/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 384,89 Brent 36,55
Асқан билік пен Конгреске кедергі

Асқан билік пен Конгреске кедергі

АҚШ Сенаты импичментке ұшыраған Трампты қызметтен кетіру мәселесін мерекеден кейін қарастырады.  

16:45 19 Желтоқсан 2019 3572

Асқан билік пен Конгреске кедергі

Автор:

Арыс Әділбекұлы

Сәрсенбі күні Дональд Трамп Америка тарихында импичмент жарияланған үшінші президент атанды. Мұның алдында Конгрестің демократтар бақылауындағы өкілдер палатасы Трампқа билікті асыра пайдаланды және парламент жұмысына кедергі жасады деген екі айып тақты.

Осылардың алғашқысы 230-197 дауыспен өтсе, екіншісін 229 адам мақұлдап, 198-і оған қарсы дауыс берген. Ал, Трампқа импичмент жариялау үшін 216 дауыс та жеткілікті еді.

Біріншіден, 73 жастағы Трамп өзінің келесі жылы өтетін сайлаудағы басты қарсыласы – Джо Байден мен оның ұлы Хантер Байденді тергеуді талап етіп, Украинаға қысым жасады деп айыпталып отыр.

Демократтарға сенсек, Трамп президент Владимир Зеленскийге 2020 жылғы сайлау қарсаңында Байденді қараламасаң, Украинаның шығысындағы ресейшіл сепаратистермен күреске Америкадан 391 млн доллар қауіпсіздік көмегін ала алмайсың деп қысым көрсетсе керек.

Екінші бапқа жүгінсек, Трамп өз әкімшілігіндегі шенеуніктер мен агенттіктерге Өкілдер палатасының импичмент пен тергеу туралы заңдық процедураларын орындамауға бұйрық беріп, Конгресс жұмысына кедергі жасаған. 

Американы тағы 4 жыл басқаруға бекінген президент бұл кінәлардың бәрін жоққа шығарып, қыркүйекте демократтар бастаған импичмент процессін «мыстан кемпірдің соңына» түсу деп сипаттады.

«Бұл заңсыз әрі партизандық импичмент – Демократиялық партияның саяси өлімге бағытталған маршы. Мен емес, олардың өздері, әрқайсы жауапқа тартылуы керек», – дейді Трамп.

«Демократияны қорғау үшін жиналдық»

Президентке импичмент жариялау туралы дебат бір күнге созылды. Өкілдер палатасының спикері Нэнси Пелоси АҚШ-қа адал болуға ант бере отырып, «Біз мұнда демократияны қорғау үшін жиналдық» деп мәлімдеді.

«Егер қазір әрекет етпесек, парызымызды өтемеген болып шығамыз. Президенттің жосықсыз істері бізді импичментке мәжбүрлеп отыр, бұл – трагедия», – дейді Пелоси.

Республикалықтар болса, демократтарды «әділетсіз, жалған процессті» 2016 жылғы президенттік сайлаудың нәтижесін мансұқ етуге және 2020 жылы өтетін сайлауға ықпал етуге пайдаланғысы келеді деп айыптап отыр.

Республикалықтар өкілі Майк Келли импичментті тіпті Жапонияның 1941 жылы Гавайдағы Перл-Харборға жасаған шабуылына теңеп, өкілдер палатасы шешім шығарған сәтті «тағы бір масқара күн» деп атады. Айта кету керек, кезінде Франклин Рузвельт осы сөзді 2400 адамды қырғынға ұшыратып, Американы Екінші дүниежүзілік соғысқа киліктірген жапондықтардың рейдіне қатысты айтқан еді.

Екіге жарылған қоғам

Трамптың сайлануы Құрама Штаттарда қоғамның, отбасылардың, достардың арасына жік салып отыр және де Вашингтондағы саясаткерлер үшін көтеріліп келе жатқан Қытайға қарсы тұру, климаттың өзгеруі тәрізді проблемаларға ден қою қиындаған.

Reuters/Ipsos жүргізген сауалнама қорытындысына қарағанда, демократтардың көбі Трампқа импичмент жариялауды қаласа, республикалықтардың басым бөлігі мемлекет басшысын жауапқа тартуға қарсы.

«Президент Трамп билікті асыра пайдаланды, ант бұзды, мемлекетке сатқындық жасады. Бізде ешкім заңнан үстем емес», – деді Джо Байден Конгрестің шешімінен кейін «Твиттерде» жасаған мәлімдемесінде.

Трампқа жүгінсек, Байдендер – жемқорлар. Бірақ, президент бұған қатысты ешқандай дәлел келтірген жоқ.

Импичментті АҚШ-тың негізін қалаушылар ойлап тапты. Осылайша олар 18-ғасырда Британия мен оның королі Георг Үшіншіден бөлінгеннен Америка Конгресіне «ауыр қылмыс жасаған» президентті жазалауға рұқсат берді.

Құрама Штаттар тарихында екі президент жауапқа тартылды. 1998 жылы Өкілдер палатасы Билл Клинтонды сексуалдық қатынастар туралы жалған куәгерлік етіп, сотқа куәгерлік жасады деп айыптады. Бірақ, Клинтонды кейін Сенат ақтап алғаны белгілі. 1868 жылы Эндрю Джонсон да дәл осылай жоғары палатадан ақталып шыққан.

Қаңтардың басында...

19 желтоқсанда Конгрестің Өкілдер палатасы Трамптың ісін Сенатқа ұсынатын «менеджерді» тағайындайды. Ал, жаңажылдық мерекелерден соң, қаңтардың басында Сенат президент сотталып, отставкаға кетуі керек пе деген мәселенің басын ашуға тиіс.

Құрама Штаттардың 243 жылдық тарихында бірде-бір президент импичмент нәтижесінде отставкаға кеткен жоқ. Ол үшін 100 орындық Сенаттағы халық қалаулыларының үштен екісінің дауысы қажет. Яғни, Ақ үй басшысын орнынан тайдыру үшін 20 партияласы (республикалықтар) демократтар жағына өтуі керек. Сондықтан Сенаттағы республикалықтардың жетекшісі Митч Макконнел айтқандай, президентті отставкаға жіберуге «шанс жоқ».

Арыс Әділбекұлы

Ресей АҚШ-тағы тәртіпсіздіктерге қатысы жоқ екенін ескертті

Ақ үйдің қазіргі және бұрынғы қауіпсіздік кеңесшілері Америкадағы шерулерден Ресейдің ізін іздеп жатыр.   

04 Маусым 2020 21:57 2199

Ресей АҚШ-тағы тәртіпсіздіктерге қатысы жоқ екенін ескертті

Ресей Америка Құрама Штаттарын дүр сілкіндірген көтерілістерде өзінің қандайда бір рөл ойнағанын жоққа шығарып отыр. Айта кетсек, АҚШ-тың талай штатын жайлап, тәртіпсіздіктерге ұласқан наразылық акциялары мамырдың 25-де ақ нәсілді полицейдің қарусыз афроамерикалық Джордж Флойды мойнынан тізесімен басып, тұншықтырып өлтіруі себепші.

Бірақ, сенбі күні Ақ үйдің ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Роберт О’Брайан ABC News телекомпаниясына берген сұқбатында Ресей АҚШ-тағы дүрбелеңді әлеуметтік желіде науқандар жүргізіп өз мүддесіне пайдаланғысы келеді деп ескертті. Ал, елдің бұрынғы ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Сюзан Райс CNN эфирінде жасаған мәлімдемесінде өзге елдердегі бейбіт шерулер барысында зорлық-зомбылықты қоздырғысы келетін ойындардың бірі «тура орыстың пьесасынан» екенін атап өтті.

Дегенмен, Мәскеудің Вашингтондағы елшісі Анатолий Антонов сәрсенбі күні «Россия-1» арнасына берген комментарийінде айтқандай, Вашингтондағы шенеуніктер АҚШ-тың басым бөлігін қамтыған наразылық акциялары мен демонстрациялардан Ресейдің ізін іздеп әлек.

«Тіпті бұл ел салмақты проблемаға душар болып отырғанның өзінде, кейбіреулер сол көтерілістерге Ресейдің қатысын іздеп, Ресейді Құрама Штаттардың ішкі істеріне араласты деп айыптағысы келеді. Олардың ойынша, мұнда болып жатқан оқиғаларға адамдарды біз итермелеп отыр екенбіз», - дейді Антонов.

«Өте жаман жағдай. Құрама Штаттарда болып жатқан жағдайлар – АҚШ үкіметі жүргізіп жатқан этносаралық және нәсілдер саясатының нәтижесі. Бұл – ұзақ уақыттан бері қызып кеткен қарама-қайшылықтардың жарылуы », - дейді ресейлік дипломат тағы бір сөзінде.

Сонымен қатар, Антоновтың айтуынша, АҚШ-та болып жатқан жағдайға «ешкім қуанып отырған жоқ». «Адамдар өмірімен қош айтысып жатыр. Және де біз мародерлер мен арандатушылардың бейбіт шерулердің шырқын бұзып, шабуыл жасап жатқанын көріп отырмыз», - дейді ол.

Оның айтуынша, АҚШ-тың этносаралық шиеленіс проблемалары мен полиция дөрекілігінің кең етек алуы – «адам құқықтарының бұзылуы мен қос стандарттардың» айқын дәлелі. Өзге бір мәлімдемесінде Антонов өзінің және әріптестерінің өздерін қабылдаған елдегі жағдайға қатты алаңдап отырғанын жеткізді.

«Біз жағдайдың жақсарғанын қалаймыз. Тәртіп пен адамдардың конституциялық құқықтарының тезірек қалпына келуіне де тілектеспіз. Бұның бәрі тұрақты ынтымақтастыққа мүмкіндік береді», - дейді Антонов.

Бұл мәлімдеме Оңтүстік Каролинадан сайланған сенатор Линдси Грэм «Дауылдар тоғысқанда» ісін, яғни, Федералдық тергеу бюросының Ресейдің АҚШ-тағы сайлауларға араласуын және Трамптың науқанына көмектесуін қалай тергегенін зерттеп жатқанда жасалып отыр. Дегенмен, Трамп та, Путин де 2016 жылғы сайлау қарсаңында бірлесіп жұмыс істегендерін жоққа шығарып отыр.

Кремль бұл мәселені АҚШ-тың ішкі ісі деп мәлімдеді. Алайда, РФ Сыртқы істер министрлігі Флойдтың өліміне қатысты түсініктеме бере отырып, «Құрама Штаттарда қалыптасқан төтенше ахуалды назардан тыс қалдыра алмағанын» жеткізді.

«Құрама Штаттарда, сөз жоқ, адам құқығына қатысты жүйелі проблемалар қордаланып қалған: нәсілшілдік,  этникалық және діни дискриминация, полицияның қатыгездігі, сот әділдігіне немқұрайды қарау, түрмелерде адамдардың тым көп жиналып қалуы, кейбір жекелеген тұлғалардың отты қаруды бақылаусыз қолдануы және тағы басқалар. Бұл жағдайларды түзеу үшін тиімді шаралар қолданылуы керек», - дейді Ресей сыртқы істер министрлігі.

Айта кету керек, АҚШ Ресейді адам құқықтарын бұзды деп ұдайы айыптайды. Мемлекеттік департамент адам құқықтары жөнінде наурызда жариялаған соңғы баяндамасында Ресейді рұқсат етілмеген шерулер кезінде азаматтарға зорлық-зомбылық көрсетіп, демонстранттарды жөн-жосықсыз тұтқындайды деп кінәлады.

Трампқа оралсақ, ол дүйсенбі күні 1807 жылы қабылданған «Көтерілістер туралы заңды» қолданып, Құрама Штаттардың кейбір қалаларына әскер кіргізетінін ескертті. Айта кетсек, бірқатар штаттарда нәсілшілдікке қарсы шерулер тонаушылыққа, өртеуге, мүлікті жоюға ұласты. Кейбір мәліметтерге қарағанда, соңғы күндері АҚШ-та манифестациялар мен тәртіпсіздіктер кезінде 11 адам қаза тапқан. Трампқа сенсек, бұл оқиғаларға  «Антифа» солшыл қозғалысымен байланыстағы «ішкі террористер» де кінәлі.

Дегенмен, сәрсенбі күні елдің қорғаныс министрі Марк Эспер мәлімдегендей, ол бүгінгі жағдайда «Көтерілістер туралы заңды» қолдануа қарсы екенін мәлімдеп, президенттің позициясын құптамайтынын аңғартты.

Арыс Әділбекұлы

Ойынға оралу: SpaceX кемесі орбитаға 2 астронавт әкетті

Америка коммерциялық компанияның күшімен соңғы 9 жылда өз жерінен алғаш рет ғарышқа адам ұшырып, Ресей мен Байқоңырға тәуелдіктен құтылуға тарихи қадам жасады.   

31 Мамыр 2020 10:54 2042

Ойынға оралу: SpaceX кемесі орбитаға 2 астронавт әкетті

Миллиардер, өнертапқыш Илон Масктің SpaceX компаниясы жасаған ғарыш кемесі екі америкалықты Жерден комосқа сенбі күні әкетті. Осылайша, орбитаға коммерциялық сапардың жаңа дәуірі басталып, АҚШ 10 жылға жуық уақытта алғаш рет өз жерінен астронавт аттандыру ісіне қайта оралды.

НАСА мамандары Дуглас Херли мен Роберт Бенкен мінген оқ пішіндес Dragon капсуласы  Falcon 9  ракетасының басына орнатылды. Олар осыдан жарты ғасыр бұрын Apollo экипажын Айға ұшырған старттық алаңнан көкке самғады. Арада бірнеше минут өткенде капсула орбитаға жетті. Ал, «Фалконның» бірінші сатысы SpaceX-тің Атлант мұхитында орналасқан арнайы платформасына қайтып қонды.

Екі астронавт Жерден 450 шақырым биіктікте орналасқан Халықаралық ғарыш станциясына 19  сағатта жетіп (Лондон уақытымен сағат 14:29-да), онда 4 айдай қалып, содан соң 1970 жылдардағыдай теңізге қонады деген болжам бар.

Харли мен Бенкенді орбиталық станцияда америкалық астронавт Крис Кассиди, ресейлік космонавттар – Анатолий Иванишин мен Иван Вагнер қарсы алуы керек.

Бұл миссия Құрама Штаттарда коронавирус эпидемиясы өршіп, бүкіл елде нәсілшілдікке қарсы көтеріліс басталғанда жүзеге асып отыр. Айта  кетсек, бірер күн бұрын Америкада қара нәсілді Джордж Флойд кісенделіп, Миннеаполис полициясының қолынан қаза тапқаннан кейін сан мың адам шеруге шығып, наразылық акцияларының соңы үлкен тәртіпсіздіктерге ұласып кетті.

НАСА-ның мәлімдеуінше, Флорида штатының Кеннеди орталығынан екі адамның жекеменшік зымыранымен ғарышқа ұшуы америкалықтардың рухын көтеріп, әлемге Құрама Штаттардың қолынан не келетінін тағы да паш етеді.

«Біз ойынға қайта оралдық. Өте ризамыз. АҚШ! АҚШ!», – дейді Құрама Штаттардың ұлттық ғарыш  агенттігінің өкілі Дуглас Маршберн. 

Тарихи стартты тамашалау үшін Флоридаға президент Дональд Трамп барып, Американың Марсқа бірінші болып адам қондыратынына және елінің космоста үстем күшке айналатынына сенім білдірді.

Айта кету керек, SpaceX – орбитаға адам ұшырған бірінші жекеменшік компания. Осыған дейін ғарышқа АҚШ, Ресей, Қытай үкіметтері ғана экипаж аттандырып келгені белгілі.

Бұл сапар НАСА-ның тоғыз жылға созылған өзгеге тәуелділігіне нүкте қойды деуге болады. 2011 жылы «шаттлдар» істен шығарылғаннан кейін Құрама Штаттар өз астронавтарын Ресей кемелерімен Байқоңырдан Халықаралық станцияға ұшырып келді. Сол сапарлардың бағасын «Роскосмос» кейде күрт көтеріп отырған. Вашингтонға сенсек, орбиталық бекетке америкалық экипажды бір мәрте апарып қайту үшін Мәскеу 21 миллион доллар алған. Жақында Ресей сол бағаны 90 миллион долларға қымбаттып жіберді.

Соңғы жылдары НАСА ғарыш кемелерінің жаңа үлгісін жасау үшін SpaceX және Boeing компанияларына 7 миллиард долларға тапсырыс берді. Дегенмен, соңғысының Starliner капсуласы 2021 жылдың басына дейін орбитаға адам апаруы екіталай.

НАСА осы коммерциялық серіктестерінің көмегімен алдағы бірнеше жылда адамды Айға, ал 2030 жылдары Марсқа жөнелтуден үмітті.

53 жастағы Харлей – АҚШ теңіз күштерінің бұрынғы жауынгері, ал 49 жастағы Бенкен әскери авиацияда полковник болып қызмет еткен. Олар бір кездері «шаттлдармен» ұшты.

Астронавттар орбитаға сәрсенбі күні аттануға тиіс еді. Алайда, стартқа 17 минут қалғанда ракетаның жұмысын доғаруға тура келді. Өйткені, ауа-райы бұзылып, аспанда найзағай жарқылдай бастаған. 

Сенбіде қос ғарышкерді Халықаралық станцияға шығарып салу үшін Кеннеди орталығына бірнеше мың адам ғана жиналды. Себебі, коронавирус қаупі сейілмей тұр. Бірақ, НАСА-ның есебінше, тарихи стартты онлайн режимінде 3 миллионнан астам адам тамашалаған.

Тағы бір айта кететін жайт, Харли мен Бенкен ұшуға дейін екі ай бойы карантинде болды. Және де оларға скафандра киюге көмектескен техникалық мамандар маска тағып, арнайы қолғаппен қызмет көрсетті.

SpaceX компаниясы ғарыш станциясына жүк кемелерін 2012 жылдан бері ұшырып келеді. НАСА осындай коммерциялық компаниялардың зымырандарымен болашақта комсомқа үкіметтік емес ұйымдардың зерттеушілерін, әртістерді, туристерді де аттандырудан үмітті.  Сондай сапарға әйгілі актер Том Круз қызығушылық танытып үлгерген.

Техникалық тұрғыдан сенбі күнгі старт – тесттік ұшу болды. SpaceX ғарыш станциясына тамыздың соңында төрт адамдық толық экипаж жіберуді жоспарлап отыр: үш  америкалық пен бір жапондықты.

SpaceX ғарышқа адам апаратын кемесін 2015 жылы сынақтан өткізбек болып, бюрократиялық және техникалық кедергілерге тап болды. Ал, өткен жылы оның бір капсуласы тест кезінде жарылып кеткен. Сонымен қатар, Boeing компаниясының да әуелгі Starliner капсуласы былтыр желтоқсанда орбитаға дұрыс енбей, сынақ кезінде жойылып кете жаздады.

Ғарыш кемесі ақыры станцияға бет алғанда, Маск бір күрсініп, астронавттар мен олардың отбасыларының амандығы үшін жауапты екенін, ұшудан Жерге оралудың белгілі бір дәрежеде әлдеқайда қауіпті екенін айтып, «жеңісті тойлауға әлі ерте» екенін де ескертті.

Арыс Әділбекұлы