/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 25 083,81 FTSE 100 6 565,80
KASE 2 222,59 Hang Seng 26 109,93
РТС 1 299,69 Brent 49,91
Рубльдің жайсыз күйі теңгеге әсер етуде

Рубльдің жайсыз күйі теңгеге әсер етуде

Еліміздің Ұлттық банкі теңгенің соңғы әлсіреуіне сауда каналдары арқылы геосаясат әсер етті деп нарыққа ауызша интервенция жасады.

03 Тамыз 2017 14:25 3350

Рубльдің жайсыз күйі теңгеге әсер етуде

Автор:

АҚШ тарапынан Ресейге қатысты бірқатар жаңа санкцияның жағымсыз әсері, сондай-ақ геосаяси қарсылықтың одан әрі қалай болатындығы жайлы нақты тұрақтылықтың болмауынан теңге бағамына рубль әсер етіп тұр», – деді Қазақстан Ұлттық банк (ҚР Ұлттық банк) монетарлық операциялар департаментінің директоры Әлия Молдабекова.

Еске салар болсақ, 2 тамыз, сәрсенбіде, Қазақстан қор биржасының валюта секциясы саудасы кезінде теңгенің АҚШ долларына шаққандағы бағамы 1,6%-ға әлсіреп, бір доллар 335,21 теңге болды.  Ал кurs.kz  мәліметі бойынша, жеке валюта айырбастау пунктерінде долларды сату/сатып алу бағамы 338 және 340 теңгеге жеткен. Бұл әлеуметтік желілерді дүрліктірді. 2 тамыз күні Мәскеулік биржадағы сауда барысында  ресейлік рубль де  0,8%-ға әлсіреп, бір доллар 60,6925 рубль болған.

«Теңгенің шетелдік валюталарға қатысты бағамы әлсіреуде, – деді Әлия Молдабекова. –  Теңге бағамының қалыптасуына мұнай бағасынан басқа да әсер ететін  фактілер бар. Олар – сауда серіктестеріміз болып табылатын негізгі елдердің валюта бағамы,  төлем балансының жағдайы, инфляция деңгейі, ҚР Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесі, әлемдік пайыздық мөлшерлеме және басқалар. Бірақ қысқамерзімді теңге бағамына және құбылмалықтың артуына нарыққа қатысушылардың болжамының күрт өзгеруімен қатар,  бірқатар фактор әсер етуі мүмкін».

Ресей – Қазақстанның ең негізгі сауда серіктестерінің бірі және ірі импорттаушы. Мемлекеттік статистика комитетінің мәліметі бойынша, екі ел арасындағы өзара сауда көлемі 2017 жылдың қаңтар-мамыр айында 6 млрд доллар болған, яғни Қазақстанның барлық сыртқы сауда айналымының 20,13%-ы. Тауар импорттаудағы Ресейдің үлесі 38,7% немесе 4,23 млрд доллар. Осылайша, жаңа санкция салдарынан рубль бағамының күрт төмендеу қаупі – Қазақстан мен Ресей арасындағы онсыз да мардымсыз сауданы одан әрі қиындатып жіберуі мүмкін.

Сондай-ақ «БАҚ-тағы белгілі бір алыпсатарлық пікірлер» жағдайды одан сайын ушықтырып, «отқа май құйып» отыр. Реттеушінің пікірінше, мұның барлығы «долларға деген сұранысты» арттырады. Мысалы, Tele Trade Central Asia шілде айының соңында теңге бағамы 40%-ға дейін төмендеп, бір доллар 420 теңге болады деп болжам жасаған болатын, бұл болжам елдегі кәсіби қауымдастықта үлкен күмән тудырған еді.

«Айырбастау бағамының құбылмалығы іргелі және қысқамерзімді факторлар жиынтығына қарай біресе жоғары, біресе төмен болатынын көрсетеді. Осының есепке ала отырып, қазіргі  теңге бағамының динамикасында алыпсатарлық факторлардың бар екенін көруге болады. Ал Ұлттық банк  халықтың шетелдік валютаны сатып алуынан қандайда бір тиімділікті көріп отырған жоқ», – деді Әлия Молдабекова.

Гүлназ Ермағанбетова, Сұлтан Биманов

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

2020 жылы теңге бағамы қалай өзгереді?

Ұлттық валютаға байланысты сарапшылар пікірі мен болжамдары. 

29 Желтоқсан 2019 09:27 3071

2020 жылы теңге бағамы қалай өзгереді?

2019 жылы ұлттық валютамыздың долларға шаққандағы бағамы айтарлықтай өзгерген жоқ. Қаңтар айында бір доллар 384 теңгеге бағаланса, күздің басында 390 теңгеге дейін құнсызданды. Жыл соңында ұлттық валюта 378 – 380 теңге көлемінде нығая түсті. Теңге бағамы 2020 жылы қалай өзгереді? Inbusiness.kz тілшісі көпшілікті толғандырған бұл сауалдың жауабын сарапшылардан сұрады.

Өтіп бара жатқан жылы доллар бағамын дәл болжаған тәуелсіз сарапшы Айдархан Құсайынов алдағы жылы да айтарлықтай өзгеріс болмайды деп есептейді. Сарапшының пікірінше бағам 390 теңгенің айналасында тұрақтайды.

«Тек 10 теңгеге ауытқу болуы мүмкін. Елімізде парламент сайлауы және басқа да саяси өзгерістер болса да ол доллар бағамына айтарлықтай әсер ете қоймайды. Өйткені елдің даму саясаты анықталып қойған. Ірі өзгерістер болмайды. Доллар бағамы осы күйінде қалады», –
 дейді Айдархан Құсайынов.

Сонымен қатар сарапшының сөзінше, доллар бағамының тұрақты болуы әлемдік экономикадағы өзгерістерге байланысты.

«Жаһандық экономика әдетте дамиды, кеңиді немесе бұл процестер тоқтайды. Ал қазір ол өте осал күйде. Сондықтан әлем елдері тұрақтылық күйін бұзып алуға қорқып отыр. Бұл үлкен өзгерістердің алдындағы тыныштық болуы мүмкін. Жалпы алғанда 2020 жылы барлығы қалыпты өрбиді», –
деп болжайды сарапшы.

«DAMU Capital Management» ЖШС бас директоры Мұрат Қастаев та 2020 жылы теңге бағамы тұрақты болатынын айтады. Сарапшының пікірінше ұлттық валюта ағымдағы жылы нығая түскен. Сондықтан бағам айтарлықтай құбыла қоймайды.

«2019 жылы ұлттық валюта дұрыс бағаланбай келді. Сыртқы нарықтағы мұнай мен экспорттық шикізат бағасының жоғары болуына қарамастан, теңге нығая қоймады. Ұлттық банк теңгені 360-370 теңгеге дейін түсірмей, осы қалпында ұстап тұрғаны дұрыс болды деп есептеймін. Соның нәтижесінде сыртқы нарықтағы жағымсыз жағдайларға қарамастан, ұлттық валюта төмендемей, нығая түсті. Мәселен, күздің басында әлемдік нарықта мұнай бағасы төмендеп, рубль құнсызданды. Бұл жағдайда Ұлттық банк теңге бағамын бір қалыпта ұстай білді. Теңге долларға шаққанда 390-нан төмендеген жоқ. Нәтижесінде қазір ұлттық валютаның девальвацияға ұшырауы мүмкін емес және оның құнсыздануына қарағанда, нығаю мүмкіншіліктері жоғары», – дейді Мұрат Қастаев.

Сарапшының сөзінше 2020 жылы теңге бағамы 370-410 теңге дәлізі шеңберінде ғана өзгереді. 

«Жылдың бірінші жартысында теңге нығая түседі, ал екінші жартысында аздап құнсызданады. Ұлттық валюта бағамы бір доллар үшін 450-500 теңге деңгейінде болады деген болжамдар мүмкін емес. Әйтсе де әлемдік нарықта тосын жағдайлар орын алу мүмкіндігін ешкім жоққа шығармайды. Алайда оны алдын ала болжау мүмкін емес. Ал әзірге 2020 жыл тұрақты болады деп болжап отырмын», – дейді Мұрат Қастаев.

Бұл ретте экономист Арман Байғанов керісінше келер жылы теңге құнсызданады деген пікірде.

«Америка валютасы теңгеге шаққанда қымбаттайды. Оған себеп ЕАЭО елдері арасында Қазақстанда кері сауда сальдосы қалыптасқан. Ресей рубльінің қысымы теңге бағамына әсер етеді. Девальвациялық қатер бар. Жыл сайын орта есеппен теңге 5-8%-ға құнсызданады. Нәтижесінде көгілдір отын бағасы қымбаттайды. Ресей рубльінің нығаюы теңгеге жағымсыз әсер етеді. Соған қарамастан ұлттық валюта 10-15-20%-ға құнсызданады деп ойламаймын. Тек 5-10 % пайыз төңірегінде өзгереді. Алайда мұнай мен басқа да ресурстардың бағысының өсуі бюджетке қосымша қаржы тартып, теңге бағамын тұрақтандыруы мүмкін»,-деп түйіндеді экономист.

Естеріңізге сала кетсек, соңғы 20 жылда доллар бағамы сан рет өзгерді. 1999 жылы бір доллар 85 теңгеден 130-140 теңгеге көтерілді. Ал 2009 жылы 120 теңгеден бірден 150 теңгеге құнсызданды. 2014 жылы ұлттық валюта 150 теңгеден 185 теңгеге қымбаттады. Ал 2015 жылдың тамыз айында елімізде ұлттық валюта еркін айналымға жіберіліп, 19 тамыз ұлттық валюта бір долларға шаққанда 188 теңгеге тұрақтады. Ал 20 тамыз күні бірден 255 теңгеге құнсызданып, жылды 340 теңгемен қорытындылаған.  Ал 2019 жыл теңге бағамының тұрақтылығымен есте қалатын болды.

Құралай Құдайберген

Теңгедегі жазудан тағы қате табылды

Ұлттық банк ұлттық валюта бейнесінде кезекті рет өрескел қате жібергенін мойындады.

15 Тамыз 2019 12:11 5134

Теңгедегі жазудан тағы қате табылды

Айта кету керек, қазірдің өзінде қолданыстағы 2006 жылғы 100 теңгелік шақалардың қырынан «СТО ТЕНГЕ» деген жазуды оқуға болады. 2007 жылдан бастап ол жазу «ЖҮЗ ТЕҢГЕ» деп өзгертілді.

Ал алдыңғы жылы мемлекет қазақ тілінің латын графикасындағы жаңа әліпбиіне қолдау көрсету мақсатында бұл жазуды да өзгертуге шешім қабылдады. Бірақ қаржылық реттеуші кабинеттеріндегі қаптаған орыстілді мамандар оның жаңа алфавитке дұрыс көшірілуіне мән бермегенге, ел басшылығының өзі айрықша көңіл бөліп отырған осы шараны мемлекеттік маңызды іс деп таппағанға ұқсайды. 

Нәтижесінде, басылуына бюджеттен қыруар қаражат шығындалып, қолданысқа енгізіліп кеткен 100 теңгелік номиналдағы монета жазуының дұрыс емес екенін жұртшылық анықтап отыр.

Жаңылыс жазу 2019 жылғы шығарылымнан табылды.  

Атап айтқанда, қазақ тіліндегі júz (жүз) сөзде жаңа латын әліпбиіндегі «ú» (ү) орнына «y» («ы») жазылып кеткен.

Соның кесірінен, Қазақстанның 100 теңгесі «ЖЫЗ ТЕҢГЕ» деген атау алып отыр. Осылайша, қазақ сөзі бұрмаланған.

Бұл әрине, қазақ тілін қорлау сыртында еліміздің халықаралық беделіне сын.

Ерболат Досаевтың командасы өз қатесінің әшкере болғанын білетінін жеткізді.

«Ұлттық банк бедерлі бүйір жағындағы – қырындағы (гурты) жазуда сәйкессіздігі бар 2019 жылғы үлгідегі 100 теңгелік номиналды циркуляциялық монета таралымының бір бөлігінің айналымға шығарылғаны туралы хабардар. Осыған ұқсас шағымдар ел азаматтарынан түсіп жатыр. Осыған орай Ұлттық банк Қазақстанның ұлттық валютасына назар аударған барлық адамдарға ризашылығын білдіреді», – деп мәлімдеді қаржылық реттеуші.  

Ол мұны өз мамандарының емес, «құлтемірдің» жаза басуы деп сендіруде. Монетадағы латын графикасындағы бір әріптің басқаға ауысып кетуі компьютерлік жабдықтағы ақау кесірінен орын алыпты.

Қаржылық реттеуші «жыз теңге» дегенді ұят санамайды, өйткені ол «ақпараттандыратын жазу» емес екен.   

«Гурттық жазу монетаның бедерлі бүйірлік жағында орналасқан. Ол теңгені қолдан жасаудан қорғайтын элемент болып табылады және ұлттық валютаның ақпараттық бөлігіне жатпайды. Монетаның номиналдық құны және оның қай мемлекетке тиесілі екені туралы негізгі ақпарат монетаның бет жағында және сырт жағында жазылған», – деп ақталады Ұлттық банк.

Ведомство болашақта мұндай ағаттық қайталанбас үшін шара қабылдағанын хабарлады.    

«Нақтылай айтсақ, компьютерлік жабдықты графикалық файлдарды дұрыс бейнелеуге және сәйкестікке тексеру рәсімі нақты регламенттелді», – дейді қаржылық реттеуші. 

Мемлекет «кінәратты» шақаны қазір кері қайтарып алмайды. Ол ары қарай да дүкендерде, сауда орындарында және басқа да жерлерде есепайырысуға, сондай-ақ әртүрлі төлемдерді төлеуге жарамды деп танылады.

Ұлттық банк тек 100 теңгеліктердің келесі шығарылымы қатесіз болатынын нақтылады.

Бұл ұлттық валютаға қатысты алғашқы даулы жағдай емес. Бұған дейін теңгедегі жазулардың мемлекеттік тілді аяққа басып, орыс тілінде жазылуына қатысты халық наразылығы туған. Әлеуметтік желілерде сонымен қатар, 2017 жылы 500 теңгелік банкноттағы шағалалардың швейцариялық суретшінің туындысынан көшіріліп алуына қатысты көп сын айтылды. Ал Мәжіліс депутаты Бақытбек Смағұл сол банкнотта елордадағы «Москва» бизнес орталығының жарнамалануына наразылық білдірді. Бұл дүбірді іліп әкеткен әлеуметтік желілер мен ақпарат құралдары ұлттық банкнотта отандық өндірушілерді қолдап, соларды жарнамалауды ұсынды.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: