DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 304,04 Brent 36,55
Қостанай өңіріне жұт төніп келеді

Қостанай өңіріне жұт төніп келеді

Үкімет халық жұтамауы үшін өз резервін ашуға ұйғарды.  

28 Қазан 2019 12:47 1489

Қостанай өңіріне жұт төніп келеді

Автор:

Жанат Ардақ

Қостанай облысының қуаңшылыққа ұшырап, жағдайы қиындағаны сонша биылғы жазда-ақ бұл мәселеге ел Президенті назар аударған. Тамыз айының соңына қарай Қасым-Жомарт Тоқаев аймақ басшысы Архимед Мұхамбетовты елордаға шақырып жеке қабылдады да, жергілікті жұртшылықтың ахуалын білді. Мемлекет басшысы өзге мәселелер сыртында, егін ору науқанын дер кезінде жүргізіп, тұқым қорын дайындаудың маңыздылығын қадап айтқан.

Енді ауыл шаруашылығы әзірлеген Үкімет қаулысы жобасына сәйкес, Үкімет резервінен жедел қаражат бөлу туралы шешім қабылдануда.

Құжатта 2019 жылға арналған шұғыл шығындарға республикалық бюджетте көзделген Қазақстан Үкіметінің резервінен Қостанай облысына 378 млн 603,2 мың теңге сомасында қаражат көмекке жіберілетіні айтылады.

Қаржы «ауыл-аймақтағы ауыл шаруашылығы құрылымдарының сиырларды қысқы кезеңде қорада күтіп-ұстауы үшін керекті азық-жемнің құнын ішінара өтеуге» арналады. Осылайша, азық жетпей, ірі қара малдың қырылуының алдын алмақ. Төрт түліктің өзге түрлері туралы әзірге әңгіме қозғалып отырған жоқ.

Ауыл шаруашылығы министрлігі бұл қаржы алдағы қыста Қостанай облысында ең болмаса, «ірі қара малдың аналығын (қарапайым тілде – сиырларды) сақтап қалу және азықпен қамтамасыз ету» үшін қажет екенін түсіндірді.

«Қостанай облысының құрғашылықтан зардап шеккен елдімекендерінде әлеуметтік-экономикалық шиеленісті болдырмау үшін ауыл шаруашылығы министрлігі 2019 жылдың 16 қазанында қаржы министрлігіне өтініш жазды. Онда Қостанай өңіріндегі сиырларды қыста қорада күтіп-бағу үшін қажетті азық-жемнің құнына ішінара өтемақы жасауға ел Үкіметінің резервінен қаражат бөлуді сұрадық. Аталған шара Қостанай облысында құрғашылықтан зардап шеккен өңірлерде малды қысқы кезеңде азықпен қамтамасыз етуге және өңірдегі әлеуметтік кернеуді жоюға мүмкіндік береді», – деп дәйектейді ауыл шаруашылығы министрі Сапархан Омаров Премьерге жолдаған түсіндірме жазбасында.

Үкімет резервінің қаражаты алдымен Ауыл шаруашылығы министрлігіне жолданады деп күтілуде, АШМ ары қарай оны Қостанай облысының әкімдігіне аударуға тиіс.

Қостанай облысының әкімі Архимед Мұхамбетовке 2019 жылғы 20 желтоқсанға дейін осы бөлінген мол қаражаттың мақсатты жеріне қаншалықты ұтымды пайдаланылғаны, өңірдегі халықтың жағдайына қаншалықты әсер еткені туралы есеп беру жүктелді.

Ел қаржысының елді қорғауға нысаналы түрде жұмсалуын қаржы министрлігі қадағалап, аудит жүргізетін болады.

Демек, алдағы қыста қазақстандықтардың құлағы Қостанай жаққа қарай түрік жүретінге ұқсайды.

Бұл өңірде дәнді дақылдар егілген егістік ауқымы жыл санап азайып келеді. Мәселен, 2017 жылы бидай және бұршақ дақылдары 4 млн 192,8 мың гектарға себілген. Бұл барлық егіс көлемінің 80,7 пайызы.

Одан кейін 2018 жылы бұл көрсеткіш 4 млн 60,3 мың гектарды немесе 79%-ды ғана құрады.

2019 жылы дәнді дақылдар 4 млн гектардай алқапқа отырғызылды. Оның ішінде бидайға 3,4 млн гектар ғана тиген.

Таяуда ауыл шаруашылығы министрлігі Қазақстанның үш бірдей облысы – Қостанай, Алматы және Ақтөбеде дәнді дақылдар егістігі жазғы аптапта күйіп кетіп, қатты нұқсан келгенін хабарлады. Ведомство басшысы Сапархан Омаров Үкімет отырысында бұрын болмаған «аномалиялық», яғни қалыптағыдан ауытқыған ыстық салдарынан еліміз 2 млн тонна астық жоғалтқанын жеткізді.

Өз кезегінде облыс әкімі Архимед Мұхамбетов арнайы штаб құрды.

«Кейінгі алты жыл бойы біздің облыста егін бітік шықты. Осы жылдарда саладағы кәсіпорындардың материалдық-техникалық базасы жақсарды, диірмендер тұрғызылды, техникалық парк жаңарды. Алайда биылғы жыл ауа райы қолайсыз болды. Сондықтан біздің ендігі міндет – ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілермен бірлесіп, жұмыс орындарын сақтап қалу, бидай бағасын тұрақтандыру, сыртқа тек өңделген өнімді, ұнды ғана сату», – деді әкім.

Штаб осы міндеттерді орындауға жұмыс істейді.

Ауыл шаруашылығы министрлігі жария еткеніндей, барлық өңір ішінде дәл Қостанай облысында егін шығымдылығы ең төмен болып шыққан. Мысалы, көш бастаған Қызылорда облысында әр гектардан 56,3 центнерден айналса, антирекорд көрсеткен Ақтөбе облысында әр гектардан орташа есеппен небәрі 8,3 центнерден, ал Қостанай облысында орташа бар-жоғы 7,6 центнерден жиналған.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Бақыт Сұлтанов экономикалық тиімділігі төмен жоба ұсынып отыр

Көтерме-тарату орталықтарына құйылған қаржы 25 жылдан соң ғана қайтады.  

10 Мамыр 2020 15:43 895

Бақыт Сұлтанов экономикалық тиімділігі төмен жоба ұсынып отыр

Алдағы 3 жылда ел аумағында бой көтеретін 24 көтерме-тарату орталығының құрылысына 237,5 млрд теңге жұмсалады. Қыруар қаржы 25 жылдан соң ғана қайтады. Экономикалық тиімділігі төмен жобадан бас тартудың орнына,  сауда және интеграция министрі Бақыт Сұлтанов уақыт оздырмай, құрылысты бастау керек деп отыр.

Министрдің мәлімдеуінше, мемлекет көтерме-тарату орталығы жобасын жүзеге асыру барысында тауар өткізу жүйесін қалыптастырады.

«Біз тиімді логистикалық жүйе құрамыз. Жобаға жеке бизнесті тартамыз. Мәселе жобаның құны мен инвестицияның қайтарымында, яғни өзін-өзі қашан ақтайтынында болып тұр. Көтерме-тарату орталықтарына құйылған қаражаттың қайтарымы 25 жылға созылуы мүмкін. Ең бастысы жеке инвестициялар соңғы өнімге жұмсалады. Мемлекет шығындарды

субсидиялайды. Жеке орталық құрып, мемлекеттік органдар арқылы бақылап отыруға және мемлекеттік дотация беруге болатын еді. Алайда бұл өте ұзақ жол», – деді Бақыт Сұлтанов.

Оның сөзінше, қолданыстағы көтерме-тарату орталықтары да жаңа жүйеге кірігеді. Сөйтіп сауда саласына заманауи стандарт енгізеді.

«Қарағандылық «Альфарух Logistic» көлік-логистикалық орталығы компаниясының өкілі Наиль Мұнасипов жүйе құрау және жекеменшік көтерме-тарату орталықтарына жеңілдік жасау мәселесін көтерді. Бұған қатысы оң шешім қабылдануға тиіс», – деді сауда және интеграция министрі.

Естеріңізге салайық, биыл Алматы, Павлодар және Түркістан облыстарында ауыл шаруашылығы тауарларын сақтауға арналған 5 көтерме-тарату орталығы салынады. Құрылысқа отандық жобалау және құрылыс компаниялары тартылады. 2022 жылға қарай жылына 4,8 млн тонна өнім сақтай алатын көтерме-тарату орталығы қолданысқа беріледі. Жобаны жүзеге асыруға 10 500 маман жұмылдырылады. Құрылыс кезінде 4 200 адам жұмыс істейді. Құрылыс аяқталған соң 6 300 адам тұрақты жұмыспен қамтылады.

Көтерме-тарату орталықтарының құрылысына ауыл шаруашылығы мамандары мен депутаттар қарсы. Олар өзін-өзі ақтауы ширек ғасырға созылатын жоба қажет емес деп санайды.

«Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» коммерциялық емес акционерлік қоғамының басқарма төрағасы Төлеутай Рахымбеков отандық өндірушілер көтерме-тарату орталықтарын азық-түлікпен толық қамтамасыз ете алмайтынын, бос орынды әдеттегідей импорт жаулап алатынын айтады. Ал мәжілістің аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі Мұрат Теміржанов

көтерме-тарату орталықтары қазына қаржысына салмақ салады деп санайды.

Абылай Бейбарыс
 

«Банк ЦентрКредит» әкімге көмек сұрап жүгінді

Банкирлер аграршыға егін салып, астығын өздеріне беруді ұсынады.  

10 Мамыр 2020 15:14 1692

 «Банк ЦентрКредит» әкімге көмек сұрап жүгінді

Нұр-Сұлтанның азық-түлік белдеуі ретінде белгіленген елордалық облыс – Ақмола өңірінде ауыл шаруашылығы саласының мақтаныштары көп болатын. Қазіргі кезде олардың біразы дәрменсіз жағдайда, жайрап жатыр. Мысалы, Зеренді ауданындағы «ГринАзия» ЖШС да өңірдің беткеұстары саналатын. Екі жыл бұрын, 2017 жылғы мамырда оның алқаптарына баспасөз туры ұйымдастырылып, журналистік десант түсірілді. 7,5 мың гектарда әртүрлі дақыл – күнбағыс, зығыр, рапс, бидай, жасымық және басқасы егіліп жатқаны паш етілді. 2012 жылы тақырдан бастаған кәсіпорын табысқа жетіп, импорттық дән себу кешендерінен, комбайндардан құралған төл техника паркін жабдықтап алғаны, егіс алқабының аумағын кеңейтуді жоспарлап отырғаны жария етілді. Ізінше жағдай өзгеше бетбұрыс жасады.

Енді міне, оның кредиторының бірі – Банк ЦентрКредит (БЦК) Ақмола облысының әкімі Ермек Маржықпаевқа жәрдем сұрап жүгінуде. Өйткені ауыл-аймақта жерді пайдалану және қорғау мәселелеріне жергілікті әкімдік жауапты. Хатта комбанк «ГринАзия» өз қарызын қайтармағасын, осының алдында сотқа шағыммен жүгінгенін жеткізді. Зеренді аудандық соты аграрлық кәсіпорынның өз міндеттемелерін орындаудан жалтарғанын анықтап, БЦК пайдасына 202,8 миллион теңге берешекті мәжбүрлеп өндіру туралы үкім шығарыпты. Бұдан бөлек, «ГринАзия» банктің 430 мың теңге сот шығынын, 6 млн 134 мың теңге мемлекеттік баж алымын өтеуі тиіс көрінеді.

Сот кәсіпорынның жылжымайтын және жылжитын дүние-мүлкін қарыздың өтемі ретінде банкке берді. Банкке мысалы, ауданы 2 мың 828,5 гектар және 4 мың 731,90 гектар болатын екі жер көшуі тиіс. Олар Зеренді ауданында орналасқан.

«Алайда «ГринАзия» ЖШС күшіне енген сот шешімін орындамады. Азаматтық кодекстің 309-бабына сәйкес, кепiл ұстаушының кепiлзатқа деген құқығы сол кепiлге қойылған мүлiктi пайдалану нәтижесiнде алынған жемiстерге және кірістерге де қолданылады. Келісімшартқа сәйкес, «ГринАзия» кепіл ұстаушының, яғни Банк ЦентрКредиттің жазбаша келісімінсіз кепілзатты үшінші тұлғаларға арендаға немесе субарендаға беруге құқығы жоқ. Дегенмен, БЦК егер «ГринАзия» инвестор тапса, оның көктемгі егіс жұмыстарын және күзгі егін ору науқанын өткізу ұсынысын қарастыруға дайын», – дейді банк өкілі А.Ізбасарова.

Мұндай жағдайда агрокәсіпорынның және оның инвесторының жиған өнімі банктің берешегін өтеуге бағытталмақ. БЦК өз қарауына өтетін жерлердің бүтіндігін және мақсатына пайдаланылуын, онда егін салудан түсетін табыс банк қарызын жабуға жұмсалуын талап етті.

«Егер кепілдегі жерлер банк келісімінсіз үшінші тұлғаларға жалға берілсе, БЦК өзінің заңды мүдделерін қорғау үшін күзет қоятын болады», – деп ескертті қаржылық институт.

Айта кету керек, өткен жылы ГринАзия құрдымға құлаудан құтылу үшін сауықтыру рәсімін қолдануға мүмкіндік беруді сұрап, сотқа жүгінді. Сонда одан қаржы талап етуді кредиторлар қатарында Зеренді ауданының мемкірістер басқармасы, «ҚазАгро» холдингінің еншілес кәсіпорны «ҚазАгроҚаржы», сондай-ақ БЦК, «АзияАгрохим», «АбиЖер», «LandMaster», «Еврогербициды», «Trustchem chemical», «Алимхан Агро» компаниялары және «Дельта СК» авиакомпаниясы аталды. Сот шешімін сараптасақ, мемкірістер басқармасы мен әуе компаниясы сауықтыруға қарсы болмапты. «Еврогербициды» алдындағы берешек те толық көлемде жабылыпты, яғни ол кредиторлар қатарына шықты.

Алайда барлық тарап дәйектемелерін тыңдай келе, Ақмола облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты агрокешенге сауықтыру рәсімін қолданудан бас тартты.

Сот ГринАзияның кредиторлар алдындағы жалпы қарызы өткен жылы 502,9 млн теңгені құрағанын анықтады. Бұдан бөлек, кредиторлар 934,8 миллион теңге талап етіпті. Бірақ оған агрокәсіпорын келіспей, басқа сот өндірісі бойынша дауласып жатыр.

Жалпы, «ГринАзия» ЖШС меншігінде Ақмола облысының Зеренді ауданында және СҚО-ның Тайынша ауданында жерлері, үлкен жеке үйі, әкімшілік-тұрмыстық ғимараты, қоймалары, темір жол тұйығы, 20 шақты әртүрлі көлігі және басқа да мүлкі барлығы белгілі болды. 

Берешекті өтеуге көмектесетін дүние-мүлкі болса, сот неге сауықтыру рәсімінен бас тартты? Төрағалық етуді судья Н.Нұралиевтің мәліметінше, 2019 жылғы 18 қаңтарда «ГринАзия» «Егін и К» компаниясымен келісім бекітіпті: «Егін и К» ЖШС оның 1 мың тонна арпасын әр тоннасын 57 мың теңгеден сатып беруге міндеттеме алады.

21 қаңтарда агрокәсіпорын «АгроПак» ЖШС-мен 100 миллион теңге пайызсыз заем беру туралы келісімге отырады. «ГринАзия» оны 2021 жылғы 21 қаңтарға дейін қайтаруы тиіс.

Ертесіне, яғни 2019 жылғы 22 қаңтарда ол «Жүзбай и К» ЖШС-мен келісім жасасқан, ол бойынша «Жүзбай и К» 250 тонна зығыр тұқымын 110 мың теңге бағамен сатып беруге уәде етеді.

«Талап арыз беруші тарап аталған келісімдердің орындалуына қатысты дәйектемелерді сотқа ұсынбады» деген негізбен сот сауықтыру рәсімін қолданбауға ұйғарды. Соттың шешімінде айтылғандай, 1 мың тонна арпаның «Егін и К»-ға, ал 250 тонна зығырдың – «Жүзбай и К» компаниясына сатуға тапсырылғанын растайтын құжаттар болмай шыққан. «АгроПактен» де 100 млн теңге қарыз түспеген екен.

Айтпақшы, БЦК Ақмола облысындағы тағы бір проблемалы агрохолдингке қатысты өңір әкімімен хат алмасты. Дәл мереке қарсаңында, биылғы 6 мамырда қайырған жауабында Ақмола облысының әкімі Ермек Маржықпаев Экономиканы жаңғырту мәселелері жөніндегі мемкомиссия шешімімен былтыр «Әліби» компаниялар тобының шаруашылығын сауықтыру мақсатында оның кепілдегі жылжымайтын және жылжитын бүкіл мүлкін «Проблемалы кредиттер қорына» тапсыру шаралары басталғанын хабарлады.

«Көктемгі егіс және күзгі егін ору жұмыстарына зардап келтірмеу үшін Ақмола әкімдігі әлеуетті инвесторларды анықтады. Олармен бірлескен шаруашылық қызмет туралы келісім бекітілді. Мысалы, «Шортанбай 2019» ЖШС «Сочинское» ЖШС-сының инвесторы болуға келісті: ол борышкер, инвестор және қор арасындағы 2020 жылғы 2 сәуірде бекітілген келісімнің орындалуына жауапты болады. Алайда бүгінде инвестордың жұмысына заем туралы келісім қиындық келтіріп отыр. Міндеттемелерді орындау үшін қарыз алушы өз мүлкін, сондай-ақ тиісінше 44 мың 272 гектар және 2 мың 471 гектар жер телімдерін кепілге қойды. Бұл кепіл инвесторға сол жерлерді пайдалануына мүмкіндік бермейді. Салдарынан, ұсынылған қарызды кезең-кезеңмен өтеу де күрделенді», – делінген әкімнің жауап хатында.

Осыған орай Ақмола облысының әкімдігі «Банк ЦентрКредиттен» «Сочинское» кәсіпорны үшін берешекті төлеудің жеңілдікті кезеңін ұсынуды және оған жерді пайдалану құқығын беруді сұрады. Сонда ғана инвестор несиені ғана емес, сонымен қатар салықты, жалақыны, пай-үлес ақысын төлеуге кірісе алмақ.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: