/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 23 724,20 РТС 1 155,49
Hang Seng 24 275,22 FTSE 100 5 842,66
KASE 2 249,30 Өнеркәсібі 1 484,00
Түркістандық шаруа электр жарығы мен отынсыз жылыжай кәсібін дөңгелетіп отыр

Түркістандық шаруа электр жарығы мен отынсыз жылыжай кәсібін дөңгелетіп отыр

Артық шығынсыз пайданы арттыруды көздеген шаруа наурыз айының соңына дейін 300 мың түп көшетті нарыққа шығармақшы. 

05 Наурыз 2020 10:10 4346

Түркістандық шаруа электр жарығы мен отынсыз жылыжай кәсібін дөңгелетіп отыр

Автор:

Жансая Тәуекелқызы

Түркістан облысы, Жетісай ауданында тұратын 45 жастағы Жұпарбек Керімбековтің жылыжай кәсібімен айналысқанына биыл 16 жыл. Ешбір білімсіз іске кіріскен ол уақыт өте Өзбекстанға барып, тәжірибе жинап қайтуды жөн санаған. Көрші елден электр жарығы мен көгілдір отынсыз, тіпті кейде ауа райы ылғал болса, сусыз көшет өндіру әдісін үйреніп келеді. Бүгінде ауласындағы 17 соттық жерге жылыжай кешенін салып көшет өсіруде.

«Жылыжайдың бұл әдісі қарапайым шаруа үшін тиімді дер едім. Көмір немесе көгілдір отынға артық шығын жұмсамайсың. Мұнда ауа температурасы үнемі 35-40°С жылылықты көрсетеді. Осы ретте егер жылу қолданылмаса, қалай жылытылады деген сұрақ тууы мүмкін. Оның ешбір құпиясы жоқ. Ауданда мақта қабылдайтын 7 зауыт бар. Жыл сайын сол зауыттан мақта өнімінің қалдықтарын алып, көкөніс ұрығын отырғызбас бұрын, шамамен 50 см-дей қалың етіп, сол қалдықты төсейміз. Кейін  полиэтилен материалдан жасалынған стақандарға Ресейден әкелінген көңді салып, ұрық дәнегін егеміз. Ресейлік тыңайтқышқа аздап шығындаламыз, есесіне көшетті молынан алуға мүмкіндік береді. Өйткені қорадағы малдың қиын пайдалансақ, еккен ұрықтың басым көпшілігі  өнбей, шіріп кетеді. Ал суға келсем, біз ауа райы ылғалды кезде іске кірісеміз. Сондықтан аса көп қолдана бермейміз», – деді Жұпарбек Жарылқапұлы.

Айта кетерлігі, шаруа көшет жинап алған соң,  қалып қойған мақта қалдықтарын да кәдеге жаратады. Оны егін алқабына тыңайтқыш ретінде пайдаланады.

Жетісайлық диқан кешеннен жылына екі рет көшет алуға болатынын айтты.  

Қазіргі таңда шаруаның жылыжай кешеніне 300 мың көшеттің дәні егілген. Атап айтар болсақ, ақпанның 24-25 жұлдызында қауынның жергілікті «Мырзашөл» және қиярдың жапондық сортын, ал өткен жылдың желтоқсан айында болгар бұрышы мен баклажанның голландиялық сортын егіпті. Шаруаның сөзінше, жылыжайдағы көшет наурыздың 15-16 жұлдызына қарай толығымен жетіліп, егін алқабына отырғызуға жарайды. Көшетке деген сұраныс жыл сайын артып келеді екен. Көбі Алматы, Нұр-Сұлтан және Ресейдің Мәскеу, Новосібір қалаларынан  арнайы келіп, сатып алушылар баршылық. Ал жұмыс күшіне келсек, барлығы жергілікті тұрғындар. Көшет жетіліп, жерге егуге жарайтын шақта жұмысшы саны еселеніп, 50-60 адамға жетеді.

Осы ретте шаруа көшет егуден түсетін табыс көлемімен де бөлісті.

«Негізі диқаншылық деген тәуекелге баруды және де таза еңбекті қажет етеді. Табыс әркезде әртүрлі. Бәрі нарықтағы бағаға байланысты. Мен өзім көшетті көтерме бағамен сатамын. Сондықтан бағасы базардан төмен болуға тиіс. Кейде пайдасыз қалатын да кездер бар. Бастысы, шүкір, шығынға қалып жатқан жоқпыз», – деді ол.

17 соттық кешенге Жұпарбек Жарылқапұлы 500 мың теңгедей қаржы жұмсайды, ал жылыжайды көмірмен жылытатындар мұнша аумаққа 2,5-3 млн теңгеге дейін шығындалады.  

Өз сөзінде Жұпарбек Керімбеков мемлекет тарапынан ешқандай қолдау көрмегенін айтты.

«Негізі  жылыжаймен айналысушыларға мемлекет тарапынан субсидия беріледі. Бірақ олардың талаптары біз сияқты қарапайым шаруалар үшін әжептеуір салмақ. Өйткені тамшылатып суару әдісін пайдаланып, голландиялық техниканы қолдану қажет. Ал біз кәдімгі темір мен ағаштан жылыжай салып, ісімізді дөңгелетіп отырмыз», –  деп сөзін түйді шаруа.

Жансая Тәуекелқызы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Оңтүстікте 500 гектар алқапқа әйнекті жылыжай салынбақ

Түркістан облысының ауыл шаруашылығы саласында үлкен жоба жүзеге асырылмақ. 

12 Маусым 2019 15:57 2438

Оңтүстікте 500 гектар алқапқа әйнекті жылыжай салынбақ

Келес ауданында 500 гектар алқапқа жылыжай кешенін салу және онда 10 мыңдай адамды жұмыспен қамту жоспарланған.

Келес ауданына осындай ірі шаруашылықтың қазығын қағуға Ресейдің «Экокультура» компаниясы ықылас танытып отыр. Бұл жобаның жүзеге асырылуына облыс басшылығы да мүдделі. Егер кешен ойдағыдай салынып іске қосылса, бұл ТМД аумағындағы ең үлкен жылыжай шаруашылығы болмақ.

Жақында Келеске ресейлік «Экокультура» агроөнеркәсіптік холдингінің президенті А. Рудаковтың өзі мамандарымен келіп, жылыжай салатын орынды көріп кетті. Аумағы 500 гектарлық жылыжай Қызыләскер кеңшарының Мақтаарал ауданымен шакаралас маңындағы жеріне салынатын болды.

Мұншама жылыжайды ылғалмен қамтамасыз ету үшін жылына жеті миллион текше су қажет екен. Сол сияқты, газдың қажеттілігі – сағатына 100 мың текше. Ресейлік компания жылыжайды жергілікті әдіспен пленкамен жауып емес, төбесі мен қабырғаларын әйнектеп жасамақ. Мұның да өз сыры бар. Әйнек күннің қызуын көбірек өткізеді әрі ол тұрақты шатыр болып қысы-жазы жылдар бойы қызмет етеді. Келген мамандардың пайымдауынша, Түркістан облысы аумағындағы күннің қызуы ең көп түсетін және жылыжай астында қызанақ пен қияр өсіруге қолайлы жер осы аумақ екен. 

Жылыжай құрылысына Ресей компаниясы үлкен көлемде қаржы салмақ. Оған қоса жолдар мен тұрғын үйлер және әлеуметтік нысандар қоса салынады деп күтілуде. Құрылыс жұмыстары толық аяқталғанға дейінгі алты жыл барысында оны қаржыландыру Ресей компаниясы тарапынан болады. Таратылған ақпараттарда компанияның жобаға бас-аяғы 1,1 миллиард доллар салатыны айтылды. Бұл шығын кешен толық іске қосылғаннан кейін 7-8 жылда өтеледі деген есеп бар. Өз кезегінде Түркістан облысының бюджеті себінен 5-6 миллиард теңгенің инфрақұрылымы жасалмақ.

Келген меймандардың айтуларынша, жылыжайда бастапқыда Ресейдің 20 адамы жұмыс істеп, жергілікті тұрғындар арасынан мамандарды даярлайды. Олардың арасынан жылыжай шаруасына икемі бар азаматтар ірктеліп алынып, Ресейдің ғылыми-өндірістік орталықтарына тәжірибеден өтуге жіберіледі. Сөйтіп, білікті мамандар мен басқарушылардың діңгегі жергілікті азаматтардан құралатын болады.

«Экокультура» холдингі жылыжай шаруашылығында үлкен тәжірибе жинап келе жатқан компания. Ресейде 90 және 115 гектарлық екі жылыжай кешенінің  жұмысын аяққа тұрғызыпты. Көршіміз Өзбекстаннан 300 гектарға пленкамен жабылатын жылыжай кешенін салуға келісімдері бар көрінеді.

 Серік Ерден 

Қызанақтың жаңа түрлері өсіріледі

Екібастұзда қызанақ өсіретін жылыжай ауқымы кеңеймек.

20 Мамыр 2019 13:59 1242

Қызанақтың жаңа түрлері өсіріледі

2017 жылы «Greenhouse» ЖШС қарасты жалпы аумағы 5 гектар болатын «Qaztomat» жылыжайы іске қосылған болатын. Оның құрылысына 3,8 млрд теңге инвестиция құйылды. Былтыр бұл кәсіпорын 2,2 тонна қызанақ жинаса, биыл 2,7 тонна өнім алуды жоспарлап отыр. Тұқымды голландиялық «RijkZvaan» компаниясынан сатып алады. Аталмыш компанияның мамандары Екібастұзға арнайы келіп, көкөніс өсуінің барлық кезеңін назарда ұстайды. Сонымен қатар, жылыжайдағы температура, ылғалдылық және жарық «Priva» компьютерлік бағдарламасы арқылы бақыланады.

«Жылыжайдағы микроклимат табиғи жағдайларға өте ұқсас. Қызанақтарды өсіру үшін экологиялық әдістер қолданылады. Мысалы, тозаңдандыру кезінде аралар қолданылады. Өнімнің дәмі мен сапасы жақсы болғандықтан, сыртқы нарықтан сұраныс көп. Ресейдің «Лента» ірі сауда желісімен келісімшарт жасадық, соған сәйкес өнімнің 90 пайызы осы компанияға экспортталады», - деді «Greenhouse» ЖШС директоры Бауыржан Каменов.

Осы жылдың қыркүйек айында қызанақ өсіретін жылыжай аумағын кеңейтіп, 11,5 гектар жерді игеру жоспарланып отыр. Ал 2020 жылдың наурыз айында тағы 10 гектар жылыжай пайдалануға беріледі. Бауыржан Каменовтың айтуынша, қызанақтың қазіргі сұрыптарымен қатар, «Пауланка», «Плимола» деп аталатын түрлері егіледі. Бұл жобаның құны 61,5 млрд теңгені құрайды. Соның нәтижесінде 550 жаңа жұмыс орны құрылмақ.

Ақтоты Қабдықайыр, Павлодар облысы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: