/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 400,36 Brent 36,55
Жаһандануды жерлеуге әлі ерте – Тао Чжан

Жаһандануды жерлеуге әлі ерте – Тао Чжан

COVID-19 жаһандануды тоқтата ма?  

19:42 30 Маусым 2020 989

Жаһандануды жерлеуге әлі ерте – Тао Чжан

Автор:

Есжан Ботақара

Astana Finance Days қаржы конференциясының аясында бірнеше сарапшы осы сауалға жауап іздеп көрді.

Халықаралық валюта қорының реттеуші-директорының орынбасары Тао Чжан мұндай теорияға ұлттық экономиканы әлемдік тұрақтылықтан жоғары санайтындардың көбірек сенетінін айтып, АҚШ билігінің кейінгі жылдардағы мәлімдемелерін сынға алды.

«Қазіргіден әлдеқайда дербес, әлдеқайда экологиялық таза экономика керек екенін бәріміз айтып жүрміз. Бірақ оған жетудің жолы қане? Эпидемияға дейін  де нарықтар арасындағы қарым-қатынас құлдырай бастаған. Қуатты өндірістерді өз отанына қайтару туралы тіпті тым көп айтылып кеткен. Жабық экономиканың артықшылықтары қайтадан күн тәртібіне шықты. Бірақ осы ұрандарға негізделген шешімдердің ел экономикасына, халық тұрмысына қалай әсер ететінін, оның шығынын елдің  қаржылық мүмкіндігі қалай көтеретінін ескеру керек», – деді қаржыгер.

Оның айтуынша, ХВҚ пандемия өршіген 1,5 айда қиындықққа тап болған мемлекеттерге жалпы көлемі 50 млрд доллар болатын 70 түрлі несие ұсынған. Бұл елдердің дағдарыстан қалай шығатыны осы қаражатты қалай игергеніне байланысты болмақ.

«Ұлы депрессиядан кейін жаппай экономикалық өсім болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін біршама уақытқа бейбітшілік орнады. Сондықтан бұл дағдарыстың салдарына да оптимистік пейілмен қараймын. Бізге адамдар мен капиталдың,  тауарлардың еркін айналымын қамтамасыз ететін жаһандану керек. Жаһандануды жерлеп тастауға әлі ерте. Бұл құбылыс эпидемиядан кейін  экологиялық сипат алып, жаңа деңгейге шығуы мүмкін», – деді ол.

Ал «Жаһандық дербес нарықтар» стратегиясының жетекшісі Массимлиано Кастелли COVID-19 жаһандануды біржола жерлеп тастамаса да, қарқынын тежейді деген пайым айтты. Бұл ойын ол мынадай дәйектермен түсіндіреді.

«COVID-19 цифрлану процесін жылдамдатты. Бірден 5 жылға секіріс жасадық десе де болады. Еуропа елдері бұған дайын болып шықты. Ал дайын емес елдер әлі қалыпқа түсе алмай жатыр. Соның салдарынан экономикалық құлдырау біз күткеннен де терең болып шықты. Қазір әлем экономикасы тауар өндіруден қызмет көрсетуге көшіп жатыр. Қосымша құн салығының тізбегі қысқарып келеді. Бұл эпидемияға дейін пайда болған еді. Оның әсерінен жеделдей түсті.  Мемлекеттер ұлттық қауіпсіздігін ойлағандықтан, стратегиялық бағыттарын қайта қарап, жаһандану кешеуілдейді. Мысалы, Трамп мырзаның шешімдері халықаралық саудаға кері әсер етіп жатыр.  Ұлттық тенденциялардың артуы капиталдың қозғалысын тежеуде. Осының бәрін қосып қарасақ, эпидемия жаһандануға деген қысымды күшейте түсті. АҚШ пен Қытай арасындағы алшақтық жаһандануға әсер етіп, әлемдік экономиканы оқшаулануға әкелуі мүмкін. Көп дүние АҚШ-тағы сайлауға байланысты», – деді экономист.

Ол бұдан былай жаһандану аймақтар  аумағында жүреді деген болжам айтты. Ондай аумақтардың орталығында Қытай, АҚШ, Еуропа тұруы мүмкін.

«КСРО ыдырап, гипержаһандану кезеңі болды. Сол тұста дамушы елдер жаһанданудан көбірек ұтқанын көреміз. Яғни, шағын елдердің экономикасы жаһанданудың жаңа бағыттарына оңай кірігеді. Ал бұл жолы жаһанданудың орнына «аймақтану» белең алуы мүмкін. АҚШ, Еуропа, Қытай сияқты үш орталық болуы мүмкін.  Осы үш өңірдің айналасында аймақтану жүруі ғажап емес», – деді маман.

БҰҰ-ның Женевадағы кеңсесінің бас директоры Татьяна Валовая халықаралық ұйымдардың құзіреті шектеулі болғандықтан адамзат  COVID-19 сияқты сын-қатерлерге лайықты соққы бере алмай отыр деген пікір айтты.

«Негізі эпидемия жаһандануды уақытша болса да жерледі деп айтуға болады. Бірақ бізде оған дейін де толыққанды жаһандану болған жоқ. Тауар айналымы, қарым-қатынас болғанымен, ғаламдық деңгейде басқару тетіктері болған жоқ. Әлемдік ауқымда қиындықтармен күресетін құрал жоқ екенін эпидемия көрсетті. БҰҰ қазір осы тұрғыда жұмыс істеп жатыр. Біздің қолымыз байлаулы. Өйткені халықаралық ұйымдарың құзыреті шектеулі», – деген сарапшы киберқауіпсіздік  цифрландырудың көлеңкесінде қалып қоюы мүмкін деген қаупін білдірді. 

«Цифрландырудың мүмкіндігі мықты болғанымен, киберқауіпсіздік деген бар. Эпидемия базалық мамандықтардың қаншалықты құнды екенін айқындап берді. Адамды емдеп, тамақпен қамтитын мамандықтарды престижді ету керектігін көрсетті. Дамудағы теңсіздікті жоймасақ, кез келген қауіп алдында адамзат баласы осалдық танытады. Бұл жолғы эпидемияның әсері дамымаған, табысы аз, интернеті әлсіз, ауызсуға тапшы елдерде қатты сезілді. Медицинаның сапасы төмен елдерге әлі де қиын тиіп жатыр. Оларда жағдай тұрақтанғанша әлем эпидемиядан құтылды деп айтуға болмайды», – деді Татьяна Валовая

Қытай дәрісіне тәуелділік АҚШ-тың жағдайын ауырлатып отыр. Британиялық тарихшы, Пристон университетінің профессоры Гарольд Джеймс осындай мәлімет айтты.

«Эпидемиядан кейін дамыған елдердің өзінде егемендікке акцент көбейеді. Біз басқа елде шығатын дәрілерге тәуелді болғымыз келмейді. АҚШ азаматтары антибиотиктердің 80 пайызы Қытайдан алынатынын естіп, қатты дүрлікті. Осыдан кейін АҚШ билігі Үндістан мен Қытайдың осы саладағы экспортын алмастыруға күш салып жатыр. АҚШ-тың жағдайы осындай болғанда шағын мемлекеттердің күні не болғанын ойлай беріңіз. Мысалы, Словения мен Эстонияға қажет дәрі алу ірі мемлекеттерге қарағанда қиын. Осы проблеманы әлем болып шешуіміз керек. Жеткізу тізбегіне қаншалықты тәуелді болып қалғынымызды көрдік. Түрлі елдің үкіметтері түрлі стратегияларды сынап жатыр.  Ұлыбритания мен АҚШ-тың эпидемиямен күресі сәтсіз болды. Ал Жаңа Зеландия мен Дания сәтті тәсілді таңдады.  Бұл осы елдердегі үкіметтің білім-білігі жоғары деген сөз. Эпидемия білікті Үкіметтің моделін өзге елдерден көшіруге болатынын көрсетті. Көптеген демократиялық мемлекеттер қателіктерін мойындап,  стратегиясын қайта қарауда», – деді сарапшы.

Есжан Ботақара

АХҚО өзінің 500-«клиентін» тіркеді

Astana халықаралық қаржы орталығының қызметіне 42 елдің компаниясы жүгініп отыр.  

03 Шілде 2020 18:54 788

АХҚО өзінің 500-«клиентін» тіркеді

Astana Finance Days халықаралық қаржы конференциясы қарсаңында АХҚО қызметіне жүгінуі шетелдік компаниялар саны арта түсті. Нақтырақ айтсақ, Нұр-Сұлтандағы қаржы орталығының қызметіне ресми тіркелген компаниялар тізімі конференцияның соңғы күнінде 500 деген санмен түйінделді.

Бұл 500 компания әлемнің 42 елінен тіркелген. Қазақстанның өзінен бөлек Ұлыбритания, АҚШ, Қытай, Ресей, Эстония, Латвия, Италия, Финляндия, Оңтүстік Корея, Сингапур, Малайзия, Үндістан, БАӘ, Түркия және тағы басқа да елдердің компаниялары бар. Бүгінде мәмілелерді ашық және тиімді жасасу үшін АХҚО өз қатысушыларына қаржы құралдары мен тетіктерінің кең спектрін ұсынады.

Ал 500-компания болып ресми тіркелген ұйымның толық атауы – Swissfe Central Asia LTD. Ол Германияда, Голландияда, Австралияда, АҚШ-та, Қытайда, Үндістанда, Малайзияда, Ұлыбританияда, Сербияда, Чехияда, Оңтүстік Кореяда, Испания мен Данияда жылжымайтын мүлік пен активтерді басқарумен айналысады. Жаһандық ауқымда жұмыс істейтін инвестициялық компанияның 2020 жылғы активі 1,8 млрд швейцариялық франк деп бағаланған. Swissfe LTD өнеркәсіптік және инфрақұрылымдық активтерге ерекше назар аудара отырып, жоғары сапалы инновациялық активтерге инвестиция салады.

Бұл айтулы күнді АХҚО басшылығы жаңа кезеңнің бастауына балап отыр.

«АХҚО ресми ашылғанына 2 жылдан асты. Осы уақыт ішінде біз ең жауапты кезеңді еңсердің десе де болады. Орталықтың инфрақұрылымын қалыптастыру шарасы өз мәресіне жетіп қалды. Енді біртіндеп іскерлік белсенділікті арттыруға күш саламыз. Ол белсенділік өңірге инвестиция тартумен тығыз байланысты болмақ. Бүгінгі 500-компанияың ресми тіркелуін дамудың жаңа кезеңі деп айтуға болады. Көптен күткен сатыға аяқ басқанымызды қуана хабарлаймыз», –  АХҚО басшысы Қайрат Келімбетов.

Business Connect компаниясының бас директоры Джеймс Мартин де швейцариялық компанияның елордадағы қаржы орталығын таңдауын айтулы оқиға деп бағалады.

«Біздің AIFC Business Connect компаниясы  Astana халықаралық қаржы орталығының артымдылығын арттырып, нарықтағы әлеуетін алға оздыруға күш салып келеді. АХҚО базасында құрылған комапниялардың бизнесті жүргізу жеңілдігін қамтамасыз ету арқылы біз қызметімізге жүгінуші ұйымдардың коммерциялық мақсаттарын барынша қолдаймыз. Мен Swissfe Central Asia LTD компаниясының АХҚО-ның қатысушысы ретінде өз бизнесін дамыту туралы шешім қабылдағанына қуаныштымын», – ол.

Swissfe Central Asia LTD компаниясының Нұр-Сұлтанды таңдауында өзіндік саясат жатқанға ұқсайды. Компанияның басқарма төрағасы Гокан Есілгоз мұндағы мәмілелер ағылшын құқығын негізге ала отырып жасалатынын ерекше атады.

 «АХҚО халықаралық инвестициялық компаниялар үшін тамаша платформа ұсынады. Атап айтқанда, өзімізге бұрыннан таныс ағылшын құқығы мен салық жеңілдігі, шетелдік инвесторларды қолдау ұсынылып отыр. Біз Қазақстандағы инвестициялық портфеліміздің жаңа мүмкіндіктерін қазірден көріп отырмыз», – деді Гокан Есілгоз.

АХҚО-ның бапасөз қызметінің хабарлауынша, орталық өз қызметін банк ісі, сақтандыру, қор нарығы, активтерді басқару, жеке банкинг, исламдық қаржыландыру, несиелік рейтингтер, заңгерлік кеңес беру, бухгалтерлік есеп, холдинг компанияларының қызметі және басқа да салаларында көрсетеді. Қазірдің өзінде АХҚО-ға тиесілі банк секторының активтері 365 млн АҚШ долларына жетткен. Сондай-ақ, капитал нарығы да өсім көрсетіпті. Ал тартылған акционерлік капитал 291 млн АҚШ долларын құраған.

Есжан Ботақара

 

АШМ жанынан инвестициялық кеңес құрылуы мүмкін

Ауыл шаруашылығы инвестор тартуға неге икемсіз?  

02 Шілде 2020 21:53 1162

АШМ жанынан инвестициялық кеңес құрылуы мүмкін

Astana Finance Days қаржы конференциясында Қазақстанның ауыл шаруашылығына  инвестор тартудың тәуекелдері талқыланды.

Жер көлемі бойынша тоғызыншы орын алатын алып мемлекеттің өзін-өзі сапалы азық-түлікпен толық қамти алмай отыруының бір себебі инвестициямен тікелей байланысты. Бұл сала банктер үшін ежелден тәуекелі көп, қаржы салуға қолайсыздау сала болып саналады. Ал Қазақстанның жер көлемі үлкен болғанымен, халқының саны, яғн тұтыну нарығы аз. Осыны ескерген инвесторлар ауыл шаруашлығына ақша салуға асығар емес. Одан да шикізат күйінде сыртқа тонналап таситын мұнай мен пайдалы қазбаға қаражат құю әлдеқайда сенімді әрі табысты. Бірақ COVID-19 пандемиясы мен дағдарыс Қазақстанның мәңгі бақи шикізат саудасына иек артып отыра алмайтынын бұрынғыдан да қаттырақ сездірді.

Халықаралық сарапшылар саланы инвесторларға тартымды етіп көрсету үшін не істеу керек деген сауалға өз елдерінің тәжірибесін мысалға ала отырып жауап іздеп көрді.

«Сіздерге тәуекелдерді сақтандыру жүйесін, сақтандыру қорларын құру керек. Мұның бәрі мүмкін. Қор құрып жатсаңыздар оған атсалысуға біз дайынбыз», – деді Азия  Даму банкінің Қазақстандағы өкілі Джованни Капанелли.

Ал AIFC Business Connect компаниясының бас директоры Джеймс Мартин Қазақстанға өнімділігі өте жоғары техникаға көшпейінше аграрлық инвесторларды қызықтыру қиын болады деген ой айтты.

«Инвестор тартуға да жаңа технологиялар көмектеседі. Біз финтех туралы айтқан кезде «агротех» деген жеке сала бар екенін ұмытып кетеміз.  Мысалы,  John Deere компаниясы қазір бүкіл өндірісті автоматтандырған. Қазақстанға да осындай өндіріс керек. Ондай технологиясыз инвесторларға шығу қиын. Менің білуімше, Қазақстан бойынша ауыл шаруашылығындағы инвестициялық жобаларды реттеп отыратын ортақ ұйым немесе кеңес жоқ. Министрлік жанынан сондай ұйым құру керек деп ойлаймын», –  деді ол.

Сарапшының бұл ұсынысын Ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары Нұрбек Дайырбеков құптады.

«Көптеген елдерде инвестициялар жөніндегі кеңес бар. Расымен бізде ол жоқ. Бұл өте жақсы идея. Осы идеяны дамытатын нағыз сәт туындап тұр деп айтуға болады. Бірақ кеңес қандай негізде құрылады, қандай инвестициялық саясат ұстанады, инвестициялық климатты жақсарту үшін қандай заңнамалық өзгерістер керек деген сұрақтардың жауабын айқындап алуымыз керек. Кеңес құрылып жатса, құрамына жергілікті және халықаралық білікті сарапшылар, мамандар, кәсіпкерлер, инвесторлар кіруі керек. Жақсы идея екен. Ойластырайық», – деді вице-министр.

Даниялық сарапшы Хенри Войгт Қазақстанда «Жер кімнің меншігі» деген сұрақтың басы ашылмаса, инвестициялық ахуал да тұманды болады деген пікір айтты.

«Қазақстанға Данияның үлгісін қотару қиын шығар. Мұндағы жер меншігі біздікінен басқаша. Бірақ кепілдік беру, қаржыландыру бойынша тәжірибе алмасуға болады. Үкімет бағдарламаларды сауатты ойластырса, инвестор тартуда әлеует өте үлкен. Дегенмен, жер реформасындағы тәуекелдер ең маңызды дүние. Жеке сектор біртіндеп мемлекетті алмастыруы керек. Бірақ жерге қатысты тәуекелдер өте көп. Осы мәселені біржола шепесе инвесторларға ахуал түсініксіз болып қала бермек», – деді ол.

Есжан Ботақара