/img/tv1.svg
RU KZ
Hang Seng 23 372,43 KASE 2 155,58
РТС 955,34 FTSE 100 5 510,33
DOW J 21 641,19 Өнеркәсібі 1 552,50
ЕАЭО-ның бірыңғай қаржы нарығын құру баяу жүруде

ЕАЭО-ның бірыңғай қаржы нарығын құру баяу жүруде

Қаржылық интеграциялану қадамдары реттеушілік арбитражды және қаржылық тұрақтылыққа қосымша тәуекелдер тудырмауы керек.

02 Қараша 2017 11:47 3742

ЕАЭО-ның бірыңғай қаржы нарығын құру баяу жүруде

Автор:

Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) елдері қаржы нарықтарының интеграциялану үрдісі өте баяу жүруде, әрі ол белгіленген мерзімінде (яғни, 2025 жылға қарай) аяқталмауы мүмкін. Бұл туралы «Еуразиялық интеграция» ХІІ халықаралық конференциясында стратегиялық әзірлемелер орталығы кеңесінің төрағасы, РФ бұрынғы қаржы министрі Алексей Кудрин мәлімдеді.

«Қаржылық интеграция жөнінде құжаттарды сол кезде өзім дайындаған болатынмын.  Сол 2011 жылы, 2025 жыл ұзақ уақыт секілді көрінді. Мәселен,  Қазақстанның банкіне берілген лицензия Ресейде де заңды болып табылатындығын алайықшы. Мен ресейлік реттеушілердің ұстанымын түсініп отырмын, сондықтан бұл мәселеге байыппен қараймыз.  Стандарттарды біріздендіріп,  бірыңғай тәсілдемелерді жүзеге асыру қажет болады. Біз бір-бірімізге сенуге тиіспіз.  Ал әзірше баяу келе жатырмыз, мерзімінде аяқтай алмауымыз мүмкін», – деп атап өтті Ресейдің бұрынғы қаржы министрі.

Ал Ресейдің бас банкі төрағасының орынбасары Ксения Юдаева осы саладағы үрдістерді қайта екшеу жүріп жатқанына тоқталды.

«2008 жылғы жаһандық дағдарыстан кейін бұл салада жаһандық тұрғыдан қайта екшеу жүрді. Еуропада 2010-2012 жылдары орын алған дағдарыс аталған тақырыпты қайта ойластыруға әсер етті. Мен  мұнымен не демекпін? Осыған дейін реттеуді алып тастау да жақсы шешім деп саналып келді. Дегенмен реттеулерді шектен тыс алып тастау мен ырықтандыру  реттеушілік арбитражды және қаржылық тұрақтылыққа айтарлықтай тәуекелдер тудырады», – деп түсіндірді банкир.

Сол себепті «қаржылық интеграциялануға қадамды реттеушілік арбитраж бен қаржылық тұрақтылыққа қосымша тәуекелдер тудырмайтын етіп жасауға тиіспіз», - деп сөзін сабақтады  Юдаева ханым.

ҚР ОБ төрағасы орынбасарының айтуынша,  ЕАЭО-қа мүше елдердің реттеушілері  азаматтардың қаржылық қызметтерге қолжетімділігін жақсарта отырып, алайда олардың құқықтарын бұзбай әрі қарай интеграциялануға мүмкіндік беретін өзара іс-қимылдарды іздеп, таңдау жасауда.

«Қазір орталық банктер арасында осындай тұстар талқыланып жатыр», – деп атап өтті Юдаева ханым.

Естеріңізге сала кетейік,  ортақ қаржы нарығын құру 2025 жылға белгіленген.  Сол уақытқа дейін ЕАЭО қаржы нарықтарында жұмыс істеудің, оны реттеу және қадағалаудың бірыңғай ережесін әзірлеу көзделген. Аталған мәселелер үйлестірілген соң салалық ұлтүстілік орган құру жоспары бар.  Жаңадан пайда болатын орган ЕАЭО келісіміне сәйкес Алматыда орын тебетін болады.  Ескерерлігі сол, бұл жағдайда бірыңғай банк және бірыңғай валюта туралы сөз болып отырған жоқ.

Еуразиялық даму банкінің интеграциялық зерттеулер орталығының мәліметі бойынша,  2017 жылдың орта шенінде ЕАЭО ортақ қаржы нарығын қалыптастырудың тұжырымдамасы әзірленіпті. Құжат оны құрудың шарттары, мерзімі, механизмдері мен тетіктерін айқындайды.

Еуразиялық экономикалық комиссия кеңесінің мүшелері одақ мүшелерінің ұлттық заңнамаларына ережелер мен талаптарды жақындатудың бағыттары мен тәртібін айқындайтын бірыңғай қаржы нарығын құру саласындағы ЕАЭО мүше елдердің заңнамаларын үйлестіру туралы келісімді мақұлдады.

Қазіргі таңда валюталық құқықтық қатынастарды реттеуге келісілген тәсілдемелер туралы шарттың, ЕАЭО мүше мемлекеттің брокерлер мен дилерлерін екінші бір мүше мемлекеттің биржасына қатысуға рұқсат ету келісімінің, кредиттік тарихы құрамына енгізілген мәліметтермен алмасу жөнінде келісімнің жобалары бекітуге дайындалуда.

Сұлтан Биманов

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Бензиннің толайым бағасы түсті

«Біздегі баға Ресейге қарап бой түзейді».  

18 Наурыз 2020 19:19 3248

Бензиннің толайым бағасы түсті

Толайым саудадағы бензин бағасының түсуі автокөлік иелерін әлі қуанта қойған жоқ. Энергетика министрлігі мұның себебін Ресей нарығындағы құбылмалы жағдаймен байланыстырып отыр. Вице-министр Әсет Мағауовтың айтуынша, өткен аптадан бері мұнай өңдеуші компаниялар жанармай стансаларына бензиннің әр тоннасын бұрынғыдан 6 мың теңге арзанға сатып бастаған. Бұл жағдайдың көлік тізгіндеген көпшіліктің қалтасына қалай әсер ететінін болжау әзірге қиын көрінеді. Өйткені, біздегі баға Ресейге қарап бой түзеуге мәжбүр. Еуразиялық экономикалық одақ аясындағы келісім сондай.

«Еуразиялық экономикалық одақта, бір нарықта болғандықтан, бізде мұнай өнімдерін өзара сату бойынша Ресеймен келісім бар екенін айтқым келеді.  Индикативті жоспарға біз жыл сайын 300 мың тонна авиакеросин, 500 мың тоннаға дейін дизельді отын жеткіземіз деп енгізген болатынбыз. Осыған сәйкес, Ресей нарығындағы бағаның құбылуы Қазақстан нарығындағы баға саясатын бірден теңестірді. Біздің компаниялар Ресейде баға өзгерсе, соған қарай икемделіп, бой түзейді. Кеше Премьер-министрдің басшылығымен мәжіліс өтті. Энергетика министрлігі ауылшауарашылық тауар өндірушілер үшін дизельдік жанармай бағасын түсіретін болды. Ақпан-наурыз айларында мұнай-газ компаниялары дизельдің тоннасы 194 мың теңгеден жеткізген болса, кеше 184 мың теңгеге дейін түсірілді. Бағаның дәл осылай түсуі бензиннің толайым саудасында да байқалуда. Авиакеросин бойынша да солай. Коронавирус салдарынан ұшақ сапарларының қысқарғанын ескерсек, ұсыныс-сұраныс тұрғысынан бағаны нарық өзі реттеуде. Авиакеросин бойынша баға тоннасына 45 мың теңгеге түсті», – деген Әсет Мағауов мұнай өңдеуші компаниялар өткен аптадан бері жанармай стансаларына бензинді бұрынғыдан 6 теңге арзанға сата бастағанын еске салды

«Бұған дейін айтқанымдай, өткен аптада 1 тонна бензиннің толайым бағасы 6000 теңгеге түсті. Ал жекелей бағаға келсек, қаңтардағы қыбаттау акциздік салықтың өсуімен көбірек байланысты болған. Бір тоннаға салынатын акциздік салық 11 мың теңгеден 24 мың теңгеге өскенін білесіздер. Ал қазіргі толайым бағаның түсуі жекелей сауда бағасына қашан жететіні жаңа партияның жанармай стансаларына қашан келіп түскеніне байланысты. Әзірге толайым бағаның ғана өзгергенін көріп отырмыз», – деді ол.

Есімжан Нақтыбайұлы

Көлікті тіркеуге мәжбүрлеу одақ талабына қайшы ма?

Армения мен Қырғызстаннан көлік алғандар ЕАЭО-дан шығуды талап етті. 

03 Ақпан 2020 10:55 7383

Көлікті тіркеуге мәжбүрлеу одақ талабына қайшы ма?

Демалыс күндері екеніне қарамастан, еліміздің мамандандырылған ХҚКО-ларында жұмыс еуразиялық одақ мемлекеттерінде сатып алынған көліктерді уақытша тіркеу және сары түсті 18 нөмірін беру басталды. Бірақ қарбалас пен дүрбелең байқалмайды.

Осының алдында бастамашыл топ билік бұл ниетінен қайтпаса, кең ауқымды наразылық акцияларына көшетінін жариялап, тиісті бейнеүндеуді әлеуметтік желілер арқылы таратқан болатын. Онда олар Еуразиялық экономикалық одақ құрылғанда, біріншіден, тауарлар мен капитал еш шектеусіз еркін қозғалатыны, екіншіден, мемлекеттер арасындағы кедендер жойылатыны мәлімделгенін еске салды. Ал енді олардың байламынша, алыс шетелден емес, ЕАЭО өз мүшесінен әкелінген көлікті Қазақстан кедендік рәсімдеуге мәжбүрлеуде.

Азаматтардың тағы бір тобы Президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа хат жазған. Олар тіркеуді талап еткен «ҚР жол жүрісі туралы» заңы ЕАЭО кеден кодексіне сәйкеспейтінін алға тартып, оны жоюды сұрайды.

«Ата заң бойынша халықаралық келісімдер ұлттық заңнан жоғары тұрады. Сондықтан Армения, Қырғызстан, Беларусь және Ресейден автокөлік сатып алған азаматтар заңды сайланған Мемлекет басшысы, ұлт ұстыны, Конституция кепілі және соңғы үміт ретінде Тоқаевқа шағыммен жүгініп отырмыз. Егер ол осы шараны тоқтатса, қайшылықты жойса, онда Қазақстандағы 200 мыңдай отбасы өміріне тыныштық орнар еді. Әйтпесе, Еуразиялық одақ елдерінен тасылған автомобильдерімізді пайдалануға тыйым салып тастағалы жатыр», – деп ашынады хат авторларының бірі Вероника Балғазина.

Президентке хаттың көшірмесі ұлттық экономика министрі Руслан Дәленовтың қолына түсті.

«Бірден айталық, жол қозғалысы туралы заңнамамыз Еуразиялық одақтың кеден кодексінің нормаларына қайшы келмейді. Өйткені ол кодекс тек одақтың кедендік аумағына көлік құралдарын енгізуге байланысты құқықтық қарым-қатынастарды ғана реттейді. Ал Қазақстанның «Жол жүрісі туралы» заңы Қазақстан аумағы аясындағы құқықтық қатынастарды реттейді. Мысалы, автокөліктерді мемлекетімізде тіркеу есебіне қою мәселелерін егжей-тегжейлі пысықтайды. ЕАЭО заңнамасында ол жоқ», – деді Руслан Дәленов.

Министр Армения мен Қырғыз республикасынан тасылатын машиналар мәртебесі ЕАЭО кеден кодексінде нақты көрсетілгеніне назар аудартты.

«Оның 126-бабы 6-тармағына сәйкес, әкелу баж салығының төмен ставкалары қолданылған тауарлар «шетелдік тауар» мәртебесін алады және олар одақ тауары мәртебесін иеленгенге дейін кедендік бақылауда ұсталады. Бұл талаптың автокөліктерге де тарайтыны Армения мен Қырғызстанның ЕАЭО туралы шартқа қосылуы туралы келісімге қосымшада нақты айтылды. Тиісінше, олар ұйымға кіргенімен, осы екі елдегі биылға дейін болған төмен кедендік баж салығымен енгізілген көліктердің барлығы – одақ үшін бәрібір шетелдік тауар. Олар одақтың ішкі тұтынысына арналған тауарға айналуы үшін баж алымдары мен салықтары төленуге тиіс», – деді Руслан Дәленов.

Армян және қырғыз автокөлік сатушылары қазақстандық клиенттеріне ол көліктердің «шетелдік тауар» мәртебесіне ие екенін және «ЕАЭО ішкі тұтыныс үшін шығарудың кедендік рәсіміне орналастырылғанын» түсіндіруі керек еді. Бірақ не олар мұндай ақпаратты жасырып қалған, не айтқанның өзінде қазақстандықтар су-тегін арзандығына қызығып, басқасына қол сілтеген.

Министрдің айтуынша, Армения басшылығының табандауымен армян азаматтары баж салығы сомасы арасындағы айырманы төлеуден босатылған. Бірақ олар «көлігін одақтың өзге елдеріне сатпауы, пайдалануға және басқаруға бермеуі» керек. Сатса не берсе, сол елде кедендік декларациялаудан өткізілуге шарт. Армян алаяқтарына алданған қазақстандықтар қазір осы рәсімді бастан өткергелі жатыр.

Министр әлгі келісімнің барлығын Қазақстан ратификациялағанын, тиісінше одақ алдында декларациялау және кедендік баж салығын төлеттіру бойынша міндеттемесі барын ескертті.

Айтқандай, кедендік баж салығы ЕАЭО ортақ қазынасына түседі де, кейін әр ел арасында қайта бөлінеді. Ресей барлық түсімнің 85,06%-ын, Қазақстан небәрі 6,95%-ын, Беларусь – 4,86%-ын, Қырғызстан – 1,9%-ын, Армения – 1,22%-ын алады.

Бас экономист қазақстандықтарға Армения мен Қырғызстаннан шетелдік жаңа көліктерді сатып алуға кеңес берді.

«Көлікті бастапқы мемлекеттік тіркеу кезінде алым төлеу қажет. Бұл ретте Салық кодексі бойынша дифференциялы шкала бекітілген, яғни машина неғұрлым жаңа болса, алым соғұрлым аз. Мысалы, зауыттан шыққанына 2 жыл толмаса, ол автомобиль үшін 0,25 АЕК немесе 663 теңге ғана төлейсіз», – деді Руслан Дәленов. 

Бұған қоса, техпаспорт алу үшін 3 314 теңге, мемлекеттік нөмір алу үшін 7 423 теңге төлеу қажет.

Ал егер көлік одан ескі болса, алым-салық ауқымы күрт артады. Наразылық танытып жүргендердің көбі – көнерген көлік әкелгендер. Бастапқы тіркеу алымы 2017–2018 жылы өндірілген, яғни 2-ден 3 жыл өткен көліктер үшін – 50 АЕК-ті (132 мың 550 теңге), 2016 жыл және одан ескі машиналарға – 500 АЕК-ті (1 млн 325 мың 500 теңге) құрайды.

Мұның сыртында шетелдік нөмірлі көлік иелері 2021 жылғы 1 наурызға дейін «Оператор РОП» ЖШС сайтында утилизациялық алым төлеуге міндетті. Бұл сома да авто қозғалтқышының көлеміне байланысты:

Қозғалтқышы 1 мың текше сантиметрге дейінгі автомобильдер үшін 50 АЕК (132 мың 550 теңге) сомасы 3 коэффициентіне көбейтіледі, сонда барлығы 397 мың 650 теңге төлеуі қажет.
2 000 см3 дейінгілер үшін 50 АЕК х 7 = 927 мың 850 теңге.
3 000 см3 дейінгілер үшін 50 АЕК х 10 = 1 млн 325 мың 500 теңге.
3 001 см3 және одан жоғарылар үшін 50 АЕК х 23 = 3 млн 48 мың 650 теңге.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: