/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 384,89 Brent 36,55
Павлодар медицинасынан үлкен дау шықты

Павлодар медицинасынан үлкен дау шықты

Облыстық кардиохирургиялық орталық қалалық аурухананың жай ғана бөлімшесі болып қалуы мүмкін.  

16:30 04 Желтоқсан 2019 2967

Павлодар медицинасынан үлкен дау шықты

Автор:

Фархат Әміренов

Медицина қызметкерлері екі жікке бөлінді

Павлодар облысының медицина саласында үлкен дау тұтанған секілді. Дау облыстық кардиохирургиялық орталықтан басталып отыр.

Дәлірек айтсақ, өңірдің медициналық қызметкерлері екі жікке бөлінген. Бірінші жік – шенеуніктер. Олар Денсаулық сақтау министрлігінің онкологиялық орталықтар, тубдиспансерлер және осы секілді басқа да мамандандырылған мекемелерін қалалық ауруханалармен біріктіру туралы тапсырмасын орындауға бел шеше кірісті.

Ал екінші топтың құрамында кардиологиялық орталықтың қызметкерлері бар. Олар орталықтың сол күйі қалғанын қалайды. Егер оны басқа бір мекемемен біріктірсе, орталық облыстық мәртебесінен айырылып, қалалық аурухананың жай ғана бөлімшесі болып қалады. Бұл өз кезегінде кардиохирургиялық орталықтың көмегіне мұқтаж науқастарға кері әсерін тигізеді. Олар ендігі жерде елордадағы клиникаларға сабылуы мүмкін.

Күні кеше ғана ашылып, республикадағы ең үздік емдеу мекемелерінің қатарына қосылған Павлодар қаласындағы кардиохирургиялық орталықта жүрек-қан тамырлары ауруларына шалдыққан науқастарға жоғары мамандандырылған көмек көрсетіледі, күрделі оталар жасалады. Мекеме республика бойынша Нұр-Сұлтан қаласындағы Ұлттық ғылыми кардиохирургиялық орталықтан кейін екінші орында, ал өңірлер арасында топ бастап тұр. Негізі, орталықтың жұмысын жоғары бағалайындар жетерлік.

Қысқасы, алда Павлодарды жүрек-қан тамырлары ауруларын емдейтін үлкен орталыққа айналдыру міндеті тұрған еді. Орталық мамандарын шетелге тағылымдамаға жіберу, түрлі шеберлік сағаттарын ұйымдастыру жоспарланған болатын. Енді мұның бәрі көзден бұл-бұл ұшпақ. Павлодарлық кардиохирургтар ұзақ жылдар бойы жинақтаған тәжірибе мен білім ешкімге керексіз болып қалуы мүмкін деп қынжылады. Әрине, мамандарға қызмет табылады ғой. Ал науқастардың жайы не болмақ? Көпшілікті алаңдатып тұрған мәселе де осы.

Директор декреттік демалысқа шығып кетті

Тарихқа үңілсек, осыдан он жыл бұрын Павлодарда кардиохирургиялық қызмет деген мүлдем болмаған. Облыстық кардиологиялық орталықтың директоры Әділ Дюржанов журналистерге берген сұхбаттарының бірінде Павлодардағы кардиологиялық қызметтің қалай басталғанын баяндап бергені бар болатын.

«Біз жұмыс бастаған алғашқы жылдары ел ішінде кардиохирургия деген түсініктің өзі жоқ еді. Ол кезде мекемеміз Ертіс жағасында орналасқан болатын. Қазір мұнда кардиологиялық орталықтың тәулік бойы жұмыс істейтін стационары орналасқан. Әуелде кардиохурургтар қалалық ауруханаларда өз беттерінше жұмыс істеп жатты. Ал кардиохирургия деген – бөлек бір үлкен сала. Оны дамыту үшін үлкен команда керек еді. Біз үш жыл ішінде тұтас ұжымның жұмысын дұрыс үйлестіре білдік», – деген болатын Әділ Дюржанов.

Ал қазір Әділ Дюржанов қайда дейсіз ғой? Декреттік демалысқа шығып кетті...

Қызметкерлер министр Біртановтан көмек сұрады

Облыстық кардихирургиялық орталықты біріктіру туралы облыстық денсаулық сақтау басқармасының бұйрығы 2019 жылдың 29 қарашасында шыққан екен. Ал кардиохирургтар мен орталықтың медициналық қызметкерлері орталықтың мәртебесін сақтап қалу үшін әрекет жасауға көшті. Олар Денсаулық сақтау министрі Елжан Біртановтың атына ресми хат жолдады. Сондай-ақ ұжым болып жиналып, журналистер алдында өздерінің талап-тілектерін жеткізді.

Павлодарлықтардың талап-тілегі Елжан Біртановқа да жетті. Ол 1 желтоқсан күні өзінің Facebook-тегі жеке парақшасында: «Біз бұл жағдайды міндетті түрде қарастыратын боламыз. Келесі аптада Денсаулық сақтау министрлігінің комиссиясы оқиға орнына барады. Мен бірден мынаны айтқым келеді: біз пациенттерге көрсетілетін медициналық көмектің сапасы мен технологиялық деңгейінің төмендеуіне жол бермейміз! Медицина қызметкерлерінің ешқайсысының құқығы тапталмайды!», –деген мазмұнда жазба қалдырды.

Облыстың «бас дәрігері» не дейді?

Ал кеше, яғни 3 желтоқсан күні Павлодар облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Ардақ Күзеков журналистер алдына шығып, мәселеге қатысты түсініктеме берді. Жалпы, ведомство басшысы баспасөз мәслихатын бұған дейін өткізуі керек еді. Алайда бізге белгісіз себептерге байланысты кейінге шегеріле берді. Ол облыстық кардиологиялық орталық пен №3 қалалық аурухананы біріктірудегі мақсат қандай екенін, оның нендей нәтиже беретінін айтып берді.

«2009 жылы Үкіметтің «Медициналық ұйымдардың номенклатурасын бекіту» туралы № 787 қаулысы қабылданғаны белгілі. Қаулыға сәйкес, негізгі медициналық мекемелер желісін бірыңғай нормативке келтіруге байланысты бірыңғай желі болуға тиіс. Ол туралы 2015 жылы «Денсаулық сақтау желілері мемлекеттік нормативтерін бекіту» туралы № 284 бұйрықта және Денсаулық сақтау министрлігінде айтылған. Бұл жерде мекемелерді бір медициналық ұйымның астына жинаудың артықшылықтары көп», – деді Ардақ Күзеков.

Басқарма басшысы келтірген деректерге сүйенсек, өңірде инсульт статистикасы артып келеді. Осы жылдың 9 айының қорытындысы бойынша 440-тан астам адам көз жұмған. Бұл өткен жылмен салыстырғанда шамамен 10-15 пайызға артық.

«Инсульт орталықтарының желісі кадрлармен және медициналық жабдықтармен қамтамасыз етілуге тиіс. Өкінішке қарай, біздің №3 ауруханадағы инсульт орталығы медициналық құрылғылармен толық жабдықталмаған. Ол жерде магнитті-резонансты томограф, ангиограф, жоғары классты ультра-дыбыстық зерттеу аппараты жоқ. Мамандар тапшы. Бұл медициналық ұйымның кінәсі емес. Дегенмен мұндай материалдық-техникалық база Ткачев көшесіндегі облыстық кардиоорталықта бар. Көптеген науқасқа инсульт алғаннан кейін, жедел ем қабылдау қажет. Өкініштісі, олардың бәрі аталған орталыққа бара алмайды. Сондықтан инсульт орталығын кардиохирургиялық орталыққа қайта орналастыру туралы идея пайда болды», – деп нақтылады Ардақ Күзеков.

Үкімет қаулысы мен Денсаулық сақтау министрлігінің бұйрығына сәйкес, кардиологиялық орталық қалалық көпсалалы аурухананың құрамында жұмыс істейді. Яғни, кардиоорталық базасында инсульт орталығы құрылады және жүрек-қан тамырлары кластері пайда болады. Кластердің бірінші бөлімі  кардиологиялық клиника мен инсульт орталығында, екіншісі Луначарск көшесіндегі өткір және созылмалы ауруларға шалдыққан науқастар емделетін кардиоорталықта, үшіншісі Хромзавод шағын ауданында орналасқан № 3 аурухананың құрамында болады.

«Жаңашылдық қаржыландыру көлеміне әсер етпейді. Ота жасау деңгейі мамандарға және материалдық-техникалық жағдайға байланысты. Өңірде күрделі оталар жасауға тыйым салынады деген ақпарат шындыққа жанаспайды. Күрделі оталарды жасау жалғаса береді. Қызметкерлер қысқартылмайды. Екі директордың орнына бір директор болады. Екі медициналық ұйымның заңды мәртебесі ғана өзгеріп, №3 қалалық аурухана болады. Бүгінгі таңда кардиологиялық орталықтың кредиторлық қарызы 360 млн теңгеден асады. Облыстық маңызы бар мекеме болып сақталады. Бірақ заңнамаға сәйкес, көпсалалы қалалық аурухананың құрамында болады», – болады деді Ардақ Күзеков.

Басқарма басшысы жағдайды осылай түсіндіріп берді. Бірақ медициналық қызметкерлердің толқуы мұнымен басыла ма? Жаңашылдық өз жемісін бере ме? Көкейде осындай сауалдар қалды. Мұның бәрін уақыт көрсетеді, әрине...

Фархат Әміренов

Трансплантология тығырыққа тіреліп тұр

Ел азаматтарының басым бөлігі мәйіт донорлығына қарсы.   

02 Қаңтар 2020 17:58 2652

Трансплантология тығырыққа тіреліп тұр

Ел аумағында 3 мыңнан астам адам өмір мен өлім арасында жанталасып жатыр. Олардың әрқайсы донор табылып қалар деген үмітке сеніп отыр.

Денсаулық сақтау вице-министрі Ләззат Ақтаеваның айтуынша, қазір  2775 науқасқа – бүйрек, 301 науқасқа – бауыр, 133 науқасқа – жүрек, 7 науқасқа – өкпе трансплантациясы қажет.

Жасыратыны жоқ, елімізде адам ағзасын ауыстыру операциясы жүзеге сәтті асырылып келеді. Отандық трансплантологтар жүрек алмастыруды да тиісінше меңгеріп алды. Алайда қоғамда күрмеуі шешілмеген мәселе бар. Ол – мәйіт донорлығы.

Хирург Жақсылық Досқалиевтің сөзінше, 2019 жылы 10 мәйіттің ағзасы 50 адамға өмір сыйлады.

«Тірі адам да, мәйітте донор бола алады. Тірі адам науқастың туысы болуы шарт емес. Донор мен науқастың ағзасы бір-біріне сәйкес келсе жетіп жатыр. Тірі донор ағзасын ауыстыруға өз еркімен келісім бергенін  нотариус арқылы растайды. Бұдан кейінгі іс дәрігерге аманатталады», – деді ол.

Дәрігерлерге мәйіт донорлығы қиындық туғызады екен. Көпшіліктің қайтыс болған адам жер қойнына берілуге тиіс, оның ағзасын пайдалануға болмайды деген теріс түсінігі мәйіттің ағзаларын пайдалануға кедергі келтіретін көрінеді. Мысалы 2017 жылы Ақтөбеде мәйіт донорлығына қатыс шу шықты. Қайтыс болған адамның бүйрегін алғаны үшін марқұмның туыстары дәрігерлерді сотқа берді. Іс сотқа дейін аяқталды. Себебі дәрігерлер заң аясында және науқастың келісімі негізінде әрекет еткендерін дәлелдеді.

Біле жүріңіз, бүгінгі таңда қазақстандықтардың 70%-дан астамы мәйіт донорлығын қолдамайды. Алайда ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің  «Биологиялық өлімді немесе бас миының біржола семуін растау ережесін бекіту туралы» 2010 жылғы 11 тамыздағы № 622 бұйрығына енгізілген өзгерісте мәйіттен алынатын дене мүшелері туралы жазылған. Құжатта мидың өлімі анықталғаннан кейін, қайтыс болған адам тірі кезінде дене мүшесін алуға жазбаша қолхат қалдырмаған жағдайда, оның туған туыстарынан немесе заңды өкілінен келісім сұралатыны, алты сағаттың ішінде жауап берілмесе, донордың ағзасын алуға рұқсат берілетіні нақтыланған.

«Дүниеден өткен адамға ешқандай ағза қажет емес. Мәйіт табытқа түскеннен кейін оның ағзалары шіріп, ыдырап кетеді. Жер қойнауына берердің алдында мәйіттің екі бүйрегін, бауырын, жүрегін, ұйқы безін, өкпесін, көз қабығын алып, науқас адамдарға трансплантациялауға болады. Марқұм болған адам тірі адамға өмір сыйлау мүмкіндігіне ие болса, неге оның ағзасын пайдаланбасқа? Мәйіттің сау ағзасы тірі адамдардың өмірін ұзартады. Мысалы соңғы 11 айда 10 мәйіттің әрқайсынан 5 ағзадан алынды. Нәтижесінде 50 науқас адамның өмірі жалғасты», – деді дәрігер.

Жақсылық Досқалиевтің мәлімдеуінше, елімізде «келісім презумпциясы» туралы заң бар. Құжат мәйіттің ағзасын туыс-туғандарының келісімінсіз пайдалануға рұқсат береді. Алайда бұл заң орындалмайды.

«Адам тірі кезінде донорлықтан ресми бас тартпаса, қайтыс болған кезінде ағзасын пайдалануға болады. Бұған заң арқылы рұқсат берілген. Бізге осы заңның іс жүзінде орындалуын қамтамасыз ету қажет. Қайтыс болған бір адам алты науқас адамға өмір сыйлайды. Осыны естен шығармау керек», – деді хирург.

Айта кетейік, Жақсылық Досқалиев осыдан бірнеше жыл бұрын мәйіт донорлығына жазбаша келісім берген. Ол өзінің емханасында ағзасын алуға рұқсат беретіні туралы құжатқа қол қойған. Айтпақшы осыдан біраз бұрын

ақпарат және қоғамдық даму министрі Дәурен Абаев өлімнен кейінгі донорлыққа келісім беретіні туралы құжатқа қол қоятынын мәлімдеді.

Мәйіт донорлығына адамдардың діни наным-сенімі де кедергі келтіретін көрінеді. Десекте халқының 100%-ы ислам дінін ұстанатын Пәкістанда және 40%-ы мұсылман саналатын Үндістанда мәйіт донорлығы  заңдастырылған. Аты аталған елдерде бүйрек ауруына шалдыққан адамдардың ағзасы бір аптада трансплантацияланады. Атап көрсетерлігі мәйіт донорлығы заңдастырылған елдер тек өз азаматтарына ғана ота жасайды.

Біз дінтанушы Руслан Мамытовты тақырыпты шариғат шарты тұрғысынан талдауды өтіндік.

«Осыдан 100 жыл бұрын адам ағзасын ауыстыру былай тұрсын, осы туралы ұғым да болған жоқ. Кезінде УЗИ харам дейтіндер де болды. Егер қондырғы баланың жағдайын, денсаулығын анықтап берсе, ол қалай харам болады.

Исламда адам өлтіруге тыйым салынған. Ал адамға жәрдемдесуге,  жақсылық жасауға шектеу қойылмаған.  Жалпы, мұсылман адам өлім жайлы ойланып жүруге иіс. Десекте барлығымыз ұзақ өмір сүргіміз келеді. Сондықтан мәйіт донорлығын дұрыс түсіну қажет», – деді ол.

Біле жүріңіз, ағза алмастыру бойынша әлемде Испания көш бастап тұр. Бұл елде төлқұжат алар кезде азаматтар донорлыққа келісім береді. Ал кеңес одағы құрамында болған елдердің ішінде Беларусь мемлекетінде мәйіт донорлығы жақсы дамыған. Мұнда нақты диагноз қойылғаннан кейін дәрігерлер ешкімнен рұқсат сұрамай, мәйіттің ағзаларын медициналық мақсатта пайдалана береді. АҚШ-та көлік жүргізушілерінің куә­лігінде жазатайым жағдайда мәйіт донорлығына келісім беретіні немесе бермейтіні жазылып тұрады. Ал араб ел­де­рі­нде қайтыс болған адамның туыс­та­ры мақұлдаса, мәйіттің ағзасы науқастарға трансплантацияланады.

Абылай Бейбарыс

Биыл медицина саласында қандай жаңалықтар болды?

Денсаулық сақтау саласына қатысты оқиғаларға сараптама жасап көрсек.  

25 Желтоқсан 2019 22:18 3076

Биыл медицина саласында қандай жаңалықтар болды?

Медицинада қандай да бір өзгеріс болып жатса, ол міндетті түрде адамға әсер етеді. Өйткені, дәрігер мен медицина саласының маманы адам тағдырын, өмірін өзгерте алатын мамандық иесі. Денсаулық сақтау саласының қызметкерлері 2019 жылы есте қаларлық қандай шешімдер қабылдады?

МӘМС – міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру

Елімізде медициналық сақтандыру жүйесі заң арқылы енгізілді. Заң бойынша барлық жұмыс істейтін азаматтардың табыстарынан міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне жарналар алынуға тиіс. Жұмыс берушілердің, жеке кәсіпкерлердің, жеке тәжірибемен айналысатын адамдардың сақтандыру жарналарын төлеуін Мемлекеттік кірістер департаменті қадағалап отырады. Төлем мерзімін кешіктіргендерге өсімпұл жүреді, қасақана төлем жасамайтындардың есепшотына шектеу қойылады.

Биыл жарна мөлшері –  еңбекақының 1,5%-ы. Әзірше жарнаны мемлекеттік құрылымдар мен жекеменшік ұйымдарда жұмыс берушілер төлейтіндіктен, бұл қызметкердің жалақысына әсер етпейді.

Дегенмен 2020 жылдан бастап жағдай өзгереді. Келер жылдың қаңтар айынан бастап жұмыс беруші еңбекақыңыздың 1%-ын (2022 жылы – 2%) ұстап, медициналық сақтандыру қорына аудара бастайды.

Денсаулық сақтау саласы цифрлануда

Әлемдік үрдістен қалмай, қазақстандық медицина да цифрлануда. Бұл бірінші кезекте медициналық қызметтерді сатып алу саласында жүзеге асып жатыр. 2020 жылдан бастап елімізде медициналық қызметтерді сатып алу электронды портал арқылы жүзеге асады. Қараша айында сатып алу порталы сынақтан өтті. Келесі жылы осы портал арқылы 1 триллион 600 млрд теңгеге медициналық қызметтер сатып алынады. Осы саланың мамандарының айтуынша, электронды сатып алу – сыбайлас жемқорлық пен қателіктер қаупін азайтып, ашықтықты қамтамасыз етуге тиіс, сонымен қатар қағазбастылық та жойылмақ.

Ел емханаларында жасанды жады дәрігерге жәрдемші болуда. Мысалы, Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институтында былтыр жасанды интеллект енгізілген. Қазір аталмыш институтта онкологиялық кеселдерге жасанды жадының көмегімен диагноз қойлуда.

Биыл Қазақстан тұрғындары үшін ұлттық электронды денсаулық паспортын жасау да қолға алынды. Жеке куәлігі немесе смартфоны бар кез келген азамат электронды денсаулық паспортын өзінің телефонында қарау мүмкіндігіне ие болады. Қағаз нұсқасынан толықтай бас тарту күтілуде. Ал 2021 жылдан бастап адамдардың жоспарлы медициналық қаралуы, медициналық байқаудан өтуі тәрізді қажетті ақпараттарды азаматтарға белсенді түрде жолдап отыру жолдары қарастырылда. Мысалы, адам денсаулығына байланысты қандайда бір күдік пайда болса, бұл туралы хабарлама SMS түрінде телефонға түсіп, емханаға келуге кеңес берілетін болады.

Өкінішке қарай, денсаулық сақтау саласында келеңсіз жайттар да кездесті.

Әсіресе, Атырау  облысында биылғы жылдың алғашқы 9 айы ішінде 1 жасқа дейінгі сәбилердің 156 өлімі тіркелген. 98 бала облыстық перинаталдық орталықта, қалған 54-і басқа медициналық ұйымдарда қайтыс болған. 4 бала үйде көз жұмған. Сәби өлімі негізінен перинаталдық кезеңдегі жағдай, инфекциялық аурулар, туа біткен кемістіктер, жазатайым оқиғалар себебінен туындаған.

Атырауда тірі туған сәбиді тоңазытқышта тұншықтырып өлтірген дәрігерлердің ісі бүкіл елді дүрліктірді.

Тұмауратпаудың бағасы қанша?

2019-2020 жылғы эпидемиялық маусымға Ресейден сатып алынған «Гриппол плюс» вакцинасына бюджет қаражатынан 1 млрд 600 млн теңгеден астам қаржы жұмсалған.

Вакциналау уақытында кейбір ата-ананың балаларын егуден бас тартуы жылда қайталанатын жағдай. Бұдан былай балабақша мен мектептерге тек вакциналанған балаларды ғана жіберу туралы ұсыныс жасалып, балаларын еккізбеген ата-аналарға әкімшілік айыппұл салу қарастырылуда.

Нұржан Көшкін