/img/tv1.svg
RU KZ
Министр жаңа өтемақының егжей-тегжейін жариялады

Министр жаңа өтемақының егжей-тегжейін жариялады

COVID-19 жұқтырған полицейлерге де өтемақы төленуі мүмкін.

14:58 18 Қазан 2020 884

Министр жаңа өтемақының егжей-тегжейін жариялады

Автор:

Жанат Ардақ

КВИ-мен ауырған тәртіп сақшылары көбеюде. Бірақ олардың саны нақты қанша екені белгісіз. 9 маусымда халыққа есеп беру кездесуінен кейін баспасөз мәслихатын өткізген ішкі істер министрі Ерлан Тұрғымбаев елімізде 600-дей полицей коронавирус жұқтырғанын айтқан.

«Қазіргі кезде медицина қызметкерлерімен бірге ІІМ қызметкерлері де басын бәйгеге тігуде. Полицейлер арасында 589 қызметкердің коронавирус инфекциясына шалдыққаны расталды. Оның 419-ы жазылды. 170-і карантинде. Коронавирустен полицейлердің өлуі жағдайы тіркелген жоқ», – деді Ерлан Тұрғымбаев.

Одан бергі төрт жарым айда жағдай өзгеріп кетті. Тәртіп сақшылары да COVID-19 дертімен ауырып, көз жұмды. Алайда бүгінде қанша полицей індетке шалдығып, қаншасы қайтыс болғаны белгісіз.

КВИ-мен сырқаттанған дәрігерлерге 2 миллион, ал сол індеттен дүние салса, туыстарына 10 миллион теңге әлеуметтік төлем төленетіні мәлім. Ондай төлемақы алмайтындықтан, полицейлер өз сырқатын жария ете бермейді. Оның үстіне ауру белгілері пайда болғанымен, тестілеуден өтпеген, үйінде емделгендер бар. ІІМ қызметкерлерінің жаппай ПТР-тест тапсыруы тоқтатылғанына біраз болды.

Мысалы, тек блок-бекеттерде ғана шамамен 7 мың ІІМ қызметкері тәулік бойы қызмет атқарды. Бұдан бөлек, министр Е.Тұрғымбаев қалалар ішінде көптеген полицей жаяу нарядта жұмыс істегенін, жұртшылықпен тікелей араласқанын айтады.

Алда нақты қанша полицейдің КВИ-ге шалдыққаны және мерт болғаны анықталуы ықтимал. Олардың мемлекеттің қамқорлығынсыз қалуы қиянат болар еді.

Мысалы, марқұм полиция полковнигі Мұрат Бекетаевтың жесірі Жамал Төлепбергенова әділдік іздеп жүр.

Өйткені ел Үкіметі 2011 жылғы «Қазақстанның құқық қорғау органының, мемлекеттік фельдъегерлік қызметтің қызметкері өзінің қызметтік міндеттерін атқару кезеңінде мертіккен кезде, сондай-ақ ол қаза тапқан (қайтыс болған) жағдайда оның алуына құқығы бар біржолғы өтемақы төлеу қағидаларына» таяу уақытта өзгеріс енгізгелі жатыр. Осыған байланысты полковник Мұрат Маратұлының өлімінің себептерін анықтауға қатысты қызметтік тексеріс тоқтатылған екен.

«Министрдің айтуынша, өзгерістер қызметтік міндетін орындау кезінде КВИ-ден қаза тапқан құқық қорғау органдары қызметкерлеріне ғана қатысты болатын көрінеді. Ал күйеуім Мұрат ПТР-тест тапсырғанда ол теріс нәтиже көрсеткен болатын. Дегенмен рентген түсірілімі бойынша «ауыр формадағы өкпе пневмониясы» деген диагноз қойылды. Қағидаға енгізілетін өзгерістерде пневмония COVID-19 індетімен теңестіріледі ме? Өйткені Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы Қазақстандағы ПТР-талдауы теріс нәтиже көрсеткен пневмонияны КВИ-мен теңестіргені мәлім. Оның үстіне коронавируспен күреске тартылған медицина қызметкерлері вирустық пневмониямен ауырса, МӘСҚ қорынан бір жолғы төлем алып жатыр», – дейді Жамал Төлепбергенова.

Оның жұбайы Мұрат Бекетаев 1 шілдеде ауыр дерттен көз жұмды.

Министр Ерлан Тұрғымбаев шынында да Ішкі істер министрлігінің «Құқық қорғау органдарында және мемлекеттік фельдъегерлік қызметте әскери-дәрігерлік сараптама өткізу қағидаларын және Әскери-дәрігерлік сараптама комиссиялары туралы ережені бекіту туралы» бұйрықтың жаңа жобасын әзірлегенін хабарлады.

Құжаттың 124 және 127 бөлімдерінде қызметкердің қызмет бабында ауруға шалдығуының себептерін анықтау туралы талап белгіленген.

«Бұған қоса, арнайы нормативтік құқықтық акт пысықталып жатыр. Ол СOVID-19 індетімен күрес шараларына тартылған полиция қызметкерлері КВИ-ден немесе вирустық пневмониядан қаза тапқан жағдайда олардың отбасы мүшелеріне бір жолғы әлеуметтік төлемақы тағайындау тәртібін реттейді. Бұл құжатқа сәйкес, ондай төлемдер 2020 жылғы 16 наурыздан, яғни Қазақстанда төтенше жағдай енгізілген кезден бергі барлық оқиғаларға қатысты болады», – деді Ерлан Заманбекұлы.

Яғни, коронавирустен өмірі қиылған тәртіп сақшыларының ешқайсысының отбасы мемлекет қамқорлығынан тыс қалмауға тиісті.

Е.Тұрғымбаев М.Бекетаевтың жесіріне сенім бере сөйледі.

«Елімізде ДСМ-нің Денсаулық сақтауды дамыту республикалық орталығы әзірлеген коронавирус инфекциясын емдеу протоколына сәйкес, өкпенің вирустық қабынуына соқтыратын SARS CoV-2 вирусы – «COVID-19-ассоциацияланған пневмония» ретінде диагностикаланады. Егер SARS CoV-2 вирусы зертхана деңгейінде анықталмаса, бірақ адам өліміне қатысты медициналық құжаттамада пневмонияға қосымша «U07.2 CОVID-19 коронавирус инфекциясы (Вирус идентификацияланбады)» деп көрсетілсе, онда адамның өлімі КВИ-дің ушығуы кесірінен болды деп тұспалданады», – делінген ІІМ басшысының жауап хатында.

Ерлан Тұрғымбаев жаңа індеттен қаза тапқан құқық қорғау органдарының туыстарын мазалап жүрген мәселелер министрліктің ерекше бақылауына алынғанын жеткізді. Бірақ жаңа өтемақыны енгізу үшін біраз күтуге тура келетін көрінеді.

«Қаулы шығару процесі регламенттелген және ұзақ уақытқа созылады. Мұны да ескеру керек. Себебі аталған мәселеге өзге құқық қорғау органдарының, әлеуметтік қорғау және қаржыға жауапты министрліктердің келісімін алу қажет», – деді ішкі істер министрі.

Билік осылайша, пандемияның жаңа толқынына әр салада қызу әзірленіп жатқанға ұқсайды.

Жанат Ардақ

Жолаушылар авиакомпаниялармен қырқысып жатыр

27 Қыркүйек 2020 16:07 2213

СІМ қазақстандықтарға шекарасын ашқан елдер тізімін ұсынды.  

Отандық әуе тасымалдаушылары ашылмаған бағыттарға да билет сатуда. Демек, азаматтар абай болғаны жөн. Осылай алданғандардың бірі – алматылық Елена Цой басынан өткерген оқиғаны баяндады. Ол «Эйр-Астанамен» алыса-алыса діңкесі құрығанын айтады.

«Air Astana кеңсесінде «Алматы–Сеул» рейсіне 3 тамызға билет сатып алдым. Авиакомпания Корея астанасына ұшақ ұшпайтынын жасырып қалды. Ұшатын күн таяғанда оның қызметкері хабарласып, Корея тарапынан шектеулер енгізілгенін жеткізді. Және сапарымды кейінге шегеріп, қайта брондауға болатынын не ақшамды кері қайтарып ала алатынымды айтты. Мен екінші жолды таңдадым. Сол күні, яғни 31 шілдеде билетті қайтаруды рәсімдедім. Қазір қыркүйек аяқталуға таяу. Ақшамды бермей жатыр. Бұл ретте «Эйр Астана» барлық бағытта билет сатуын жалғастыруда. Азаматтар оны ыстық бәліштей талап әкетуде. Ал ақшасын кері сұраса, ұзақ күтетінін ешкім ескертпейді», – дейді ол.

Елордалық Раушан Сағатова да ұқсас жағдайға тап болыпты.

«Мен Түркияға саяхатымның 50%-ын, яғни 395 мың теңгені биылғы қаңтарда төлеп тастағанмын. Сапар 6–17 маусым аралығында болуға тиіс еді. Бірақ коронавирус пандемиясы кесірінен ұшақ ұшпады. «Эйр Астанадан» ресми жауап алдым, онда билет ақшасын 25 тамызда туроператорыма қайтарғанын жеткізді. Алайда «Kazunion» туроператоры ресми жауабында ақшамды 2021 жылғы 31 желтоқсанға дейін қайтаратынын хабарлады. Неге мен 2020 жыл басында төленген өз ақшамды енді екі жыл күтуім керек? Қызмет көрсетілмеді екен, тез қайтаруы керек емес пе?!» – деп ашынады тұтынушы.

Тек сот арқылы шешесіз

Тұтынушылар құқығын қорғауға жауапты Сауда және интеграция министрлігі (СИМ) мұндай даулар сот арқылы шешілетінін білдірді. Мысалы, Алматы соты «Bek Air» АҚ-ын бас тартылған рейстері бойынша 990 адамға 60,1 миллион теңгесін қайтару туралы үкім шығарды.

СИМ діттеген жеріне жете алмай қалған жолаушылардан ары қарай шағым қабылдауда. Оның Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетіне ұшпаған рейстер бойынша билет құнын қайтара алмай жүрген 300-ден аса қазақстандықтан арыз түсіпті. Енді комитет бірқатар авиакомпанияға қарсы сотқа талап-арыздар әзірлеп жатыр. Scat, Air Astana, Fly Arystan авиакомпаниялары клиенттеріне ақшасын беруге міндеттеме алыпты. Егер алданған өзге жолаушылар болса, олар аталған комитетке жүгініп, құжаттарын ұсынуы керек.

Қоғам белсендісі Владимир Волошкин сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеубердіге қай елмен авиақатынас ашылғанын өзектілендіріп, онлайн режимде көрсетіп отыратын жеке сайт құруды ұсынды.  

«Сол арқылы қазақстандықтар қай бағытта шекара ашылғаны, қай жаққа еркін ұшуға болатыны жөнінде ақпарат алып отырады. Пандемия кесірінен көп мемлекет шекарасын тарс жапты. Енді ғана кейбірі әуе қақпаларын ашуда. Бірақ бірде бір ведомство – кеден де, ІІМ-нің көші-қон қызметі де, әуежай да өзекті ақпараты жоқ екенін жасырмайды және бір-біріне сілтейді. Ал ҰҚК-ның шекара қызметі телефонын көтермейді. Авиакомпаниялар азаматтарға билет сатқанда шектеулер туралы ескертпейді, тек күні жеткенде рейске жолатпайды. Адамдар қаржысынан айырылады, жүйкесі жұқарады», – дейді ол. 

Қазақстандықтарға ашылған елдер тізімі

Сыртқы істер министрлігі қазіргі кезде қандай елдің Қазақстан азаматтарын қандай шартпен қабылдайтыны туралы ақпарат ұсынды:

Беларусь: әуежайлары ашық. ПТР-тесттен өткені туралы анықтама қажет емес, әйткенмен 14 күн бойы үй/қонақүйде оқшаулаудан өту керек.

Біріккен Араб Әмірліктері: Дубай әуежайы ашық, ұшаққа ПТР-тест анықтамасы (жарамдылық мерзімі 96 сағат) бар жолаушылар ғана отырғызылады. Дубай әуежайында жолаушылар медициналық декларация толтырады және қайта тест тапсырады (12 жасқа дейінгі балалар және мүгедектер тест тапсырудан босатылады). Оң нәтиже көрсеткен жағдайда 14 күнге оқшауланады. Қазақстандықта халықаралық сақтандыру полисі, 30 күннен аспай кері қайтатынын растайтын ұшақ билеті және қоңақ үйді брондаған құжаты болу қажет. Қоғамдық орындарда және сауда орталықтарында бетперде кию қажет (айыппүл – 1 мың дирхам немесе 274 доллары). Виза керек емес.

Германия: виза беру уақытша тоқтатылған. Бұл ел аумағына кіруге белгісіз мерзімге шектеу орнатылды. Әуежайлар ашық. ПТР-тест анықтамасы қажет емес. 14 күндік оқшауланудан өту керек. Сонда бұл мүмкіндікті кім пайдалана алады? Транзиттік жолаушылар: күту мерзімі 24 сағаттан аспауға тиіс, әуежайдан шығып, елге кіруге тыйым салынған.

Бұдан бөлек, Германия визасы тек келесі санатқа жататын Қазақстан азаматтарына ғана беріледі: 1) медперсоналға; 2) жүк және көлік компаниялары қызметкерлеріне (ұшақ экипажының мүшелеріне); 3) ресми сапармен баратын дипломаттарға, халықаралық және гуманитарлық ұйымдар қызметкерлеріне, әскерилерге; 4) шұғыл отбасылық жағдаймен баратын тұлғаларға; 5) халықаралық қауіпсіздік не өзге себептермен бағытталған адамдарға; 6) ГФР-дегі отбасымен бірігу үшін баратындарға; 7) жұмыс істеуге шақырылған мамандарға; 8) ғылыми қызметпен айналысатын зерттеушілерге; 9) IT-мамандарына; 10) ерекше қоғамдық маңызы бар қызметпен айналысатындарға.

Мысыр (Египет): әуежайлар ашық. ПТР-тест анықтамасы қажет. Қоғамдық орындарда, сауда орталықтарында және қоңақ үйде бетперде кию міндет. Анықтаманың ағылшын немесе араб тіліндегі аудармасы болуы шарт. Жарамдылық мерзімі – 72 сағат.

Нидерланд Корольдігі (Голландия): бұл елге де кіруге белгісіз мерзімге шектеу енгізілген. Әйткенмен, әуежайлар ашық. Анықтама қажет емес. Шетелдіктер 14 күндік үй карантинінде болады. Рейске отырар кезде денсаулық туралы декларация толтыру керек. Қоғамдық көліктерде, сондай-ақ Амстердам және Роттердам қаласының кейбір жерінде бетперде тағу міндетті, әйтпесе, 95 еуро айыппұл салынады. Барлық қоғамдық орында 1,5 метр арақашықтықты сақтау қажет: сақтамаса, 390 еуро айыппұлмен жазаланады. Сонда ол елге бізден кім бара алады? Транзиттік жолаушылар (мерзімі 24 сағаттан аспауы шарт). Бұл елге тек дипломатиялық виза ғана беріледі. СІМ-ге қатысы жоқ қазақстандықтардың бұл елді шарлауына әзірге жол берілмейді.

Оңтүстік Корея: әуежайлар ашық. Анықтама қажет (мерзімі – 48 сағат). Ол анықтама Корея елшілігі мойындаған қазақстандық медициналық мекемелер мен клиникалардан ғана алынуға тиіс. Келгеннен кейін электрондық бақылаудан және қонақ үйде арнайы 14 күн оқшаулаудан өту керек (бағасы: 1 күн – 120–150 доллар). Шетелдіктерден 3 күн ішінде қайтара COVID-19 тест тапсыру талап етіледі. «Таң самал еліне» виза тек ерекше жағдайларда (емделу, жақын туысының қайтыс болуы) және тиісті комиссияның оң шешімі негізінде беріледі.

Қырғыз Республикасы: әуежайлары ашық. Анықтама сұралмайды. Тек паспорт арқылы өткізіледі (жеке куәлік жарамайды). 14 күндік үй карантинінде оқшаулану қажет.

Өзбекстан. Әуежайлары ашық. Анықтама талап етілмейді. Өткізу – тек паспорт арқылы.        

Ресей Федерациясы. Әуежайлары 2020 жылғы 21 қыркүйектен бастап ашылды. Оған аптасына 2 рет «Нұр-Сұлтан–Мәскеу» бағытында рейстер ұшады. Жолаушыларда ПТР-тест анықтамасы болуы керек. Бірақ Қазақстан-Ресей шекарасын жеке көлікпен кесіп өтуге шектеу қойылған. Сондықтан адамдар шекараға дейін пойызбен барып, шекара өтпесін жаяу кесіп өтіп, ар жақта такси жалдап кетіп жатыр. 

Түркия: әуежайлар ашық. Анықтама қажет емес. Жолаушыдан жеке медициналық сақтандыру полисін рәсімдеу сұралады. Адамдар әуежай мен ұшақта бетперде киюі керек: онсыз ішке жіберілмейді және 123 доллар айыппұл салынуы мүмкін. Терминалға кіреберісте өлшеу кезінде дене қызуы 37,8 градустан жоғары болса немесе COVID-19 белгілері байқалса, арнайы медорталықтарда тест тапсырады: барлық әуежейда «Тест орталықтары» бар және тест тегін. Оның нәтижелері 1–3 сағатта шығады. Егер нәтижесі оң болса, жолаушы мәжбүрлі түрде арнайы ауруханаға аттандырылады. Ауруханада жасалған тексеріс диагнозды растаса, жолаушы ауруханаға жатқызылады. Егер «ауруханаға жатқызудың қажеті жоқ, оқшаулау жеткілікті (14 күн)» деген қорытынды берілсе, жолаушы карантинді өзі тұратын қонақ үйде не үйде өткізе алады. Қазақстандықтар Түркияда 90 күнге дейін визасыз жүре алады.

Украина: 2020 жылғы 28 қыркүйекке дейін шетелдіктердің келуіне шектеу қойылды. Әуежайлар ашық. Анықтама міндетті (мерзімі – 48 сағат) немесе жолаушы әуежайда тест тапсыра алады. 14 күндік карантин қарастырылған. Ел аумағына кірер алдында жеке медициналық сақтандыру полисін рәсімдеу талап етіледі. Ол полисті украиналық компаниядан немесе сонда өкілдігі бар халықаралық сақтандыру компаниясынан алу керек. Қоғамдық орындарда және сауда орталықтарында бетперде кию қажет. Виза керек емес.

СІМ бұл тізім және ондағы талаптар қабылдаушы жақтың талабымен алда өзгеруі мүмкін екенін ескертеді.

Жанат Ардақ

«Індеттен айыққан адам да вирус тасымалдауы мүмкін»

07 Тамыз 2020 11:23 2487

Медицина ғылымдарының кандидаты коронавирустың ауыр формасын анықтау жолын айтты. 

Бұл туралы «COVID-19-ды алдын алу және емдеу мәселелері» тақырыбында өткен тікелей эфирде Қазақстан медициналық үздіксіз білім беру университетінің микробиология, вирусология және жалпы иммунология кафедрасының профессоры, доцент Раушан Тьесова-Бердалина сөз қозғады.

«Індеттің жеңіл ағымы мен ауыр түрін бірден аңғаруға болады. Барлығы бұлшықеттердің ауыруы, тәбеттің болмауы, ұйқының бұзылуынан басталады. Коронавирустың жеңіл формасында бұл белгілер айқын көрініс таппайды. Адам қатты ауырмайды. Ал осы белгілердің күшейе түсуі мен дене қызуының 38 градустан жоғары көтереліп, респираторлық симптомдардың пайда болуы жағдайдың қиындай түскенін көрсетеді. Мұндай кезде стационарларға хабарласу керек», – деді медицина ғылымдарының кандидаты.

Індет белгілері жоқ науқастар аса қауіпті

5 тамызда өткен тікелей эфирде Алматы әкімі Бақытжан Сағынтаев үйде оқшаулану тәртібін сақтамаған симптомсыз 8 науқас жазаланғанын мәлімдеді. Осы орайда Раушан Тьесова-Бердалина дәл осы індет белгілері жоқ тасымалдаушылар қоғамға аса қауіпті екенін мәлімдеді.

«Олар ең қауіпті тасымалдаушылар болып есептеледі. Оларда ешқандай ауру белгісі жоқ, бірақ вирусты айналасына жұқтырады. Бірақ оны тек зертханалық зерттеу арқылы анықтауға болады. Сондықтан үкімет қабылдаған бұл шаралар өте орынды», – дейді ол.

Сауыққан адам да вирус тасымалдауы мүмкін

Сондай-ақ, вирусология кафедрасының профессоры қазіргі заманның қатерлі дертінен айыққан адам да тасымалдаушы болуы мүмкін деген тоқтамға келген. Бұл ретте маман вирус тасмалдаушыларын екі топқа жіктеп қарау керек екенін айтады. 

«Симптомсыз адамның коронавирустық инфекцияны тасымалдап жүргенін зертханалық зерттеу арқылы ғана анықтауға болады. Яғни, сараптама барысында микроб анықталса ғана осылай айта аламыз. Сонымен қатар сауыққан адам тасымалдаушы болуы мүмкін. Ол жедел түрде 3 айға созылады. 3 айдан асса ол хроникалық тасымалдаушыға жатады. Бұл жағдайды зерттеу оңай. Өйткені адам сауыққан, оның денесінде антиденелер бар. Елімізде тасымалдаушылар өте көп. Түрлі дереккөздердің ақпараттарына сүйенсек, бізде 70%-90%-ға дейін тасмалдаушылар болуы мүмкін. Сау, ауру көзі жоқ, бірақ микроб болуы мүмкін», – деді вирусология кафедрасының профессоры.

«Бетперде қорғаныс құралы емес, аксессуарға айналып барады»

Қазіргі карантиннің негізгі шарты маска тағу. Тіпті Алматы сынды ірі мегаполистерде «маска тағу» режимі енгізілген. Оның талабы бойынша жабық ғимараттар мен далада да бетперде тағу керек. Алайда бұл жайт халық түсініспеушілігін тудыруда. Нәтижесінде далада аталған режимді сақтамаған мыңдаған алматылыққа 80 мың теңгеге жуық айыппұл салынды. Осы орайда Раушан Тьесова-Бердалина бетперде 14 ғасырда әлемде оба белең алып тұрғанда ойлап табылған мықты қоғаныс құралы екенін айтады.

«Ресей, Америка ғалымдарының мәліметтеріне сүйенсек вирус орта есеппен ауада 20-30 минут бойы сақталады. Мәселен, қоғамды көлікте адам жөтеліп, түшкіргенде ол адамды вирустан жақсы қорғайды. Алайда бетпердені дұрыстап таға білу керек. Ол мұрын мен иекті толық жауып тұруға тиіс. Қазір көшеде көпшіліктен байқаймын бетперде қорғаныс құралы емес, аксессуарға айналып барады», – дейді маман.

Медицина ғылымдарының кандидатының сөзінше, вирус таза ауаға 3-15 минут аралығында таралады. Кейін ол қоршаған орта нысандарына барып қонады. Сондықтан дезинфекциялық жұмыстардың маңызы зор.


Біздің Telegram каналымызға жазылыңыздар! 

Құралай Құдайберген