DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 323,36 Brent 36,55
Ресей коронавируспен қалай күресіп жатыр

Ресей коронавируспен қалай күресіп жатыр

Бір айлық карантиннің кесірінен 2020 жылы елдің ЖІӨ-сі 1,5-2%-ға қысқаруы мүмкін.

06 Сәуір 2020 12:29 3191

Ресей коронавируспен қалай күресіп жатыр

Автор:

Табиғат Нұрболат

Владимир Путин ел аумағында төтенше жағдай жариялаған жоқ. Ал өңірлердегі билік коронавируспен қалай күресетінін, қандай шаралар қабылдайтынын өзі шешетін болды. Соңғы ресми мәлімет бойынша, Ресейде вирус жұқтырғандардың саны 5389-ға жеткен. 45 адам қайтыс болды. 355 кісі аурудан құлантаза жазылған.

Оқшаулану қалай жүзеге асырылып жатыр?

Ресейде коронавирустың таралу қарқыны баяулап келеді. Десе де Путин 30 сәуірге дейін демалыс күндері режимін жариялады. Яғни ол уақытқа дейін халықтың басым бөлігі жұмыс істемейді, бірақ олардың жалақылары сақталады. Ал 30 наурызда премьер-министр Михаил Мишустин өңірдегі биліктен Мәскеудегідей шектеу шараларын енгізуді сұраған болатын. Осыдан кейін бірнеше аймақтың басшысы толықтай оқшаулану режимін жариялады. Мысалы, Санкт-Петербург тұрғындарына тек ауруханаға (шұғыл медициналық көмек алу үшін), дүкенге және жұмысқа баруға (қашықтықтан жұмыс істеуге рұқсат берілмеген жағдайда) тыйым салынбаған. Шаһар басшысы Александр Бегловтың айтуынша, үй жануарларын үйден 100 метр қашықтықта серуендетуге және қоқыс лақтыруға рұқсат берілген. Мәскеуде де дәл осындай шектеулер. Мұнда карантин бұзғандарға 15000-300000 рубль көлемінде айыппұл салынып жатыр. 

Толықтай оқшаулану режимін жариялаған елдімекендер: Мәскеу, Мәскеу облысы, Санкт-Петербург, Ленинград облысы, Адыгея, Архангельск, Белгород, Волгоград, Калининград, Курск, Мурманск, Нижегород, Новгород, Липецк, Новосибирск, Рязань, Саратов, Свердлов, Ульяновск, Ростов, Калуга облыстары, Марий Эл, Коми Республикасы, Татарстан, Шешенстан, Чувашия, Якутия, Башқұртстан. 

Путин карантин бұзуды қалай бағалады?

Карантин нормаларын бұзу – қылмыстық немқұрайлылық. Ресей президенті Владимир Путиннің оқшаулану ережесін сақтамағандарға деген көзқарасы осындай. Ол өңірлердегі билік те осындай пікірде болуы керектігін алға тартты. 

Карантиннің салдары қандай болмақ?

Бір айлық карантиннің кесірінен 2020 жылы Ресейдің ЖІӨ-сі 1,5-2%-ға (Қазақстанда 0,9-ға) қысқаруы мүмкін. Ресей Орталық банк басшысы Эльвира Набиулина осылай болады деп топшылап отыр. Оның сөзінше, пандемияның кері әсері осы жылдың екінші тоқсанында ғана байқалады, ал екінші жартыжылдықтан бастап Ресей мен әлем экономикасы қалыпқа келе бастайды. «Еліміздің бірқатар өңірінде вирустың таралуын тежеу мақсатында қосымша экономикалық шектеулер енгізілді. Бұл шаралар, әрине, керек. Бірақ олардың экономикаға келтірер залалы орасан. Қызмет көрсету бойынша PMI көрсеткіштер төмендеп кетті. Жағдай одан сайын нашарлауы мүмкін», – деді Набиулина. 

Әуе қатынасы қысқарып, пойыздардың да жүруі шектеледі

Коронавирус салдарынан пойызбен жүрушілердің саны азайғандықтан,  жергілікті РЖД 7 сәуірден бастап 37 пойыздың кестесіне өзгерту енгізіп, 53 пойыздың жүруін мүлдем тоқтатып тастайды. Ал «Аэрофлот» әуе компаниясы 4 сәуірден бастап ішкі рейстердің санын азайтты. Яғни 50 бағытқа ұшырылатын рейс қысқартылады. Компания өкілдерінің айтуынша, мұндай қадамға баруға сұраныстың азаюы түрткі болған. Премьер-министр Михаил Мишустин бұған дейін жариялағандай, үкімет алдағы уақытта көлік саласына қолдау көрсетпек. Сонымен қатар министрлер кабинеті қазір мәдениет саласында, тұрмыстық қызмет көрсету саласында жұмыс істейтін компанияларға арналған қолдау шараларын дайындап жатыр. 

Шет елдердегі ресейліктер елге қайтарылмайтын болды

4 сәуірден бастап басқа елдерде қалып қойған ресейліктерді қайтаруға арналған халықаралық әуе рейстері тоқтады. Биліктің айтуынша, бұл тұрғындардың денсаулығын сақтау мақсатында жасалып отыр. Яғни түпкі мақсат – шет елден келушілердің басқаларға вирусты жұқтыруын болдыртпау. Елге ораламын деушілер мемлекеттік қызметтер порталында арнайы құжатты толтыруға тиіс. Содан кейін ғана оларды басқа жақтан алып келу-келмеуі қарастыралады. Сонымен қатар ел билігі шетелдерде қалып қойған ресейліктерге қаржылай көмек көрсетпек. Осы мақсатта үкімет елдің Сыртқы істер министрлігіне 500 млн рубль көлемінде қаражат бөлген. 

Мемлекеттік банктерге кепілдік беріледі

Сбербанк және ВТБ банктеріне үкіметтен 20 млрд рубль көлемінде кепілдік беріледі. Компанияларға бөлінетін бұл қаражат – қызмекерлердің жалақысын төлеуге арналған кредит. 

Табиғат Нұрболат

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Қазақстанда COVID-19 вакцинасы зауытының құрылысы басталады

Оған Үкімет резервінен шұғыл түрде қаражат бөлінетін болды. 

26 Мамыр 2020 11:59 840

Қазақстанда COVID-19 вакцинасы зауытының құрылысы басталады

Қазіргі кезде еліміз COVID-19 пандемиясына қарсы төрт вакцина-кандидатты әзірлеп жатыр. Оның ішінен ең тиімдісі таңдап алынады.

БҒМ-ге қарасты Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты SARS-CoV-2 вирусының қазақстандықтар бойынан алынған жергілікті штаммымен биологиялық қауіпсіздіктің 3-ші деңгейіндегі лабораторияда жұмыс жүргізіп жатыр. Жақында олардың жетістіктерімен Президент Қасым-Жомарт Тоқаев танысты.

Институттың бас директоры Күнсұлу Закарьяның айтуынша, вакцина жасау жұмыстары тәулік бойғы режимде іске асырылуда. Бұл істе ҒЗИ ғалымдарына Ұлттық биотехнологиялар орталығы көмекке келіп, бірлесе әрекет етуде. Жалпы алғанда, төрт кандидаттық вакцина дайын болуы тиіс, оның екеуі бағдарлы-векторлы, тағы екеуі вирустың S-ақуызы фрагменттері негізіндегі субдербес  вакцина болмақ. «Клиникаға дейінгі» және «клиникадан кейінгі», яғни зертханалық жануарларға жасалатын сынақтан бастап, ерікті сырқаттарға сынақтардың бәрі аяқталғаннан кейін вакциналардың тек ең тиімдісі әрі қауіпсізі ғана өндіріске қойылуы тиіс.

Осы дәрі-дәрмекті өндіріске қоюға қажетті биофамацевтикалық зауыттың құрылысын Үкімет қазірден қолға алып отыр. Кәсіпорын Жамбыл облысының Қордай ауданында орналасқан Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты жанынан бой көтереді деп жоспарлануда. Жаңа зауыт халықаралық GMP стандарттарына сәйкес келетін вакцина шығару үшін керек. Сонда оның өнімін шет мемлекеттер де сатып ала алатын болады. Егер жоғары тиімділігі дәлелденсе, отандық COVID-19 вакцинасын Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы миллиондаған долларға сатып ала бастауы да ғажап емес.

Осы орайда Білім және ғылым министрлігі «Қазақстан Үкіметінің резервінен қаражат бөлу туралы» Үкімет қаулысының жобасын жариялады.

«Жамбыл облысының әкімдігіне жобалық құжаттаманы әзірлеу және БҒМ Ғылым комитетінің «Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ғылыми-зерттеу институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны аумағында «өндірістік практиканың талаптары мен стандарттарына» (GMP) сәйкес келетін, иммунобиологиялық препараттар шығаратын биофармацевтикалық зауыттың құрылысын бастау үшін Үкіметінің шұғыл шығындарға арналған резервінен қаражат бөлінсін», – делінген құжатта.

Зауыттың жобалық құжаттамасына және құрылысының бірінші кезеңіне Үкімет резервінен 685,8 миллион теңге бөлінгелі тұр.

Кәсіпорын құрылысының жедел әрі тоқтаусыз жүруін қадағалау Жамбыл облысының әкімі Бердібек Сапарбаевқа жүктелетін болды. Таяуда Бердібек Машбекұлы өз орынбасарын, Қордай ауданының әкімін, сонымен қатар облыстық, аудандық әкімдіктердің аппараттары мен жергілікті БАҚ өкілдерін ертіп, ол жаққа үлкен делегациямен барды, дайындықты тексеріп қайтты. Әкімқаралардың болашақ стратегиялық зауыт алаңына барыс-келісі енді тек жиілемек.

Ал жаңа қаржы министрі Ерұлан Жамаубаев бөлінген қаражатты әлдекімдер талан-таражға салмай, мақсатына пайдаланылуын қамтамасыз етуге жауапты болып белгіленді.

Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов шағын түсініктеме беріп, вакцина зауытының қажеттілігін сөз етті.

«Отандық иммунобиологиялық препараттарды жеткілікті мөлшерде шығару және осындай препараттардың шетелдік импортына тәуелділікті жою аса маңызды. Осы арқылы қауіпті биологиялық факторлардың ықпалынан халықтың қорғалуын қамтамасыз етеміз, соған жағдайлар жасалады. Еліміз пандемиялық вирустарға қарсы вакциналардың тұрақты стратегиялық қорына ие болады. Қазақстанның биологиялық қауіпсіздігі артады. 685 миллион 864 мың теңге біздің Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты территориясында иммунобиологиялық препараттар, соның ішінде COVID-19 коронавирустық инфекциясына қарсы вакцина жасайтын биофармацевтикалық зауыттың құрылысын бастау үшін бөлініп отыр», – деді ведомство басшысы.

Қазақстандық вакцина шетелдік баламаларынан арзан әрі тиімдірек болуы тиіс деген талап қойылған көрінеді.

Аталған институт ғалымдары жалғыз коронавирус қана емес, өзге де адам және мал індеттерімен күреске сүбелі үлес қосып келеді. Ол жыл сайын қауіпті және аса қауіпті инфекцияларға қарсы 27 миллион доза әртүрлі вакцина жеткізеді. Мысалы, ҒЗИ нодулярлық дерматитке қарсы шетелдік баламаларынан үш есе арзан вакцина жасап шыққан. Оны ендіру арқасында бюджет 2 миллиардтай теңге үнемдеген екен.

Отандық осы ғылыми мекеме елге бұдан да зор пайда әкелуге қауқарлы. Бірақ өз өнімдерін өнеркәсіптік ауқымда шығаруға мүмкіндік беретін зауыты жоқ. Сондықтан Үкімет отандық төл иммунобиологиялық препараттар өндіретін жеке биофамацевтикалық кәсіпорын салуға бел буды.

Жоба бойынша оның қуаты жылына әртүрлі вакцинаның 60 миллион дозасын өндіруге жетуі тиіс. Зауытты тұрғызып, жабдықтау 3,5 миллиард теңгені қажет етпек. Кәсіпорынды іске қосып, ісін жолға қою үшін барлығы бар көрінеді: жоғары білікті кадрлар даярланған, Қазақстан микроағзалардың бірегей жиынтығын жинап үлгерді, заңмен қорғалған зияткерлік меншік пен өнертабыстарға ие. Енді тек COVID-19 індетіне адамға қауіпсіз сипатта қарсы тұра алатын пәрменді, отандық вакцинаның таңдап алынуын күту қалады.

Жанат Ардақ

Конспирология: COVID үшін кім кінәлі?

Англия тұрғындарының айтарлықтай бөлігі коронавирусты мұсылмандар, еврейлер, қытайлар әдейі таратты деген қаскүнемдік теорияларына сенетін болып шықты. 

25 Мамыр 2020 15:16 782

Конспирология: COVID үшін кім кінәлі?

Қазір планета үлкен дағдарыстың бел ортасында. Денсаулық сақтау саласы да,  экономика да, психология да дағдарыста. Респираторлық ауруға шалдықтыратын коронавирус пандемиясын тоқтату жолындағы күрес жер шарында миллиондаған адамның өміріне төңкеріс әкелді. Оның салдары әркім үшін әртүрлі. Ал, бұның бәрінің нақты себебі не, ертеңіміз қалай болады? Осынау сауалдарға жауап іздеген адамдардың арасында түрі конспирологиялық теорияларға сенетіндер көбейіп келеді.  

Жақында Оксфорд университетінің психологтары Англияда ауқымды социологиялық зерттеу жүргізді. Оның нәтижесіне сүйенсек, мұндағы тұрғындардың жартысына жуығы COVID-19 жайындағы қаскүнемдік теорияларына сенетіндерін айтып, 20 пайызға таяуы қауіпті вирустың тарауына еврейлер мен мұсылмандар кінәлі деп жауап берген. 

Сауалнамаға 2500-ден астам адам қатысып, солардың 50 пайыздайы «коронавирус - Қытайдың Батысты жою үшін ойлап тапқан биологиялық қаруы» деген идеяны белгілі бір дәрежеде қолдайтындарын айтқан. Респонденттердің бестен бір бөлігі болса, COVID-19-ды еврейлер экономиканы күйретіп, қаржылық пайда көру үшін ойлап тапты деген пікірде.

Сауалнамаға тартылғандардың 20 пайыздайы «Мұсылмандар бұл вирусты Батыстың құндылықтарына шабуыл ретінде таратып отыр» деген оймен ішінара келісетін болып шықты.

Зерттеуде көрсетілген өзге бір дерекке қарағанда, Англияда ересек тұрғындардың шамамен 59 пайызы жергілікті үкімет вирус туралы халықты шатастыратын ақпарат таратты деп есептейді. Тағы 62 пайызы «ковидті» адамдар өз қолымен жасады дегенге сенеді екен.

Ғалымдардың айтуынша, COVID-19 туралы қаскүнемдік теориясына иланатындардың көпшілігі - карантин мен әлеуметтік алшақтық ежелерін сақтауға құлықсыз жандар және де олар осындай жауапсыздығымен «аурудың тарауына ықпал етіп» отыр.

«Қаскүнемдік теориясына илану сенімсіздіктің өзге формаларымен де байланысты. Бұндай ілімдерге әуестік карантин принциптерін орындауға құлықсыздықпен, келешекте диагностикалық тест пен вакцинациядан өтпеу ниетімен де астасып жатыр. Сонымен қатар, қаскүнемдік теориясы параноямен, вакцинацияны қастандық деп көрсететін жалпы сеніммен, климаттың өзгеруін де астыртын саясат деп қабылдайтын менталитетпен, мекемелер мен мамандықтарға сенбеумен де байланысты», - дейді британдық университет ғалымдары.

Сенгіш канадалықтар, Гейтс және «Совет азаматтары»

Мамырдың 5-8-і күндері Оттавадағы Карлтон журналистика мектебі де сауалнамаға 2 мыңдай адам тартып, жергілікті тұрғындардың коронавирусқа қатысты конспирологиялық теориялар туралы ойларын анықтауға тырысты. Сұрақ-жауапқа қатысқан канадалықтардың 50 пайызға жуығы мұндай теорияларға сенетіндерін айтқан. Және де олардың 26 пайызы COVID-19 инфекциясы қытайлық зертханада биологиялық қару ретінде жасалды десе, 11 пайызы жұмбақ ауруды сондай қауіпті емес деп атап, оның 5G желісінің денсаулыққа зиянын жасыру үшін таратылғанына күмән келтірмеген.

Yahoo News және YouGov  жүргізген зерттеу нәтижесіне жүгінсек, Құрама Штаттарда республикалық партия жақтастарының 40 пайызы Билл Гейтс COVID-19-ға қарсы вакцинаны болашақта жер шарында миллиардтаған адамға микрочип салып, олардың қозғалысын бақылау үшін қолданбақ деген пікірде.

Солтүстік Осетияда «Совет азаматтары» деген қозғалыс 1991 жылы Кеңес одағының халқы «СССР» мемлекетін сақтап қалуға дауыс берді және сол ел әлі бар деп есептейді. Және де бұл ұйым Ресей Федерациясын АҚШ-тың Делавар штатында тіркелген жекеменшік оффшорлық компания деп атап, оның КСРО территориясын басып алғанын алға тартып отыр.

«Совет азаматтарының» қаскүнемдік теориясына қарағанда, коронавирус – фейк, оны Билл Гейт, Джордж Сорос тәрізді алып тұлғалар әлемді бақылауға алу үшін АҚШ-тың биологиялық қаруы ретінде жасап, дүниеге таратып отыр.

Теориия қай уақытта қаскүнемдік теориясына айналады?

Шын мәнінде бұл сауалға жауап беру қиын. Өйткені, қаскүнемдік теориясына қатысты ғалымдар арасында консенсус жоқ. Бірақ, Германияның Йоханнес Гутенберг университетінің әлеуметтік және құқық психологы Роланд Имхофф үшін «қаскүнемдік теориясы – қоғамның есебінен пайдаға кенелгісі келетін бірнеше тұлғаның құпия жоспарымен байланысты оқиға туралы болжам».

Имхоффтың ойынша, кейде қаскүнемдік теориясын қандайда бір оқиғаны ақтап алу үшін қолданатындар бар. Мәселен, 20-ғасырдың басында Ресей патшалығының құпия қызметі еврейлердің әлемдік үстемдікке ұмтылысын баяндайтын «Сионист данышпандарының протоколы» деген мәтін жазса керек. Кейні бұл антисемиттік  құжатты Адольф Гитлер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Холокосты ақтап алу үшін пайдаланған.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: