/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 384,89 Brent 36,55
«Бір терезеден» «бір өтінішке» көшеміз

«Бір терезеден» «бір өтінішке» көшеміз

Лицензиаттың мекенжайы өзгерсе, лицензияны қайта алудың қажеті жоқ. 

14:55 03 Желтоқсан 2019 1544

«Бір терезеден» «бір өтінішке» көшеміз

Автор:

Есімжан Нақтыбайұлы

Орталық коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз мәслихатында мемлекеттік қызмет көрсетудің жаңаша тәсілі қалай жүзеге асатыны түсіндірілді. Халыққа мемлекет тарапынан көрсетілетін қызметті сапалы ету үшін қолданыстағы бірнеше заңға өзгерту мен түзетулер енгізіліп отыр. 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енетін заң жобасының жағымды тұстарын Мәжіліс депутаты Майра Айсина айтып берді.

Заң жобасына «проактивті», «экс-аумақтық» және «композиттік» қызмет деген 3 жаңа термин еніп отыр. Проактивті қызмет азаматтың өтінішін күтпестен, мемлекет тарапынан автоматты түрде көрсетілетін қызметті меңзесе, композиттік қызмет «бір өтініш арқылы бірнеше қызметке өтінім беруді көздейді. Ал «экс-аумақтық қызмет» Қазақстанның кез келген нүктесінде жүріп қашықтықтан анықтама алуға мүмкіндік береді.

Мәжіліс депутаты жаңа туған баланы тіркеу, жөргекпұл мен өзге де өтемақыларды тағайындау қазір проактивті түрде көрсетіле бастағанын айтады. Ал «бір өтініш» қағидаты бойынша зейнетақы тағайындау іске қосылған.

«Бір өтініш» қағидаты бойынша қызмет көрсету қазір де бар. Қазір бұл қағидатпен 19 құжаттың басын біріктірген 8 қызмет көрсетіледі. Жаңа заң аясында 63 қызметтің басын біріктірген 29 композиттік қызметті іске қосу қарастырылған. Мысалы, бұл мүмкіндігі шектеулі балалары бар ата-атаналарға  өте тиімді. Себебі тексеру, оқыту және  оңалту бойынша 6 мемлекеттік қызметті бүгінде  бір ғана өтінішпен ала алады. Бұрынғы кезде олар  6 мекемеге барып, 6 өтініш жазатын. Қазір бұл жүйемен зейнетақы тағайындау қызметі ілкі жоба ретінде көрсетіліп келеді», – деді депутат.

Мәжіліс депутаты проактивті қызмет лицензиямен жұмыс істеушілердің жұмысын да жеңілдетінін айтады.

«Жасыратыны жоқ, мемлекеттік органдар көшенің атауын немесе  үйлердің реттік сандарын ауыстырған кезде  халықтың арасында реніш туындайды, себебі олар құжаттарын қайта рәсімдеуге мәжбүр болады. Банктерде азаматтардың деректері  өзгеше болуына байланысты ескі дерекпен жасалған құжаттарды қабылдамайды.  Құжат жаңалау үшін тұрғындарға кемінде 10 күн кететін. Ал  мына заң жобасында мемлекеттік органдардың бастамасымен мекенжай атаулары өзгеретін болса, аталмыш аумақта тұратын адамдарға өзіне қатысты мәліметтерді жаңалау үшін ешқандай органға барудың қажеті жоқ.  Өйткені мәліметтердің барлығы ақпараттық жүйелердің интеграциясы есебінен  автоматты түрде іске асырылады. Бұл өзгеріс лицензия алушыларға да қатысты. Бұрын лицензиаттың мекенжайына қатысты мәліметтер өзгерген кезде  қайтадан лиценизия алуға мәжбүр болатын. Енді  бұл да автоматты түрде жасалатын болады», – дейді Майра Айсина.

Заңда дефис арқылы жазылатын адам аттарына қатысты өзгеріс те бар.

«Бұған дейін адам аты дефис арқылы жазылатын қосарланған сөзден тұрса, баласының құжатында ол дефиссіз, бірге жазылатын немесе қос сөздің бір сыңары ғана жазылатын. Енді өз құжатында қалай жазылса, баланың құжатына да солай жазылатын болды», – дейді ол.

Заң жобасы АХАТ бөлімдерінен алатын 7000 мың қызметті қашықтықтан алуға жағдай жасайды.

«Бұрын Алматыда тұрып, Орал қаласынан бір құжат алу үшін пошта арқылы бір ай уақыт жұмсалатын.  Қазір жергілікті АХАТ бөлімдері беретін құжаттарды Қазақстанның кез келген нүктесінде тұрып алуға болады», – дейді Майра Айсина.

Шара барысында мемлекеттік қызметтің 80%-ы электронды форматқа көшкенімен, халыққа қызмет көрсету орталықтарында кезектің сейілмей тұрғаны айтылды. Депутат аталмыш орталықтарда интернеттің қыр-сырына қанық жастардың да көп жүретінін айтып, қазақстандықтарды электронды қызмет алуға машықтануға шақырды.

«Орталықтардағы жас қыздарымыз бен ұлдарымыз таңғы сағат 9.00-ден кешкі сағат 20.00-ге  дейін жұмыс істейді. Сенбіде де демалыс жоқ.  Сондықтан барлық қазақстандық мамандарға сыйластықпен қараған жөн. Бір-бірімізді түсінуіміз керек», – деп түйіндеді депутат.

Жыл басынан бері азаматтарға арналған үкімет мекемесінің қызметкерлері мен тұрғындар арасында 8 төбелес тіркеліпті.

«Жыл басынан бері ондай 8 оқиға тіркелді. Оның ішінде сотқа дейін жеткен істер бар. Кейбір оқиға бойынша әлі тергеу жүріп жатыр. Бұл 8 факті нақты қол жұмсауға қатысты. Оқиғалардың көбі негізінен Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалаларында тіркелді», – дейді «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының басқарушы директоры Мұрат Жұманбай.

Есімжан Нақтыбайұлы

«Күнделік» жүйесіне жұмсалған 5,8 млрд теңгені кім қайтарады

«Ақ жол» фракциясы электронды күнделікті сынға алды.

31 Қаңтар 2019 13:16 3089

«Күнделік» жүйесіне жұмсалған 5,8 млрд теңгені кім қайтарады

Депутаттар жүйені енгізген кезде оны әзірлеушілер «Күнделік» ЖШС бас директоры болып табылатын Александр Григорян және министрдің өзінен бастап, министрліктің  өкілдері базаның қызметі үшін оқушылар мен ата-аналарнан ақы алынбайтынын талай мәрте мәлімдегендерін айтады. Яғни электронды сабақ кестесі, журнал, күнделік, мектептің әлеуметтік желісі, оқушының оқу үлгерімінің сараптамасы туралы есеп және басқа да функциялар мейлі ол компьютер, планшет немесе смартфон болсын, тегін болуы керек. Мәжілістің пленарлық отырысында Кеңес Әбсатіров  осыған қатысты депутаттық сауал жолдаған болатын.

«Сонымен қатар әзірлеушілердің өкілдері, сондай-ақ министрлік өкілдері де жоба тендер, қарыз алу немесе несие алу түрінде мемлекеттен қаржыландырылмайтынын айтып сендірген болатын. Олай болса, «Күнделік» ЖШС Қазақстандық мемлекеттік-жеке әріптестік орталығы сайтында көрсетіліп отырғандай, олар жобаға салынған 5,8 млрд теңгені тек жарнаманың есебінен қайтара ма? Бұл тұрғыдан келгенде ата-аналардың аталған ресурсты пайдалануды міндеттеп қойғаны және мобильдік құрылғы арқылы кіргенде көп қызметті пайдалануға қатысты реніштері түсінікті, сондай-ақ мұның барлығы алдын ала ескертусіз жасалуда және пайдалану келісімнің тармақтарына қайшы», – деді саясаттанушы.

Оның сөзінше, «Күнделік» ақпараттық жүйесінің 2016 жылы пилоттық жоба ретінде енгізілгеннен бергі жұмысына ата-аналар тарапынан үнемі сын айтылуда. Белгілі болғандай, 2018 жылы мамырда «Ақ жол» фракциясының аталған өнімді мектептерге енгізудегі қауіпсіздік пен легитимділік туралы депутаттық сауалына жауап берген білім министрі жүйенің мәліметтері министрліктің мемлекетке тиесілі серверлерінде сақталады деген болатын. Депутаттардың мәліметінше, былтырғы жылдың күзінде «Күнделік» ақпараттық жүйесі ақпараттандыру туралы заңда қарастырылған ақпараттық қауіпсіздік талаптарына сәйкес келу сынағы рәсімінен өтпей қалған.

«Демек оны пайдалануға енгізу және оған қоса оны мемлекеттік органның ақпараттық жүйесімен біріктіру мерзімінен асығыс жасалған шаруа. Сонда 2018 жылдың қаңтарында мемлекеттік-жеке әріптестік келісімшарты ақпараттық қауіпсіздік талаптарына сәйкес келу сынағының нәтижелері туралы актісінің, техникалық құжаттамалардың сараптамасы және ақпараттық қауіпсіздік талаптарына сәйкестігі туралы аттестаттың жоқтығына қарамастан қалай жасалғаны түсініксіз», – дейді депутат.  

Осыған байланысты фракция бірқатар ұсыныс енгізді, атап айтқанда құзыретті органдарға осы жоба бойынша МЖӘ келісімшартын жасау кезінде ақпараттық қауіпсіздік заңнамасының талаптарын сақтауды тексеруді тапсырды. Екіншіден, салалық министрлікке, пайдаланушылардың жүйеге, оның ішінде мобильді құрылғылардан еркін және тегін кіруін қамтамасыз етуді, сондай-ақ әділет министрлігіне пайдаланушы келісімінің заң талаптарына сәйкестігін сараптамадан өткізу сұралды.

Майра Медеубаева

«Мемлекеттік қызметтерді 100 пайыз автоматтандыру мүмкін емес»

Бүгінде Қазақстанның электронды үкіметі E-GOV 2.0 сатысында, ендігі міндет – E-GOV 3.0-ге ойысу.

15 Қаңтар 2019 14:36 1746

«Мемлекеттік қызметтерді 100 пайыз автоматтандыру мүмкін емес»

Статистикаға сүйенсек, бүгінде Қазақстанның электронды үкіметіне, яғни e-gov-қа 8,5 миллионнан астам тұтынушы тіркелген. Былтыр аталған портал арқылы 30 миллион мемлекеттік қызмет көрсетілген.

Ақпарат және коммуникация министрі Дәурен Абаевтың айтуынша, алдағы уақытта тағы 588 қызмет оңтайланбақ. Олардың 141-і электронды форматқа ауыстырылып, 447 қызметтің мерзімі мен оған қажет етілетін құжаттардың саны қысқарады. Десе де, мемлекеттік қызметтерді 100 пайыз автоматтандыру мүмкін емес.

«Себебі тиісті маманның қатысуынсыз жүзеге аспайтын қызмет түрлері бар. Мәселен, мүмкіндігі шектеулі балаларды тексеру мен оларға медициналық-педагогикалық кеңестік көмек көрсету қызметін алуға болады. Дегенмен, мұндай қызметтердің процесі мен мерзімін қысқарту үшін тиісті шаралар атқарылуда», – дейді Дәурен Абаев.

Министрдің мәліметінше, ел тұрғындары денсаулық сақтау қызметтерін жиі пайдаланады екен. Сондықтан былтыр медициналық ұйымға тіркелу және дәрігер таңдау қызметі электронды форматқа көшірілді. 4 айдың ішінде бұл қызметті 70 мың адам пайдаланған. Ал 2018 жылдың желтоқсан айынан бастап наркологиялық, психологиялық және тубдиспансерлер анықтамасын портал арқылы алуға мүмкіндік туды. Қазір қажетті құжаттарды үйден шықпай-ақ алуға болады.

«Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру жүйелі жұмысты қажет етеді. Бұл шаруа кешенді түрде жоғары цифрлық сауаттылықпен атқарылуға тиіс. Сапалы интернеттің енгізілуін де ұлғайта беруіміз керек. Өйткені былтыр Халыққа қызмет көрсету орталықтары арқылы 10 миллионнан астам мекенжай анықтамасы берілген. Алайда қазір бұл құжатты электронды үкімет порталы арқылы, электронды цифрлық қолтаңбамен немесе смартфондағы телеграм-ботты пайдаланып та алуға болады», – дейді Дәурен Абаев.

Жалпы, қазақстандықтардың 64 пайызы интернетті смартфон арқылы пайдаланады екен. Сондықтан министрлік электронды үкіметтің mGov мобильді қосымшасын дамытуға ерекше назар аударып отыр. Бүгінгі таңда mGov арқылы 87 қызмет пен сервисті ғана пайдалануға мүмкіндік бар.

«Бұл қосымшаны қазір 1,3 миллион азамат пайдаланып отыр. 2018 жылдың өзінде m-Gov арқылы 3,6 миллион қызмет көрсетілген», – деп толықтырды министр.

2018 жылы электронды үкіметтің даму деңгейі бойынша БҰҰ өткізген зерттеулер нәтижесінде Қазақстан 39-шы орынды иеленді. Бұл даму қарқыны өте жоғары мемлекеттер арасындағы көрсеткіш. Біздің электронды үкімет қазір E-GOV 2.0 сатысында. Ендігі міндет – E-GOV 3.0 сатысына көтерілу. Бүгінде бұл саты Оңтүстік Корея, Аустралия, Сингапур, Ұлыбритания мен Дания елдерінде қолданылады.

«E-GOV 3.0 «Жасанды интеллект», «Проактивті қызметтер», «Интернет заттар» және басқа да технологиялық артықшылықтардан тұрады. 2021 жылы E-GOV 3.0 сатысына толық көшуді жоспарлап отырмыз. Десек те, бүгінде аталған сатының кейбір элементтері енгізіліп те қойды», – дейді министр.

Мәселен, биылдан бастап мемлекеттік қызметтерді саусақ ізімен алу тетігі толықтай іске қосылады.

«Мемлекеттік қызметтерді алу процесін жеңілдету үшін қызмет алушылардың жеке басын растаудың жаңа механизмін іске қостық. Енді азаматтар қызметті бет-бейнесі немесе саусақ іздерінің көмегімен ала алады. Соның нәтижесінде электронды цифрлық қолтаңбаны қолдану немесе жеке куәлікті ұсыну қажеттілігі жойылады», – дейді «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының басқарма төрағасы Абылайхан Оспанов.

Оның айтуынша, бұл базаны қаржы, коммерциялық қызмет көрсету және қауіпсіздік салаларында, сондай-ақ ғимаратқа кіру жүйесінде пайдалануға болады.

Басқарма төрағасының сөзінше, аталған жоба 2018 жылдың 12 желтоқсанынан бастап Астана және Алматы қалаларында іске қосылған. Ал осы жылдың қыркүйек айында тұтас ел бойынша толықтай енгізілмек.

Фархат Әміренов