DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 323,36 Brent 36,55
Халықтың өмірі үшін күресіп жүрген азаматтарға қолдау білдірейік

Халықтың өмірі үшін күресіп жүрген азаматтарға қолдау білдірейік

Ақмешіттің ақ халатты дәрігерлері «Соңғы науқас жазылғанша, үйге қайтпаймыз» дейді.  

09 Сәуір 2020 21:47 1782

Халықтың өмірі үшін күресіп жүрген азаматтарға қолдау білдірейік

Автор:

Нұрбек Дәуренбеков

Ел басына күн туған төтенше жағдай уақытында Сіз бен Бізге қызмет етіп жүрген жандардың еңбектері ересен. Карантин уақытында бастарын «бәйгеге» тігіп, «көрінбейтін майдан» шебінде жүрген жандар сүреңсіз індетті ауыздықтау үшін күн-түн демей жұмыс істеуде. Солардың бірқатарын ел біле жүргені абзал.

Инфекциямен күрестің негізгі салмағы ақ халаттыларға түсіп тұр. Ушығып түрған індет дәрігерлер қауымына жауапкершілік жүгін еселеп артып берді.

Жай күннің өзінде халықтың саулығы жолында қарбалас тірлік кешетін  олар бүгінде тіпті күрделі жағдайда еңбек етуде. Өйткені бар үміт – дәрігерлерде. Антына берік ақ халаттылар үй бетін көрмей науқастарды аман алып қалу жолында жүр. Қызылорда облысында ауру анықталған алғашқы күннен бері эпидемиолог, инфекционист мамандар аяғынан тік тұрып қызмет етіп жатыр.

«Соңғы науқас жазылғанша, үйге қайтпаймыз», дейді Жаңақорған ауданаралық ауруханасының жоғары санатты аға дәрігер-эпидемиологы Асқан  Отарбеков.

«Бекітілген тәртіп бойынша медицина маманы науқас қашан айығып кеткенше үйіне жіберілмейді. Оларға науқастар жатқан ғимарат ішінен шығуға рұқсат жоқ. Соңғы пациент жазылып шыққан соң ғана үйіне бара алады. Дәрігер-медбикелеріміз осы тәртіпке бағынып, жұмыстарын атқаруда. Менің өзім ауру анықталған алғашқы күннен бастап, үйіме барған жоқпын. Отбасыммен тек телефон арқылы ғана сөйлесемін. Науқастардың жағдайының күрт төмендеп кетпеуіне, дертінен айығып үйлеріне аман-есен оралуларына біз жауаптымыз», – дейді ол.

Асқан Бердіұлының айтуынша, аудандық инфекциялық бөлімде 25 қызметкер бар екен. Он маман науқастардың айығып кетуі үшін тынбай еңбек етуде. Бүгінде ем алып жатқан науқастардың жағдайы қалыпты, асқынулар болып жатқан жоқ. Медицина мамандары күшейтілген жұмыс режиміне көшкен.

Төтенше жағдайда тұрғындар тарапынан сан сауалдардың болуы заңды. Мемлекеттік қызметті ұғынықты жеткізіп отырған ХҚКО мамандары да қашықтан жұмыс жасауға көшкен. Күрделі ахуалға қарамастан сан-салалы сауалдарға жауап беріп отырған қызметкердің бірі Жанар Абибуллаева. Тәжірибелі маман бейнеқоңырау арқылы Арал халқына онлайн түрде қызмет көрсетуде.

«Үйде жұмыс істеу әрине қиын. Әрі қолайсыз. Бірақ қазіргі жағдай соны талап етіп отыр. Күніне 150-ге жуық қоңырауға жауап беріп, кеңес беремін. Тұрғындар онлайн ЭЦҚ алу, мобильді азаматтар базасына тіркелу және түрлі мемлекеттік анықтамаларды алу бойынша хабарласады. Халықтың разылығы үшін үлгеруге тырысамын. Бұл қиындықтарды жеңетінімізге сенемін»,  – дейді Жанар.  

«Атамекен» ҰКП облыстық Кәсіпкерлер палатасы індет кезінде болуы мүмкін барлық жағдайды талдап, алдын ала іске кірісіп кеткен бірден-бір ұжым. Әрбір кәсіпкердің шешілген мәселесімен бірге қуанып, кедергіге бірге қиналатын Палата өкілдері тек штабта ғана емес, әр аудандағы кәсіпкерлерді құқықтық ақпараттандырып, тіпті кей мәселелерді дереу шешіп жатыр.

Шаруа жайын күйттеп жүрген кәсіпкерлерге көктемнің әрбір күні алтынмен тең. Қысылтаянда берілген көмектің сауабы да зор. Әсіресе карантин уақытындағы блок-посттардан өту, кәсіпкерлердің халыққа қажетті тауарларын өткізуі үлкен қиындық тудырса да, Кәсіпкерлер палатасының көмегі арқасында нәтижелі жұмыстарды көріп отырмыз.

Уақытпен санаспай жұмыс жасап жатқан Палата мамандарының бірі Алма Аманбайқызы. Карантин басталғалы демалысты ұмытқан. Жұмысы, таңғы 7-ден телефон көтеруден басталады, әрі қарай кәсіпкерлердің автокөлігі, ондағы адамның ақпараты, фирмасы, тауары секілді барлық деректі жинап, тіркеп, тиісті орындарға жіберіп, мәселенің дер кезінде шешілуіне атсалысып отыр.

Ал, көктемгі егіске байланысты шаруалардың темір-терсегінен бастап, суына дейінгі проблемаларын шешіп жүрген Жасұлан Серіков, дихандардың күрішінің экспортталмай қалу қаупі төнгенде «дабыл» қағып, мәселені уақытында шеше білді. Шаруабасты Жасұлан билік пен агросаланың арасына «жол сала» білген азамат.

Блок-пост қойылған алғашқы ажиотаж күндерде бекеттерде кәсіпкерлер жан-айқайына құлақ түрген Мұрат Сұлтанғазыұлы, олардың кедергісіз жұмыс жасауы үшін проблемаларын облыстық, қалалық штабқа жеткізіп отырды. Қай жерге, ненің керек екенін ақпараттандырумен бірге кәсіпкерлердің проблемаларына анализ жасап, «Атамекенге» ұсыныстарда жіберіп отыр.

Сонымен қатар, кәсіпкерлердің заттарын экспортқа кедергісіз шығуы үшін қажетті сертификат берумен айналысып жатқан Айман Шаймаханқызына да күніне 10-15 адам шағымын жеткізеді. Әрине сертификат алу үшін. Әр кәсіпкердің жоқ дегенде 20-40 парақ қағазын үтір-нүктесіне дейін тексеруі қажет. Себебі, сертификат берудің жауапкершілігі аса жоғары. Арасында кеңес беру үшін хабарласатын 30-дан астам адамның телефон қоңырауына жауап беру де Айманның мойнында.

Бұлардан бөлек, Палата мамандарының барлығы да үй, кабинет бетін көрмей, штаб, жұмысшы топ отырыстарында кәсіпкерлердің мүддесін қорғап, қажетті ақпаратты жинап, есептеп, тиісті органдарға жіберуде.

Қызметтік міндеттерін мінсіз атқарып жүрген жандар үйде немесе кабинетте отырғысы-ақ келеді, бірақ дәл қазір азық-түлік тауары халыққа үзілмей жетіп тұруы үшін бар мүмкіндікті пайдаланып жұмыс істеуде.

Бүгінгі қалыптасқан жағдайға байланысты енгізілген карантин шараларына облыс тұрғындары үлкен жауапкершілікпен қарап, тәртіпке бағынуларын біз де өтініп сұраймыз. Халықтың салауатты өмірі үшін күресіп жүрген бүгінгі күннің қаһармандарына осылай қолдау білдірейік, ағайын!

Нұрбек Дәуренбеков

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Төтенше жағдайда жұмыс істей алмаған кәсіпкер кінәлі ме?

Төтенше жағдай, карантин режимдерінде мемлекеттік тапсырыс бойынша жұмыс жасаған кәсіпкерлер «жосықсыздыққа» тартылмайды.  

31 Мамыр 2020 15:35 1743

Төтенше жағдайда жұмыс істей алмаған кәсіпкер кінәлі ме?

Қызылорда облысында төтенше жағдайдан кейінде карантиндік режим сақталып отыр. Өйткені, күннен-күнге пандемияның өршу қаупі әлі де басылар емес. Бұл өз кезегінде шағын және орта кәсіпкерлік нысандарына да зиянын тигізуде. Кәсіпкерлердің басым бөлігі мемлекеттік сатып алу арқылы алған тапсырыстарын, қызметтерін уақытында орындай алмай отыр. Заңда бұндай жағдайда тапсырыс берушілер «жосықсыз деп» тану үшін сотқа беруі мүмкін.

Осындай күрделі мәселе туындайтынын біліп, алдын-ала дабыл қаққандардың бірі Қазақстан кәсіпкерлерінің құқықтарын қорғау жөніндегі уәкілі Рустам Жүрсінов болатын. Бизнес омбудсмен Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігіне арнайы хат жолдағанды. Нәтижесінде министрлік те облыс әкімдіктеріне және квазисектор субъектілеріне өнім берушілерге шаралар қолданбау жөнінде  ұсыныстар берілді.

Бұл мәселеге байланысты үстіміздегі жылдың 20 наурызында Үкімет «Мемлекеттік сатып алудың арнайы тәртібін анықтау туралы» қаулы қабылдаған еді. Аталмыш құжатты қабылдауға Президенттің «Экономиканы тұрақтандыру жөніндегі одан арғы шаралар туралы» 16 наурыздағы Жарлығы негіз болды.

«ТЖ, карантин кезеңінде кәсіпкерлер мемлекеттік сатып алу арқылы алған тапсырыстарын мерзімінде орындай алмай жатыр. Заң талабы бойынша мемлекеттік орган өкілдері ол үшін «жосықсыз деп» тану үшін сотқа беруі қажет. Алайда бұл жерде кәсіпкердің де кінәсі жоқ. Себебі алған міндеттемесін орындауға шектеу шаралары кедергі болып отыр», – деді палата директоры.

Шешімі қиын, талабы зор қордаланған мәселелерге орай облыстық Кәсіпкерлер палатасы әлеуметтік желі арқылы кәсіпкерлердің сұрақтарына сот және аудит маманын шақырып сауалдарына бірге жауап іздеді.

Тікелей онлайн эфирге облыстық мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының төрағасы Бақытбек Елшібеков, ішкі мемлекеттік аудит департаментінің басшысы Марат Егембердиев және кәсіпкерлер палатасының директоры Ғалымбек Жақсылықов және кәсіпкерлер қатысты.

«Кәсіпкерлердің мәселесін түрлі деңгейдегі соттар да жақсы түсініп отыр. Төтенше жағдайдан кейін мемлекеттік органдар тарапынан кәсіпкерлерге жазылған талап арыздар қатары артқан. Осыған орай, «Төтенше жағдайдың енгізілуіне байланысты сот тәжірибесінің кейбір сұрақтары бойынша түсіндірмесі туралы» ҚР Жоғарғы сотының  6 мамырда нормативтік қаулысы қабылданған еді. Осы үшін аталмыш құжатқа түсіндірме беру үшін тікелей эфирді ұйымдастырдық», – дейді Ғалымбек Жақсылықов.

Тікелей эфирде кәсіпкерлер тарапынан спикерлерге бірнеше сұрақтар қойылды.

ТЖ кезінде облыстық МАЭ соты істерді онлайн режимде қарауда. Жыл басынан бері 900-ге жуық іс қаралса, оның 300-ге жуығы карантин режимінде қаралғанын айтқан сот төрағасы Бақытбек Елшібеков «Бізде тапсырыс берушілер мен кәсіпкерлер арасындағы дау, яғни жосықсыз қатысушы деп тану, олардан тұрақсыздық айыбын өндіру туралы талап арыздар көбейіп кетті», – деді.

«Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты жалпы отырысының 2020 жылғы 6 мамырдағы №9 Қаулысымен бекітілген түсіндірмені айтып өтейін. «Төтенше жағдай» еңсерілмейтін күш мән-жайға ие болып табылады. Азаматтық Кодекс талаптарына сәйкес осындай еңсерілмейтін күш мән-жайларынан шарттар орындалмаса ол тараптардың жауапкершілігі көтерілмейді. Мемлекеттік сатып алуға байланысты Түсіндірмеде (Жоғарғы соттың) анық-ашық жазылған. «Мемлекеттік сатып алудың арнайы тәртібін анықтау туралы» ҚР Үкіметінің 2020 жылғы 20 наурыздағы №127 қаулысының 9.1-тармағында нақты көрсетілген. Жеңімпаз деп айқындалған әлеуетті өнім берушілер төтенше жағдай енгізілуі салдарынан туындаған мемлекеттік сатып алу туралы шартты орындаудан бас тартса, шарт жасаудан жалтарса, шарт орындалмаса немесе тиісінше орындалмаса тапсырыс берушілер мұндай өнім берушілерді мемлекеттік сатып алудың жосықсыз қатысушысы деп тану немесе тұрақсыздық айбын өндіруді талап қою арызымен сотқа жүгінбейді», –  деді сот төрағасы.

Егер де мұндай талап арызбен тапсырыс берушілер сотқа жүгінетін болса, ол миллиондаған талап арыз болуы мүмкін екен. Мәселен, Қызылорда облысының мамандандырылған экономикалық сотының өзіне соңғы екі айда үш жүзден аса талап арыз түссе, оның екі жүзге жуығы осы мемлекеттік сатып алуға қатысты боп шықты.

«Жоғарғы Соттың түсіндірмесінде бұл талаптар тек мемлекеттік сатып алудың арнайы тәртібімен жұмыс жасайтын кәсіпкерлер мен мемлекеттік тапсырысты орындаушы барлық кәсіпкерлерге қатысты да қолданылады деп көрсетілген. Яғни, кәсіпкер мемлекеттік сатып алу процесіне қатысып, жеңімпаз атанып, алайда тапсырыс берушімен шарт жасасқысы келмесе, онда тапсырыс беруші ол кәсіпкерді жосықсыз деп тану туралы сотқа талап арыз бермейді. Біз қазіргі уақытта осы түсіндірмені негізге алып, тапсырыс берушілердің талап арыздарын қабылдаудан бас тартып жатырмыз. Ал оған дейін түскен екі жүзге жуық талап арызды жеке-жеке қарап, ТЖ салдарынан туындаған арыздарды өндірістен қысқартып жатырмыз», – деді Бақытбек Елшібеков.

Сот төрағасы сонымен қатар бұл талаптардың қай уақытқа дейін қолданылатынына да жауап берді. Өйткені кәсіпкерлердің көкейінде, тек төтенше жағдай кезенінде ғана іске асатын талап шығар деген сауалдар қойылды. Сондай-ақ, карантиндік режимнің әлі жалғасуда екенін ескерсек, кейбір кәсіпкерлер заттарды басқа облыстан немесе мемлекеттен алып келетіні, оның өзіндік қиындықтары барын да айтты.

«Әр жағдайды зерделеп қарау керек. Егер түскен талап арыз бойынша төтенше жағдай салдарынан туған деп тапсақ, онда іс қаралмайды. ТЖ аралығындағы тапсырыстар бойынша талап арызды бермесе де болады. Ол қаралмайды. Ал сұрақ, дау туындаса жүгінсін. Ол кезде істі жеке қарап, тиісті шешім қабылдаймыз. Және тапсырыс беруші тарапынан келісім шартты тиісті түрде немесе орындамағаны үшін кәсіпкерлерден ТЖ болғаны туралы анықтаманы, заңмен қаралмаған құжаттарды мемлекеттік органның талап етуге құқы жоқ. Бірақ әрбір жағдайға баға беру үшін тапсырыс беруші шарттың орындалмау себебіне түсіндірме беруін сұрай алады», – деді облыстық МАЭ сотының төрағасы.

Келесі, арнайы тәртіпте лимитті есептеу шарты жасалып, қазынашылыққа тіркелгеннен кейін есептеледі ме, әлде шарт жасалып, тіркелмесе де лимитке есептеледі ме? Себебі прокуратурамен жасалған шарттарды заңсыз, деп тануда. Шарт жасалған, бірақ қазынашылыққа тіркелмеген, деген сауалға ішкі мемлекеттік аудит департаментінің басшысы Марат Егембердиев жауап берді.

«Соңғы үш жылдық айналымнан екі есе асқан жағдайда веб-портал автоматты түрде жібермей қояды. Ондай шешімді қабылдау-қабылдамауға қатысты конкурстық комиссияның құзыреті де, мүмкіндігі де жоқ. Бұл мәселеге қатысты бізге прокуратурадан да хат түсті. Оны жоғарғы уәкілетті органға жолдадық. Бүгінгі таңда өзгерістер дайындалып жатыр. Қорытындысы күшіне енген жоқ. Күшіне енгеннен кейін барып саналатын қылып ұсыныс беріп жатырмыз. Әзірге заңда келісім-шарт тіркелгеннен кейін барып саналады», – деді ол.

Онлайн эфирде бұдан да бөлек бірнеше сауалдарға жауап берген сала басшылары алдағы уақытта кеңес беруге даяр екендіктерін айтты.

Әңгіменің әлқиссасы, төтенше жағдай, карантин режимдерінде мемлекет тапсырыс бойынша жұмыс істеген кәсіпкерлер ешқандай «жосықсыздыққа» тартылмайтын болады.

Нұрбек Дәуренбеков

Қазақстанда COVID-19 вакцинасы зауытының құрылысы басталады

Оған Үкімет резервінен шұғыл түрде қаражат бөлінетін болды. 

26 Мамыр 2020 11:59 840

Қазақстанда COVID-19 вакцинасы зауытының құрылысы басталады

Қазіргі кезде еліміз COVID-19 пандемиясына қарсы төрт вакцина-кандидатты әзірлеп жатыр. Оның ішінен ең тиімдісі таңдап алынады.

БҒМ-ге қарасты Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты SARS-CoV-2 вирусының қазақстандықтар бойынан алынған жергілікті штаммымен биологиялық қауіпсіздіктің 3-ші деңгейіндегі лабораторияда жұмыс жүргізіп жатыр. Жақында олардың жетістіктерімен Президент Қасым-Жомарт Тоқаев танысты.

Институттың бас директоры Күнсұлу Закарьяның айтуынша, вакцина жасау жұмыстары тәулік бойғы режимде іске асырылуда. Бұл істе ҒЗИ ғалымдарына Ұлттық биотехнологиялар орталығы көмекке келіп, бірлесе әрекет етуде. Жалпы алғанда, төрт кандидаттық вакцина дайын болуы тиіс, оның екеуі бағдарлы-векторлы, тағы екеуі вирустың S-ақуызы фрагменттері негізіндегі субдербес  вакцина болмақ. «Клиникаға дейінгі» және «клиникадан кейінгі», яғни зертханалық жануарларға жасалатын сынақтан бастап, ерікті сырқаттарға сынақтардың бәрі аяқталғаннан кейін вакциналардың тек ең тиімдісі әрі қауіпсізі ғана өндіріске қойылуы тиіс.

Осы дәрі-дәрмекті өндіріске қоюға қажетті биофамацевтикалық зауыттың құрылысын Үкімет қазірден қолға алып отыр. Кәсіпорын Жамбыл облысының Қордай ауданында орналасқан Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты жанынан бой көтереді деп жоспарлануда. Жаңа зауыт халықаралық GMP стандарттарына сәйкес келетін вакцина шығару үшін керек. Сонда оның өнімін шет мемлекеттер де сатып ала алатын болады. Егер жоғары тиімділігі дәлелденсе, отандық COVID-19 вакцинасын Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы миллиондаған долларға сатып ала бастауы да ғажап емес.

Осы орайда Білім және ғылым министрлігі «Қазақстан Үкіметінің резервінен қаражат бөлу туралы» Үкімет қаулысының жобасын жариялады.

«Жамбыл облысының әкімдігіне жобалық құжаттаманы әзірлеу және БҒМ Ғылым комитетінің «Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ғылыми-зерттеу институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны аумағында «өндірістік практиканың талаптары мен стандарттарына» (GMP) сәйкес келетін, иммунобиологиялық препараттар шығаратын биофармацевтикалық зауыттың құрылысын бастау үшін Үкіметінің шұғыл шығындарға арналған резервінен қаражат бөлінсін», – делінген құжатта.

Зауыттың жобалық құжаттамасына және құрылысының бірінші кезеңіне Үкімет резервінен 685,8 миллион теңге бөлінгелі тұр.

Кәсіпорын құрылысының жедел әрі тоқтаусыз жүруін қадағалау Жамбыл облысының әкімі Бердібек Сапарбаевқа жүктелетін болды. Таяуда Бердібек Машбекұлы өз орынбасарын, Қордай ауданының әкімін, сонымен қатар облыстық, аудандық әкімдіктердің аппараттары мен жергілікті БАҚ өкілдерін ертіп, ол жаққа үлкен делегациямен барды, дайындықты тексеріп қайтты. Әкімқаралардың болашақ стратегиялық зауыт алаңына барыс-келісі енді тек жиілемек.

Ал жаңа қаржы министрі Ерұлан Жамаубаев бөлінген қаражатты әлдекімдер талан-таражға салмай, мақсатына пайдаланылуын қамтамасыз етуге жауапты болып белгіленді.

Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов шағын түсініктеме беріп, вакцина зауытының қажеттілігін сөз етті.

«Отандық иммунобиологиялық препараттарды жеткілікті мөлшерде шығару және осындай препараттардың шетелдік импортына тәуелділікті жою аса маңызды. Осы арқылы қауіпті биологиялық факторлардың ықпалынан халықтың қорғалуын қамтамасыз етеміз, соған жағдайлар жасалады. Еліміз пандемиялық вирустарға қарсы вакциналардың тұрақты стратегиялық қорына ие болады. Қазақстанның биологиялық қауіпсіздігі артады. 685 миллион 864 мың теңге біздің Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты территориясында иммунобиологиялық препараттар, соның ішінде COVID-19 коронавирустық инфекциясына қарсы вакцина жасайтын биофармацевтикалық зауыттың құрылысын бастау үшін бөлініп отыр», – деді ведомство басшысы.

Қазақстандық вакцина шетелдік баламаларынан арзан әрі тиімдірек болуы тиіс деген талап қойылған көрінеді.

Аталған институт ғалымдары жалғыз коронавирус қана емес, өзге де адам және мал індеттерімен күреске сүбелі үлес қосып келеді. Ол жыл сайын қауіпті және аса қауіпті инфекцияларға қарсы 27 миллион доза әртүрлі вакцина жеткізеді. Мысалы, ҒЗИ нодулярлық дерматитке қарсы шетелдік баламаларынан үш есе арзан вакцина жасап шыққан. Оны ендіру арқасында бюджет 2 миллиардтай теңге үнемдеген екен.

Отандық осы ғылыми мекеме елге бұдан да зор пайда әкелуге қауқарлы. Бірақ өз өнімдерін өнеркәсіптік ауқымда шығаруға мүмкіндік беретін зауыты жоқ. Сондықтан Үкімет отандық төл иммунобиологиялық препараттар өндіретін жеке биофамацевтикалық кәсіпорын салуға бел буды.

Жоба бойынша оның қуаты жылына әртүрлі вакцинаның 60 миллион дозасын өндіруге жетуі тиіс. Зауытты тұрғызып, жабдықтау 3,5 миллиард теңгені қажет етпек. Кәсіпорынды іске қосып, ісін жолға қою үшін барлығы бар көрінеді: жоғары білікті кадрлар даярланған, Қазақстан микроағзалардың бірегей жиынтығын жинап үлгерді, заңмен қорғалған зияткерлік меншік пен өнертабыстарға ие. Енді тек COVID-19 індетіне адамға қауіпсіз сипатта қарсы тұра алатын пәрменді, отандық вакцинаның таңдап алынуын күту қалады.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: