/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 29 404,07 Hang Seng 27 972,17
KASE 2 332,74 РТС 1 543,30
FTSE 100 7 431,22 Бидай 544,40
BekAir әуе кемесі қалай апатқа түскен?

BekAir әуе кемесі қалай апатқа түскен?

Fokker-100 ұшағында техникалық ақау болмаған.  

10 Қаңтар 2020 20:34 1492

BekAir әуе кемесі қалай апатқа түскен?

Желтоқсан айының 27 күні BekAir әуе компаниясының ұшағы апатқа ұшыраған еді. Апаттың себебін болжаушылар көп болды. Авиация мамандары, әуе компаниясы өкілдері де өз болжамдарын білдірген болатын. Бүгін осы апат себептерін анықтау жөнінде құрылған үкіметтік комиссия атқарған жұмысын жариялап, апаттың негізгі нұсқасын мәлім етті.

ҚР Премьер-Министрінің орынбасары Роман Скляр бүгінгі күнге дейін комиссия бірнеше негізгі бағытта жұмыс атқарғанын айтты. Комиссия ұшу, иненерлік-техникалық және әкімшілік істер бойынша шағын комиссиялар құрып, жұмыс істеген.

«Әуе кемесінің жерге соғылған орындары, конструкция элементтерінің шашылу аймағы, әуе кемесінің орналасу қалпы мен оның қозғалыс бағытының схемасы жасалды. Экипаж мүшелерінің кәсіби әзірлік деңгейі анықталып, ұшуды қамтамасыз ететін, әуе қозғалысын реттейтін қызметтер жұмысының ұйымдастырылуы зерттелді», – деді ол.

Роман Склярдің айтуынша, әуе кемесі ұшуға техникалық жағынан толықтай дайын болған.

«Апат болған аймақтың метеорологиялық ақпараты алынып, терең талданған. Әуе кемесінің ұшу-техникалық құжаттамалары тексерілді. Ұшу алдында экипаждың тынығуы нормативтік құжаттарға сай болған. Ал олардың кәсіби әзірлігі ҚР азаматтық авиация саласында бекітілген бағдарламалар мен актілерге сәйкес келген. Экипаж мүшесі мен авиа инженер ұшар алдында әуе кемесін қарап шыққан кезде және қозғалтқыштарды іске қосып, тексеруі барысында әуе техникасының жұмысынан ешқандай ақау байқамаған. Техникалық қызмет көрсету тұрғысынан ұшақ ұшуға толықай дайын болған», – деді.

Премьер-Министрінің орынбасары ұшақ қанаттарының мұз қатуға қарсы сұйықтықпен өңделмегеніне айырықша тоқталды.

«Апатқа түскен әуе кемесі мұз қатуға қарсы сұйықтықпен ішінара өңделгенін комиссия мәлімдейді. Әуе кемесі командирінің шешімімен, мұз қатуға қарсы сұйықтықтың 1-ші түрімен ұшақтың тек қана тұрақтандырғыштары өңделген. Ұшақтың қанаттары өңделмеген. Желтоқсанның 27 күні сағат 1 ден 7-ге дейін Алматы қаласында бес әуе кемесі мұз қатуға қарсы сұйықтықпен өңделіп, бесеуі өңделмеген», – деп мәлім етті ол.

Роман Скляр құлаған ұшақтың «қара жәшігінде» жазылған ақпарат негізінде апат қалай басталғанын айтып берді.

«Борттың өздігінен жазатын құралы қанағаттанарлық жағдайда. Оның ақпаратын алуға бердік. Зертханада жазбаны ажыратқаннан кейін комиссия болған жағдайдың қалай өрбігенін қалпына келтірді. Сағат 7-ден 20 минут 2 секунд кеткенде ұшу басталды. 7 сағ. 20 мин. 41 секундте 140 түйін жылдамдықта экипаж шассидің алдыңғы тіректерін көтере бастады. 7 сағ. 20 мин. 45 секундте ұшақ ең жоғары жылдамдықта ұшу-қону жолағынан көтерілді. Жерден көтерілгеннен кейін ұшақ алдымен сол жаққа, содан кейін оң жаққа, артынша қайтадан солға қарай аударыла бастаған. Экипаж ұшақты  ұшу бағытында ұстап қалуға тырысады. Ұшақтың қисаюы артып, тігінен көтерілуінің кемуі салдарынан ұшу-қону жолағына негізгі шасси мен сол қанаты тиді», – деп түсіндірді.

Роман Скляр апатты жағдай қалай өрбігенін толық айтып берді.

«Қолда бар ақпаратқа қарағанда, ұшақ көтерілгеннен кейін 10 секунд өткенде екінші пилот қозғалтқыштардың жұмыс режимін азайтып, ұшуды тоқтатуға тырысады. Алайда, 4-5 секундтан кейін қозғалтқыштар жұмысын қайта күшейтіп, ұшу жалғасқан. Бұл әрекетті ұшақ экипажының сөйлескен сөзінен байқауға болады. 7 сағ. 20 мин. 53 секундте әуе кемесінің оңға қарай қисаюы ұлғая бастаған. Осы кезде әуе кемесінің командирі «не болды?» (что такое?) деп назар аударады. 1 секундтан кейін екінші пилот «не болғанын білмеймін, тұрақтандырғыш «тежеліп тұр» (не знаю, что такое. Стабилизатор «торомозит») деп жауап береді. Сол кезде екінші пилот басқаруды баяу газға ауыстырады. 7 сағ. 20 мин. 57 секундте командир екінші пилоттың әрекетіне «керек емес, не істеп жатырсың?» (не нужно, что ты делаеш?) деп айтады. Сол кезде командир қозғалтқыштарды басқару тұтқаларын ұшу режиміне қояды да, «кеттік, кетіп қалдық, кетіп қалдық» (поехали, ушли, ушли) деген сөздер айтады. 7 сағ. 21 мин. 04 секундте әуе кемесінің командирі «шассиді ал» (убирай шасси) дейді. Ары қарай ұшақ ұшу-қону жолағына көп мәрте жанасады. Алты рет артқы жағымен, төрт рет негізгі шассиімен, бір рет қанатымен соғылады. 7 сағ. 21 мин. 15 секундте бес метр биіктікте шассиді ала бастады. Ары қарай ұшақ фюзеляжына (фюзеляж – ұшақтың корпусы. авт. түсін-сі) қонады да, ұшу-қону жолағының сыртында қара жермен жылжиды», – деді.

Роман Склярдың айтуынша, әуе кемесі жерден көтерілген кезде техникалық ақаулықтар болмаған.

«Борттың өздігінен жазатын құралының деректеріне жасалған талдау, әуе кемесінің ұшу уақытынан бастап артқы жағы мен қанатының жерге тиген уақыты аралығына дейін әуе кемесінің конструкциясына нұсқан келіп, авиация техникасының қозғалтқыштарының бұзылуы анықталған жоқ», –  деді ол.

Апатты зерттеген комиссия жиналған деректерді зерделей отырып, апат себебі ретінде төрт нұсқаны қарастырған. Бірінші, коммерциялық жүкті ұшаққа орналастырудың қателігі. Екінші ауа-райының қолайсыздығы тәрізді сыртқы факторлардың әсері. Үшінші, ұшу кезіндегі экипаж қателігі. Төртінші, авиация техникасының бұзылуы.

«Әуелі жүк дұрыс орналасқан. Ал жел жылдамдығы секундына 1-2 метр болған. Бұндай кезде желдің жылдамдығы мен бағытын және ұшқан ұшақтардың ұшу уақытының арасын есепке алсақ, ілеспе із солға қарай 50 метрге ауысып кетеді. Әуе кемесіне мұз қатып қалуына келер болсақ, екі тәуліктей тұрақта тұрған ұшаққа мұз қатып қалу мүмкіндігін комиссия жоққа шығармайды. Комсиссия апаттың басқа нұсқаларын зерттеу бойынша Мемлекетаралық авиациялық комитет сарапшыларымен бірлесе отырып жұмыс жүргізуде. Осылайша, метеорологиялық ақпарат пен борттағы өздігінен жазатын құралдың параметрлік деректерін зерттей отырып, болған апаттың негізгі нұсқасы ретінде «әуе кемесіне мұз қату» деп танылды», – деді Роман Скляр.

Әуе апатын жан-жақты талдауды комиссия жалғастыра береді. Нидерландыға борттағы өздігінен жазатын құралдың параметрлік деректері жіберіледі. Ұшақтың қанаты таза болса немесе әр түрлі дәрежеде лас болса, қандай жағдай болуы мүмкін екенгі анықталады.

Нұржан Көшкін

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Қазақстанның Airbus пен Boeing сатып алуына Ресей қарсы ма?

ЕАЭО аумағына батыс елдерінің ұшақтары жеңілдікпен кіргізілмесе, билет бағасы қымбаттауы мүмкін.

26 Тамыз 2019 10:35 1942

Қазақстанның Airbus пен Boeing сатып алуына Ресей қарсы ма?

Шығыс Азия мен батыс елдерінде жасалған автокөліктерді Қазақстанға кедендік жеңілдікпен кіргізу мүмкін болған кезде, халықтың көбі жүрілген болса да, Мерседес пен Тойоталарды шетелдерден арзан бағаға әкелуді жөн санайтын. Қазір көшелерде Ладалар мен Ресейде құрастырылған машиналарды жиі кездестіреміз. Ендігі кезек ұшақтарға жетті ме?

Бүгінгі күні еліміздегі жолаушы тасымалдаушылардың  ең ірі әуе парктеріне көз жүгіртсек, тек Boeing, Airbus, Embraer, Bombardier, Fokker сынды батыстық ұшақтарды ғана көреміз. Алайда жақында ресейлік БАҚ беттерінде Қазақстанның өтінішіне қарамастан, Ресей Федерациясының Экономикалық даму министрлігі жетекшілік ететін Экономикалық даму және интеграция жөніндегі құқықтық комиссиясының кедендік-тарифтік реттеу жөніндегі кіші комиссиясы орташа және ұзақ қашықтықтағы азаматтық авиация ұшақтарын ЕАЭО-ға импорттау кезіндегі тарифтік жеңілдікті 2032 жылға дейін ұзартпау туралы шешім қабылдағысы келетіндігін мәлім етті. Сондай-ақ Ресей Федерациясының Қаржы министрлігі тарифтік жеңілдік мерзімін ұзартуды «қазіргі кезде бұл орынсыз саналады» деген ұстанымда. Мекеме «Ресей Федерациясының өнеркәсіп және сауда министрлігі ЕАЭО-ға мүше-мемлекеттердің Ресейде жасалған ұшақтарды сатып алуы жөніндегі келіссөздерінің нәтижелері бойынша бұл мәселені 2020 жылы қайта қарауды» ұсынғандығы туралы ақпарат пайда болды.

Кеден одағы комиссиясының 2009 жылы қабылданған № 130 шешіміне сәйкес, сыйымдылығы 50-ден 300 орынға дейінгі жолаушылар ұшақтары Еуразиялық Экономикалық Одаққа кедендік баж салығын төлемей әкелінеді. Тарифтік жеңілдіктерді Қазақстан, Беларусь, Армения, Қырғызстан пайдаланады. Ресейдің өзі комиссияның 2010 жылғы TС № 331 шешімін қолдана отырып, кедендік баждар мен салықтардан босатылғандығы айтылады.

Индустрия және инфрақұрылымды дамыту министрі Роман Скляр ресейлік әуе кемелері туралы 4 мамыр күні «Курсивке» былай деген еді: «Ресейлік өндірушілер қазір Sukhoi Superjet жасайды. MС-21 тек сынақтық қолданысқа шығарылуда, сол себепті әзірше қажет болмайтын тәрізді».

Демек Ресей бізге Sukhoi Superjet (SSJ) ұсынады, ал SSJ қандай ұшақ?

Sukhoi Superjet 100 әуе кемесі – тар фюзеляжді (фюзеляж - ұшақтың корпусы), 100 орындықты аймақтық жолаушылар ұшағы. Ресейлік «Сухой азаматтық ұшақтары» АҚ және бірқатар шетелдік компаниялардың қатысуымен жасалады. Компанияның бас кеңсесі Мәскеуде орналасқан, ұшақтар компанияның Амурдағы Комсомольск филиалында құрастырылады.

Кейбір мамандардың есептері бойынша SSJ-100 бәсекелесі, біздің елімізде көпшілікке танымал Embraer-190 ұшағына қарағанда кейбір артықшылықтары бар – жанармайды азырақ шығындайды.

Дегенмен де  Ресейдің Федералдық антимонополиялық қызметі (ФАҚ) деректері бойынша, Superjet арқылы жолаушылар тасымалданатын бағыттарға орташа баға шетелдік техникалар арқылы осындай бағыттарға ұсынылатын бағадан 20% жоғары. ФАҚ басшысы Игорь Артемьевтің түсіндіруінше, айырмашылық авиакомпаниялардың SSJ-ге қызмет көрсету шығындарының жоғары болуына байланысты.

Бұл ұшақ сәтсіздіктерге де жиі ұшырап жүр. Мамырдың 5 күні  Шереметьево әуежайында орын алған қайғылы жағдайды санағанда, соңғы бір жылда Superjet алты рет апатқа ұшыраған. Қалған оқиғалар техникалық ақауларға, сынған әйнектерге, ұшу-қону жолағынан әуе кемесінің шығып кетуіне немесе шасси тіректерінің зақымдануы мен гидравликаға байланысты болды.

Орташа қашықтыққа ұшатын МС-21 әуе кемесінің сериялық шығарылымының мерзімі АҚШ санкциялары әсерінен 2020 жылдың аяғына қалдырылды, бұл флот сатып алуды жоспарлауда қиындықтар туғызады. Демек батыс ұшақтарына деген қажеттілік әлі көп жыл бойы өзекті болары анық.

Егер шетелдерден ұшақ алу мүмкіндігі болмаса, Қазақстандық әуе тасымалдаушылары қиыншылықтарға тап болатындығы айтылуда.

«Air Astana» әуе компаниясы Қазақ телеграф агенттігіне берген түсініктемесінде былай деді: «Қазіргі уақытта әуе кемелерін Еуразиялық экономикалық одақ елдерінің аумағына әкелу кезінде бөгеуші кедендік баж салығы қолданылады, алайда ЕАЭО әуе компаниялары 2023 жылдың 31 желтоқсанда аяқталатын тарифтік жеңілдікті қолдануға құқылы. Ресейлік авиация өндірісі саласы қарқынды дамуда, дегенмен де, ол алдағы онжылдықта заманауи әуе кемелеріне Ресей Федерациясының өз қажеттілігін қамтамасыз ете алмайды. Сонымен қатар, бөгеуші кедендік баж салығы ЕАЭО елдерінде әуе тасымалы құнын едәуір арттыруға, ескірген техникаларды қолдану мерзімін ұзартуға және ЕАЭО тасымалдаушыларының осындай баж салықтары жоқ шетелдік әуе компаниялармен бәсекелесуге қабілеттілігін жоғалтуға әкеліп соқтыратындығын айтқан».

 Нұржан Көшкін

Конвертерлік цехтың төбесі опырылып түсті

«Арселор Миттал Теміртау» АҚ төтенше жағдайды құзырлы орындарға хабарламаған.

24 Сәуір 2019 15:49 1643

Конвертерлік цехтың төбесі опырылып түсті

22-23 сәуір аралығында түнгі сағат 3 шамасында «Арселор Миттал Теміртау» АҚ-да дүмпу орын алып, конвертерлік цехтағы бірінші конвертердің төбесі опырылып түсті.

Бейресми дерек бойынша, 1- конвертерге салқындату жүйесінен су кеткен.

Мән-жайды анықтау үшін біз «Арселор Миттал Теміртау» АҚ бас директорының кеңесшісі Алексей Агуреевке хабарластық. Ол ақпаратты растады.

«Опырылып түскен төбені жөндеу жұмысы қашан басталатыны белгісіз.Бұл сұраққа арнайы құрылған комиссия мүшелері ғана жауап бере алады.Оқыс оқиғаға конвертерге салқындату жүйесінен жүздеген литр судың кетуі себеп болған», – деп мәлімдеді Алексей Агуреев.

Дүмпудің салдарынан 42 метр биіктіктегі 50 шаршы метрді құрайтын төбе опырылып түскен.Төтенше жағдайдан зардап шеккендер жоқ.

Айта кетерлігі «Арселор Миттал Теміртау» компаниясының басшылығы апат жайында Қарағанды облысының өндірістік қауіпсіздік департаментіне сондай-ақ Теміртау қаласындағы төтенше жағдайлар басқармасына хабар бермеген.

Департамент мамандары төтенше жағдай орын алған жерге 12 сағаттан соң  келген. Департамент басшылығы бұған қатысты алдағы уақытта мәлімдеме жасамақшы. 

Арайлым Еркебаева

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: