/img/tv1.svg
RU KZ
РТС 1 099,76 Hang Seng 24 251,27
FTSE 100 5 704,45 DOW J 23 083,33
KASE 2 214,78 Мыс 4 985,77
Максим Божко субсидия үшін статистиканы өзгертуді сұрады

Максим Божко субсидия үшін статистиканы өзгертуді сұрады

Жұмыртқа дауына Роман Скляр төрелік айтты.   

21 Ақпан 2020 15:55 3727

 Максим  Божко субсидия үшін статистиканы өзгертуді сұрады

Автор:

Есжан Ботақара

Ауыл шаруашылығы министрлігінің алқа мәжілісінде жұмыртқаға берілетін субсидияның тоқтатылуы кішігірім дау туғызды. Бұған дейін ведомство Қазақстанның ішкі нарығы тағамдық жұмыртқамен 100 пайыз қамтамасыз етілгенін алға тартып, бір жұмыртқаға 3 теңгеден төлейтін субсидияны тоқтатқан болатын. Бұған жұмыртқа өндірушілер қауымдастығының басшысы Максим Божко бастаған бір топ кәсіпкер наразылық білдірді. Максим Божконың айтуынша, ресми статистикада өндірілген жұмыртқаның саны асыра көрсетіліп, соның кесірінен кәсіпкерлер тиісті сыбағадан шет қалған.

«Біз былтыр 500 млн жұмыртқа экспорттадық. Ал кеше министрліктегілер 1,4 млрд жұмыртқа экспортталды деген ақпарат айтты. Бұл шындыққа жанаспайды. Ол сандар статистика комитетінен алынған. Аталмыш деректерде былық көп. Біз өзіміз барлық құс фабрикаларынан мәліметтер жинап шықтық. Соның негізінде бір жылда 500 млн жұмыртқа экспортталды деген ресми ақпарат шығаруға болады. Яғни қазір айтылған санннан 3 есе аз деген сөз», – деген кәсіпкер жергілікті әкімдіктер елдің кепесіндегі тауықты дұрыстап санамайды деп қынжылды.

«Қазақстандағы жеке шаруашылықтар жылына 1,2 млрд жұмыртқа өндіреді деп айтылып жүр. Ол да жоқ. Ауыл шаруашылығы  министрлігі елдегі тауық санын қайта санап, реттеуі керек деп баяғыдан айтып келеміз. Жергілікті әкімдіктерге кепедегі тауықты санау қаншалықты қиын? Қазір бәріміз жұмыртқа шаруашылығының жағдайы жақсы деп жүрміз. Бірақ одан кәсіпкерге пайда бар деп қайсыңыз сұрадыңыздар? Бізде шешім министрліктің кулуарында қабылданады. Мен ресми түрде мәлімдеймін. Құс шаруашылығында кіріс жоқ. Жұмыртқа шаруашылығына инвестициялық субсидия берілмейді. Жеңіл несие атымен жоқ. Жұмытрқаның өзін өңдеуіміз қажет болған. Оған инвестициялық субсидия жоқ», – деді ол.

Министрдің бұған жауабы дайын болып шықты.

«Статистикаға сенбеймін деп отырсыздар. Оны берген өздеріңіз. Жұмыртқа өндірушілерден алынған есеп бойынша жасадық. Ешкім ойдан шығарған жоқ», – деді Сапархан Омаров.

Бұл жауапқа Максим Божко ол есептерде қателік кетті деген уәж айтты.

«Демек есеп қате берілген.Сол қателерді дұрыстап, қайта өзгертулеріңізді сұраймыз», – деді ол.

Кәсіпкер министрлікті Қытай нарығына жол ашпай отыр деп те жазғырды. Ал ел ішінде жұмыртқа саудасынан табыстың көбін делдалдар иемденетін көрінеді.

«Екі жыл болды. Қытай экспортына жол ашуды сұрап келеміз. Ірі қара  мен шошқа етіне жол ашумен бәрі айналысты да, жұмыртқа жайына қалды. Оны қойып ішкі нарықты да реттей алмай отырмыз. Саладағы делдалдар өндірушілерден көп табыс алады. Жұмыртқа өндірушілер тым көп субсидия алады дейсіздер. Біз 100 млрд теңгенің өнімін шығарамыз. Ал оған төленетін субсидия көлемі 10 млрд теңге ғана. Бұл 10% деген сөз», – деді Максим Божко.

Қызды-қыздымен Максим Божко министр Сапархан Омаровқа талап қойды.

«Бүкіл әлемде ауыл шаруашылығы субсидиямен күн көріп отыр. Ал біз 10% деген көп дейміз. Былтыр АҚШ фермерлерінің жалпы табысының 30%-ы субсидия мен сақтандыру түрінде мемлекеттік қолдаудан түскен. Ресей мен Беларусь тұрғанда нарықты қалай игереміз? Беларусь елінде кәсіпорындардың барлығы дерлік мемлекет меншігінде. Ресейде қолдау тетіктерін губернатор реттейді. Одан да шекараны жауып алайық. Ал жаба алмайды екенбіз, мемлекеттік қолдау көрсетіңіздер. Ресми түрде жұмыртқаға субсидия беруді доғару туралы шешімді қайта қарауды талап еткім келеді. Егер ақша аз болса, субсидия көлемін өзгертіп, 3 теңгеден 2 теңгеге түсірейік. Ал субсидияны тоқтатсақ, бәріне бірдей тоқтатайық. Ертең көреміз, кімнің қанша өнім шығарғанын. Біреуге субсидия беру керек, біреуге бермеу керек деген болмайды», – деді кәсіпкер.

Сапархан Омаровтың айтуынша, жұмыртқа өндірушілер 10 жыл бойы үздіксіз субсидия алып келген. Енді ол ақша ауыл шаруашылығының кенже қалған салаларына бағытталмақ.

«2021 жылға арналған бағдарламаны ешкім өзгерткен жоқ. Барлық бағыт сол күйінде қалды. Елімізде бірнеше өнім бойынша тапшылық бар. Бұрын бұл бағыттарға көңіл бөлінбей қалған. Сіздер 10 жыл бойы үздіксіз субсидия алып келдіңіздер. Енді соларға басымдық беру керек деген шешім қабылданды. Өйткені бұл елдің азық-түлік қауіпсіздігімен тікелей байланысты», – деген ведомство басшысы кәсіпкерлер министрліктің шешіміне БАҚ пен мемлекеттік органдар арқылы ықпал еткісі келеді дегенді айтып қалды.

«Біз сізге бұл субсидияның орнына басқа ұсыныс беріңіздер дегенді айтқан едік. Жұмыртқаны терең өңдеу бойынша жоба ұсыныңыз дедік. Әкелем деп алып, келмей кеттіңіз. Енді БАҚ пен мемлекеттік органдар арқылы әсер еткіңіз келеді», – деді Сапархан Омаров.

Алқа мәжілісінің екеуара диалогқа айналып бара жатқанын көрген Вице-премьер Роман Скляр дауға өзі төрелік айтты.

«Бұл бағыттағы үкіметтің саясатына келсек, бір ғана саланы үздіксіз субсидиялай беру мүмкін емес. Ішкі нарықты 100% қамтамасыз ететін деңгейге жеттіңіздер. Енді біртіндеп етті құс шаруашылығына өтіңіздер. Ол үшін өндірісті дамытуға арналған инвестициялық субсидия бар, ғылыми зерттеулер мен экспорт шығындарын азайтуға арналған субсидиялар бар. Бұл саланы мемлекет қараусыз қалдырайын деп отырған жоқ. Министрліктің де, Үкіметтің де ұстанымы осы», – деді Роман Скляр.

Есжан Ботақара

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға 2,7 млрд теңге бөлінді

Алайда нақты нәтижеге қол жеткізілген жоқ.   

05 Сәуір 2020 19:27 511

Агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға 2,7 млрд теңге бөлінді

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 31 наурыз күні Қазақстан халқына арнаған мәлімдемесінде төтенше жағдайдан жапа шекпеу үшін ауыл шаруашылығымен айналысатын кәсіпкерлерге демеу ретінде бюджеттен 70 млрд теңге бөлінетінін жариялады. Бұған қоса көктемгі егіс науқаны үшін «Қарапайым заттар экономикасы» бағдарламасы бойынша 100 млрд теңге бөлінетінін айтты.

«Ең алдымен, шағын және орта шаруа қожалықтарына қолдау көрсеткен жөн.

Үкіметке жанармайдың нарықтық бағасын 15%-ға арзандатып, 165 теңгеге дейін төмендету міндеті жүктелді. Осыны қамтамасыз ету үшін 390 мың тонна жанармай жеңілдікпен сатылады», – деді Мемлекет басшысы.

Бұл бастама мұнай секторы сыр беріп жатқан тұста және одан кейінгі уақытта агроөнеркәсіптік кешен мен тамақ өнеркәсібінің дамуына ықпал етеді. Президенттің пайымынша, агроөнеркәсіптік кешен экономиканың драйверіне айналуға тиіс.

Соңғы 3 жылда агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға республикалық бюджеттен 2,7 млрд теңге бөлінген. Өкініштісі, қомақты қаржы құмға сіңген судай жоқ болып кеткен.

Былтыр KPMG халықаралық аудиторлық компаниясы атышулы «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингі қызметкерлеріне 2 млрд теңге сыйақы бергенін, холдинг 2013-2017 жылдар аралығындағы қарызынан құтылу үшін шетелдік банктерден валютамен қарыз алғанын әшкереледі. Ал «ҚазАгро» ҰБХ басқарма төрағасы Ербол Қарашүкеев жағдайды дұрыстау үшін алдағы 10 жылға арналған даму стратегиясы қабылданғанын алға тартып, биылдан бастап компания тиімді қаржы институтына айналатынын айтты.

«ҚазАгро» еншілес компанияларын қысқарту арқылы 2 млрд теңге үнемдейді. Трансформациялану аясында аграрлық-өндірістік кешен өнімі экспортының көлемі ұлғайтылады, өндіріске жаңа инновациялық технологиялар енгізіледі, сонымен қатар ауылдардағы жаңа бизнес бастамаларға серпін беріледі. Нәтижесінде холдинг 2020 жылдан бастап табысқа жұмыс істей бастайды», – деді Ербол Қарашүкеев.

Естеріңізге салайық, бұған дейін Қасым-Жомарт Тоқаев ұлттық басқарушы холдингтің еншілес компанияларын қысқартып, операциялық шығындарды азайтуды және бюджет қаражатын тиімді пайдалануды тапсырған болатын.

Өткен айда «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ басқарма төрағасы Нармұхан Сарыбаев саланы несиелендіруге бөлінген 11 млрд теңгені «Хоумкредит» банкінің депозитінде заңсыз сақтағаны үшін істі болды. Осының барлығы ауыл шаруашылығы саласының былыққа белшесінен батып отырғанын көрсетеді.

Ауыл шаруашылығы саласындағы сәтсіз реформалар бюрократиялық кедергілерді қаптатып жіберді. Салдарынан агроөнеркәсіп кешенін субсидиялау шараларының шәт-шәлекейі шықты. Бұл туралы «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы жанындағы кәсіпкерлердің құқығын қорғау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі кеңес төрағасы Қайырбек Сүлейменов: «Кәсіпкерлер үшін субсидия қолжетімсіз. Олар демеуқаржыны қажет кезінде ала алмайды. Осының кесірінен

екінші деңгейлі банктерге қарыздарын өсімпұлмен қайтаруға мәжбүр болады. Субсидия үлестіру кезінде қаржы институттары ірі агрохолдингтерге басымдық береді. Шағын және орта шаруа қожалықтары ірі агрохолдингтер бөліп алғаннан қалған мардымсыз субсидияны қанағат тұтады. Оның өзі қолға кешігіп тиеді», – деді.

Абылай Бейбарыс

Министрді ресейлік өндірушіні қолдады деп айыптауда

Жуырда елде жұмыртқа күрт қымбаттауы мүмкін.

01 Ақпан 2020 16:00 3008

Министрді ресейлік өндірушіні қолдады деп айыптауда

Отандық құс өнімдерін өндірушілер Ауыл шаруашылығы министрлігінің тірлігін қатаң сынға алып отыр.

Орал құс фабрикасының өкілдері биылға дейін мемлекет салаға салмақты қолдау көрсетіп келгенін айтады. Алайда енді құс шаруашылығын субсидиялау жалпы алғанда, тоқтауда. Сондықтан кәсіпкерлер өз өнімдерінің бағасын қымбаттатуға мәжбүр. Дегенмен, әзірге оған құқығымыз жоқ дейді.

Оның үстіне ел Президенті Үкіметке таяудағы кеңейтілген отырыста азық-түлік бағасын қымбаттатуға жол бермеуді қадап тапсырған, тиісінше, кәсіпкерлерге баға көтеруге шектеу қойылыпты.

«Біздің өнімді әлеуметтік маңызды өнімдер тізімінен алып тастаса, сөйтіп, бақылауды жойса, онда бағамызды да көтере аламыз. Әйтпесе, құс басын азайтуға тура келеді. Бұл жұмыс орындарының кемітілуіне де соқтырады», – деді құс фабрикаларының өкілдері.

Олар егер саланы қолдау қайта жалғаспаса, ішкі нарықты Ресей, Беларусь және басқа ел өндірушілері ен жайлайтынына сенімді.

Ал «Көгер ЛТД» құс фабрикасы мен «Ломанн-Жетiсу» асыл тұқымды репродукторы жетекшілері Ауыл шаруашылығы министрі Сапархан Омаровқа қатысты шағым жолдады. Онда ведомствоның ресейлік өндірушіге қолдау көрсетіп келе жатқаны айтылады.

«Қазіргі уақытта Қазақстан аумағында жұмыртқалық құс шаруашылығы бағытында небары 3 асыл тұқымды репродуктор жұмыс істейді. Бұлар – Алматы облысындағы «Ломанн–Жетiсу», Жезқазғандағы «Племптицеторг» және Қарағанды облысындағы «Құрма». Елімізде тәуліктік балапан өндірісінің 30%-ынан азын отандық өндірушілер қамтиды. Қалған 70% – импортталады. Бұл жағдай түбірімен дұрыс емес, отандық құс шаруашылығына қажетті балапандарды өз мемлекетімізде өндіруіміз керек. Бұған қуатымыз жеткілікті. Алайда біз бүгінде Ресей Федерациясынан тасылып жатқан тәуліктік балапандар субсидия алып жатқанына куә болудамыз», – дейді «Ломанн-Жетiсу» ЖШС басшысы Светлана Иванова.

Асыл тұқымды әр балапан басына 600 теңгеден судсидия беріледі.

АШМ Мал шаруашылығы өнімдерін өндіру және қайта өңдеу департаментінің директоры Еркебұлан Ахметов бұл айыптаулармен келіспейді.

«Қазіргі кезде құс шаруашылығын дамыту мақсатында мемлекет бірқатар субсидиялау шараларын қарастыруда. Мысалы, өткен 2019 жылы бекітілген Асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуды, мал шаруашылығының өнімділігін және өнім сапасын арттыруды субсидиялау қағидаларына сәйкес, сатып алынған етті бағыттағы және жұмыртқа беру бағыттағы тәуліктік балапан үшін субсидиялар беріледі.  Бұл ретте осы субсидияны тек отандық құс фабрикалары ала алады. Егер ресейлік балапандар үшін субсидия алғысы келсе, ол балапандардың ата-енелері, яғни тауық пен қораз Қазақстан аумағында орналасуы және асыл тұқымдық куәлігін тану рәсімінен өтуі шарт. Оған Құс шаруашылығының республикалық палатасы асыл тұқымды құс мәртебесін беруі тиіс», – деді Еркебұлан Ахметов.

Бірақ Светлана Иванова бізде емес, Ресей аумағында орналасқан репродукторлардағы тауық пен қораз түлектері қазақстандық республикалық палатада тіркеліп алғанын айтады.

«Осыдан сұрақ туады: отандық өндірушілерді ғана қолдаймыз дегені қайда? Бәсекелес саналатын Ресей асыл тұқымды шаруашылықтарын дамытудың керегі қанша? Өз елінде де, бізде де қуатты қолдау көретін олармен енді қалай тең бәсекелесе аламыз? Неге РФ асыл тұқымды шаруашылықтары өз құс үйірін Қазақстанның асыл тұқымды палатасында тіркеп алуына жол берілген?» – деп алаңдайды өндірушілер.

Бұл сұрақтардың көбіне жауап жоқ. Жауап тексеру барысында анықталар еді, алайда ондай тексеруді бастау жауапты ведомствоның жоспарында жоқ.

Оның орнына Ауыл шаруашылығы министрлігі 2019 жыл соңында асқа тұтынылатын жұмыртқаны субсидиялауды тоқтататынын мәлімдеді. Бұған бірнеше себеп алға тартылды, бастысы – мемлекеттік қаражат салу тиімсіз делінді.

Салдарынан мысалы, жалғыз қостанайлық құс фабрикалары ғана 1 миллиард теңге қолдаудан қағылмақ. Өңірде солтүстік көршінің нарығын қоса игеріп отырған 3 ірі фабрика бар. Олар жылына 420 миллион дана жұмыртқа өндіреді. Оның 122 миллионын ғана облыс тұрғындары тұтынады. 188 миллионын еліміздің өзге өңірлері тасып әкетеді. Тағы 110 миллион жұмыртқаны Ресейге экспорттайды. 

«Салаға берілген мемқолдау тиімсіз деген шенеуніктердің байламымен келіспейміз. Мұны айтып отырғандардың өздері сауатсыз. Құс шаруашылығы – шетелдік нарықтарды табысты игеріп жатқан азғантай саланың бірі. Еңбек өнімділігі де жоғары: саладағы әрбір жұмысшыға шамамен 20 миллион теңге өнімнен келеді», – дейді «Жас Қанат-2006» фабрикасының директоры Қайрат Маишев.

Былтыр бұл кәсіпорын сатылған әрбір жұмыртқасы үшін бюджеттен 3 теңге субсидия алыпты. Бұл жұмыртқаның өзіндік құнының 15 пайызын жапқан екен. 2019 жыл қорытындысында осы құс фабрикасы 265 млн дана жұмыртқа шығарды.

Әйткенмен, шенеуніктер кейбір кәсіпорындар неғұрлым көп демеуқаржы алу үшін өндіріс көлемін жасанды ұлғайтады деген пікірде. Бұған жауап ретінде құс фабрикалары АШМ таңдаған кез келген аудит компаниясының тексерісінен өтуге әзір. Ведомство бұл бағытта да қадам жасауға құлықсыз. Демек, текетірес пен толқу жалғаса беретінге ұқсайды.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: