/img/tv1.svg
RU KZ
FTSE 100 7 480,69 РТС 1 572,23
DOW J 28 728,70 Hang Seng 27 225,83
KASE 2 277,08 Алтын 1 565,80
Қазақстанда жеке бас қауіпсіздігінің деңгейі төмен

Қазақстанда жеке бас қауіпсіздігінің деңгейі төмен

Елімізде күзет агенттіктерінің қызметіне сұраныс артуда.

18 Қазан 2018 09:44 1851

Қазақстанда жеке бас қауіпсіздігінің деңгейі төмен

The Social Progress Imperative деп аталатын халықаралық зерттеу жобасы бар. Ол әлем мемлекеттерінің әлеуметтік даму тұрғысындағы жетістіктерін зерделейді. Жуырда аталған зерттеу жобасы 2018 жылға арналған әлеуметтік прогресс индексін жариялады. Қазақстан 146 мемлекеттің ішінен 71-орынға ие болыпты. Көш басында – Норвегия.

Рейтингті түзу барысында 50-ден астам көрсеткіш есепке алынады. Олар үш топқа біріктірілген: адамның негізгі қажеттіліктері, адам әл-ауқатының негіздері және адам дамуының мүмкіндіктері.

Зерттеу жобасының қорытындысына сәйкес, Қазақстан ана өлімі, электр энергиясымен қамтылу, халықтың сауаттылығы, тамақтану, сапалы медицинаға қолжетімділік секілді бағыттар бойынша жақсы нәтиже көрсеткен. Ал бала өлімі, ауызсу жетіспеушілігі, өмір сүру ұзақтығы, экология, толеранттылық, жеке бастың еркіндігі секілді көрсеткіштер бойынша төмен нәтиже байқатты. Бұл қатарда жеке бас қауіпсіздігі де бар. The Social Progress Imperative жобасының жазуынша, Қазақстанда жеке бас қауіпсіздігінің деңгейі төмен.

Зерттеу жобасының бұл пікірімен келісуге де болатын секілді. Себебі соңғы жылдары елімізде күзет агенттіктерінің қызметіне деген сұраныс артты. Сонымен қатар жеке күзет ұстап, оққағармен жүретіндер де көбейді. Мәселен, Satu.kz, OLX.kz, all.biz секілді электронды сауда алаңдарында өзіне оққағар, жеке күзет іздеп, хабарландыру қалдыратындар жетіп артылады. Сондай-ақ өз қызметін ұсынатын жігіттердің де қатары көбейіпті. Хабарландырулардан алматылықтар мен астаналықтар жиі ұшырасады.

Бас прокуратураның деректеріне сүйенсек, 2018 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстанда 17 370 ұрлық тіркелген екен. Оның 20 пайызы – пәтер тонау. Бұл ретте, ұрлық деңгейінің жоғарылығы бойынша Алматы облысы (2 734 ұрлық) мен Алматы қаласы (2 183) «көш» бастап тұр. Одан кейінгі орынға қазіргі Түркістан облысы жайғасқан (1 963). Шығыс Қазақстан (1 523), Қарағанды (1 240) және Қостанай (1 239) облыстарында да ұрлықшылар аз емес. Мынадай статистикадан кейін қалтасы көтеретін тұрғындар тәртіп сақшыларына сенім білдірмей, күзет агенттіктерінің қызметіне жүгінгенді құп көреді.

Адамдар арасындағы сенімнің жоғалуы, ұрлық-қарлықтың көбеюі, тәртіпсіздіктің белең алуы күзет агенттіктеріне деген сұранысты арттырып жіберді. Бүгінде осындай тенденция белең алып отыр. Себебі қазір кез келген қалада күзет агенттіктері жұмыс істейді. Олар адамның өмірін, денсаулығын, дүние-мүлкін қорғайды. Сондықтан күзет агенттіктерінің қызмет құны да шарықтап тұр.    

Мәселен, астаналықтар нысандарды күзету, жеке басының амандығы мен тауарлық-материалдық дүниелерін қорғау үшін сағатына 280 теңгеден 340 теңгеге дейін төлейді. Сонда бір айдағы орташа жұмыс күні 732 сағатты құрайды. Бұл дегеніңіз – 250 мың теңге.

Ал Қостанай қаласындағы күзет агенттіктерінің жұмысы сағатына 265 теңгеден айналады екен. Алматы қаласындағы күзет агенттіктерінің орташа жұмыс күні де осы шамада.

Атап өтерлігі, Шымкенттегі баға өзге өңілермен салыстырғанда әлдеқайда жоғары. Шым қалада жеке бастың қауіпсіздігі үшін сағатына 10 мың теңге алатын агенттіктер бар көрінеді. Оларда орталықтандырылған қашықтықтан бақылау жүйесі жұмыс істейді. Сол себепті бағасы да қымбатырақ.

Петропавл қаласының тұрғындары қауіпсіздік жүйесін орнатқанды жөн санайды екен. Олар мұндай жүйе үшін ай сайын 7 мың теңге төлем жасайды.

Күзет қызметіне деген сұраныстың артуына елімізде орын алған қайғылы жағдайлар да әсер етеді. Мәселен, Олимпиада чемпионы Денис Теннің қазасын алайық.

Саясаттанушы Данияр Әшімбаевтың сөзінше, Денис Теннің өлімінен соң қазақстандықтар жеке бастың қауіпсіздігі туралы ойлана бастады.

«Осыдан 10-15 жыл бұрынғы жаппай өріс алған қылмыс азайған секілді еді. Киллерлердің, қылмыстық топтардың, есірткі тасымалдаушылардың қатары да сиреген сияқты. Дегенмен, жұмыссыздықтың салдарынан соңғы уақытта қылмыс жолын таңдаған жастар бой көрсете бастады. Полиция барынша қырағылық танытқанымен, проблема түбегейлі шешімін тапқан жоқ. Қайта жеке бастың қауіпсіздігі біздің қоғамдағы өзекті мәселеге айналды», – деп есептейді Данияр Әшімбаев.

Біздіңше, алдағы уақытта күзет агенттіктерінің қызметіне деген сұраныс одан әрі арта түспек. Өйткені, ішкі істер министрлігі құқық қорғау қызметіне реформа жасамақ. Реформаға сәйкес, бірқатар өзгеріс орын алады деп күтілуде.

Ішкі істер министрі Қалмұханбет Қасымовтың дерегінше, елімізде барлығы 83 мыңнан астам полиция бар. Олардың 15,5 мыңы қоғамдық тәртіпті қадағалаумен, қауіпсіздікті сақтаумен, қылмыстық істерді тергеумен айналыспайды. Яғни, осыншама адам нысандарды күзетумен ғана шектеліп отыр.

«Біз осы функциядан құтылуымыз керек. Сонда нақты жұмыс істейтін полицияның саны артады», – дейді Қалмұханбет Қасымов.

Демек, мұндай тәртіп сақшыларының орынын күзет агенттіктері басуы әбден ықтимал.

Жуырда Астанада ел тұрғындарының құқық қорғау органдарына деген сенімі мен Қазақстанның қауіпсіздік деңгейіне арналған зерттеу таныстырылды. Nazarbayev University-нің профессоры, құқық қорғау саласының сарапшысы Алексей Трошевтің сөзінше, қылмыстың «құрбаны» болған бес қазақстандықтың тек біреуі ғана полицияға шағымданады екен.

«Демек, Қазақстандағы қылмыс деңгейі ресми статистикамен сәйкес келмейді деген сөз. Зерттеу жобасына 4 мыңнан астам адам қатысты. Олардың дені – Астана мен Алматы қалаларының тұрғындары. Сауалнамаға қатысқан әрбір бесінші адам жеті қараңғы түнде жалғыз жүруден қорқатынын айтты. Негізінен тұрғындардың басым бөлігі жеке бастың қауіпсіздігі тұрғысынан өздерін сенімді санайды», – дейді Алексей Трошев.

Айтпақшы, Қазақстанда күзет ұйымдарының қауымдастығы жұмыс істейді. Ұйым 2004 жылы құрылған болатын. Биыл қауымдастыққа қарасты 34 мемлекеттік емес күзет құрылымы 300-ден астам қылмыстың алдын алған. Сондай-ақ ұйым қызметкерлері өздері күзететін нысандарда орын алған 500-ден астам ұрлықтың жолын кескен.

Фархат Әміренов

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

ІІМ атыс қаруымен және бронжилетпен жарақтануда

Қазақстандықтардың қоғамдық тәртібі сонша жоғары бағаланбайтынға ұқсайды.

16 Тамыз 2019 14:23 2178

ІІМ атыс қаруымен және бронжилетпен жарақтануда

Содан болса керек, тәртіп бұзушылықпен, бұзақылықпен, қылмыспен күреске бағытталатын қаражат ұлғайтылуда.

Салыстыру үшін айтар болсақ, 2017 жылы елімізде қоғамдық тәртіпті сақтауға және қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге 118 млрд 879,4 млн теңге жұмсалған екен.

Ал өткен жылы осы мақсатқа 130 млрд 651,7 млн, 2019 жылы – 137 млрд 576,1 млн, 2020 жылы – 128 млрд 322,7 млн, 2021 жылы – 131 млрд 922,7 млн теңге бағыттау көзделген болатын.

Енді әлемдегі ахуалдың құбылуы, билік транзиті, бірқатар белсенді азаматтардың Алматы, Нұр-Сұлтан, Шымкент мегаполистерінің көшелеріне шығып, наразылық акцияларын өткізуі, сыртқы күштердің жандануы билікті бұған өзгеріс енгізуге итермелегенге ұқсайды.

«Қоғамдық тәртіпті сақтау және қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету» атты биылғы бюджеттік бағдарлама жобасы бойынша келесі 2020 жылы осы мақсаттарға 132 млрд 254 млн, яғни алдыңғы жоспардан 4 миллиардтай теңгеге көп бөлу қарастырылуда.

Ал одан кейінгі жылдары күрт ұлғайтылмақ.Ішкі істер министрлігі Үкіметке 2021 жылы қоғамды тәртіпке келтіруге – 153 млрд 613,2 млн теңге, 2022 жылы – 149 млрд 481,6 млн теңге шығындауды ұсынды.

ІІМ осынша көп қаражатқа қандай қызмет көрсететінін хабарлайды. Атап айтқанда, көшелерде, басқа қоғамдық орындарда сенімді құқықтық тәртіпті және қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз етеді, сондай-ақ мемлекеттік күзетілуі тиіс нысандар мен жеке тұлғаларды лайықты күзетпек. Қылмыстық процеске қатысушы адамдарды қорғауды, сарапшылар мен аудармашыларды тарту арқылы қылмыстық істерді тергеудің толықтығына қол жеткізуді өз мойнына алады.

Ведомство «көшелерде және басқа да қоғамдық орындарда және мемлекеттік күзетілуі тиіс нысандарда құқық бұзушылықтардың уақтылы алдын алуға және жолын кесуге», «атыс қаруын және жарылғыш заттарды қолдана отырып жасалатын қылмыстар санын төмендетуге», «Ішкі істер органдары, Ұлттық ұлан бөлімшелерінің қорғанысқа қабілеттілігін, жауынгерлік және жұмылдыру даярлығын арттыруға»,құқық қорғау қызметкерлерінің дағдарыстық жағдайлардың жолын кесу бойынша білім, біліктілік және дағдылар иеленетініне уәде етеді. Қаржының бір бөлігі полицейлерді жарақтандыруға жұмсалмақ.

Биылғы жыл және алдағы үш жыл ішінде 567 миллиардтан астам ел қаржысын шығындау нәтижесіне ІІМ нендей көрсеткіштерге қол жеткізетінін де көрсеткен.

Мәселен, есірткі қылмысының жалпы санындағы есірткі сатумен байланысты әшкереленген қылмыстар үлесі 2019 жылы 62,3%, 2020 жылы 62,4%, 2021 жылы 62,5%, 2022 жылы 62,6%-ға дейін өсуге тиіс.

Көшелерде жасалған қылмыстардың үлес салмағын 2019 жылғы 18,5%-дан 2020 жылы – 18,4%-ға, 2021 жылы – 18,3%-ға, 2022 жылы –18,2%-ға дейін төмендетпек.

Балаларға қатысты тіркелген зорлық-зомбылық фактілерін 2019 жылғы 15%-дан 2020 жылы 20%-ға, 2021 жылы 23%-ға дейін кемітуге міндеттеме алады. Әйелдерге қатысты тіркелген тұрмыстық зорлық-зомбылық фактілерін 2019 жылғы 15%-дан бастап, 2020 жылы 20%-ға, 2021 жылы 23% дейін төмендету жоспарлануда.

Осынша қаражат бағытталатын бірқатар жобалар да аталды. Мысалға, ақша жаңадан құрылған Түркістан облысының бюджетіне ондағы тәртіп сақшыларын материалдық-техникалық жарақтандыруға, қосымша штат санын ұстауға, әкімшілік ғимаратын жалға алуға және экологиялық апат аймағында тұрғаны үшін Түркістан облысы Ішкі істер департаментінің қызметкерлеріне жоғары еңбекақы және сауықтыруға арналған материалдық көмек төлеуге аударылады. Осы өңірде бюджет қаржысына жаңадан қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздік нысандары тұрғызылады.

Бұдан бөлек, Солтүстік Қазақстан және Маңғыстау облыстарының бюджеттеріне олардағы ішкі істер органдары бөлімшелерін материалдық-техникалық жабдықтауға да қаржы қарастырылады.

Барлық ішкі істер органдары қызметкерлеріне сыныптық біліктілігі үшін берілетін үстемеақы мөлшерлері ұлғайтылмақ. Олардың бәрінің лауазымдық еңбекақыларын көтеру үшін де облыстық бюджеттер мен үш мегаполис бюджетіне қаржы жөнелтіледі деп жоспарлануда.

Жол-патрульдік полицияның саптық бөліністерінің қызметкерлеріне, учаскелік полиция инспекторларына және кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі учаскелік полиция инспекторларына баспана жалдау үшін өтемақы төлеуге нысаналы қаражаттар көзделмек.

Жанат Ардақ

Енді әр батут әкімдікте тіркеуге алынады

Қазақстанда балалардың ойын-сауық бизнесімен айналысатындарға қатысты жаңа тәртіп енгізілді.

30 Маусым 2019 10:52 1717

Енді әр батут әкімдікте тіркеуге алынады

Кейінгі жылдары Қытайдан әкелінген үрмелі батуттардың жел көтеріп кетуі салдарынан балақайлардың жазым болу оқиғасы тіркелді. Ондай төтенше жағдайлар 2019 жылы Қостанайда, Нұр-Сұлтан қаласында, Қарағандыда, Жаңаөзенде және басқа елдімекендерде болды.

Балалардың денсаулығы мен өмірін қорғау үшін «ҚР СТ 3359-2019 «Аттракциондар қауіпсіздігі. Аттракциондарды пайдалануға беру және пайдалануға беру кезіндегі қауіпсіздік талаптары» атты жаңа ұлттық стандарты енгізілді.

Бұл стандарт индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің техникалық реттеу және метрология комитеті төрағасының міндетін атқарушының бұйрығымен таяуда, 10 маусымда бекітілді.

«Атамекен» өңірлік кәсіпкерлер палатасының Ақмола облысы өңірлік штабының түсіндіруінше, алдағы 1 шілдеден бастап, келушілердің қауіпсіздігіне, аттракциондарды және үрмелі жабдықтарды ұстап тұруға және авариясыз пайдалануға қатысты ұйымдастырушылық және техникалық талаптар заңды күшіне енетін болады.

Осы уақыттан бастап, меншік түріне қарамастан, аттракциондар арқылы жұртшылықтың көңілін көтеруді жүзеге асыратын субъектілер сол стандарт нормаларын қолдануға міндеттеледі. 

Дегенмен сарапшылардың айтуынша, бұл стандарттан тыс қалатын аттракциондар да бар екен.

Оның талаптары, мысалы, ауладағы балалар ойын алаңдарының жабдықтарына; жетондармен, магниттік карталармен және басқаларымен жұмыс істейтін балалар ойын-сауық жабдығына; үрлемелі су аттракциондарына; тіркемелі су аттракциондарына; ойын және ойын-сауық су жабдықтарына, үй үрлемелі ойыншықтарына, жеке пайдалануға арналған үрлемелі қорғаныш конструкцияларына, құтқару жұмыстарын жүргізуге арналған үрлемелі конструкцияларға, үрлемелі ангарларға қолданылмайды.

Бұдан бөлек, қарапайым гимнастикалық батутқа, ұшуларды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін аттракциондарға, жануарлар қолданылатын аттракциондарға, жолаушылар мен келушілердің пайдалануынсыз көрмелерде көрсетілетін аттракциондарға қолданылмайды. Олардың ескі өз стандарттары бар.

Сонымен қатар жаңа стандартта құрал-жабдықтарға орнатылғаннан кейін, тексеру мәселелері тәртіпке келтірілді. Құжатта апаттар, төтенше оқиғалар және жазатайым жағдайларды зерттеу тәртібі бекітіледі. 

Сонымен, аттракциондарды пайдалану қауіпсіздігін қамтамасыз етудің ендігі кезеңдері мынадай болады: біріншіден, мысалы, даладағы үлкен батут қожайыны дайындаушының ұсынымдарына сәйкес, аттракционды орнатып, бекітіп, ретке келтіреді. Осыдан кейін аттракцион жергілікті әкімдікте есепке қойылуға тиіс.

Аттракционды жергілікті атқарушы органдар тіркету үшін иесі немесе пайдаланушы ұйым бірнеше құжат ұсынады: олардың қатарында «өтініш», «аттракционның паспорты», «оның оқытылған және білімін тексеруден өткен қызметкерлерінің барлығын растайтын құжаттар», нормативтік қызмет мерзімін өтеген аттракциондар үшін «техникалық куәландыру бойынша техникалық есеп», «аттракционның пайдалануға дайындығы туралы сарапшының қорытындысы» (паспорттағы техникалық куәландыру туралы жазба) және «техникалық дайындық және аттракционды пайдалануға қабылдау а ктілері» бар.

Үшіншіден, оған техникалық куәландыру жүргізіледі. Төртіншіден, кәсіпкер аттракционды іске қосуға рұқсат алуға тиіс. Ақыр соңында, ойынға деген құмарларын қандыруға ұмтылған клиенттерді қабылдауға жол ашылады.  

Ал «ҚазСтИн» РМК Жамбыл филиалының директоры Асқар Мыңбаев аттракциондарды қауіпсіз пайдалану ережелерін бұзғаны үшін жауапкершілік күшейтілгенін айтады.

«Басшы қызметкерлер, мамандар, жауапты тұлғалар осы стандарттың талаптары мен нормаларын бұзғаны үшін қолданыстағы заңнамаға сәйкес, тіпті оның аварияға немесе қайғылы оқиғаға әкеп соқтырмағанына қарамастан жауапты болады. Бұл адамдар тіпті өздеріне бағыныштылардың да осы стандартты бұзғаны үшін жауапты болады. Белгіленген тәртіппен оқытылған және аттестатталған, технологиялық регламенттермен, лауазымдық нұсқаулықтармен қамтамасыз етілген қызметкерлер, мысалы, операторлар, бақылаушы-отырғызушылар, слесарь-жөндеушілер, электромонтерлер да стандарт талаптарын бұзғаны үшін жазаланады», – дейді сарапшы.

Бақыт Көмекбайұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: