/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 403,19 Brent 36,55
Кристин Лагард: «Абай идеясын ауық-ауық басшылыққа аламын»

Кристин Лагард: «Абай идеясын ауық-ауық басшылыққа аламын»

XII АЭФ аясында Халықаралық валюта қорының басқарушы директоры Кристин Лагард дамуға қатысты қызықты кеңес берді.

14:36 16 Мамыр 2019 2529

Кристин Лагард: «Абай идеясын ауық-ауық басшылыққа аламын»

Автор:

Жанат Ардақ

– Қазақстан жақсы қарқынмен даму үшін жаңа сайланатын Мемлекет басшысы не істеуі керек деп санайсыз?

– Билік жақсы болуының жалпыға ортақ, бірігей қағидалары бар. Мемлекет мейлі ірі, мейлі ұсақ болсын, оның экономикасы мықты болуы үшін қуатты фискалдық кіріс көздері болуға тиіс. Үкімет бюджетке түскен қаражаттың босқа талан-тараж болмай, тиімді шығындалуына қол жеткізуі керек. Сонымен қатар елде орнықты, сенімді банктер болуы, олар талаптарға жауап беруге тиіс. Ең басты өлшем шарттардың бірі – сыбайлас жемқорлыққа жол берілмеу. Бұлардың барлығы – лайықты басқарудың міндетті шарттары.

– Әлемдік экономиканың беталысына қандай баға берер едіңіз? Жаһандық өркендеуге не жетпейді?

– Негізі, дамудың ақырындап қарқын алғаны маңызды. Әйтпесе, бірқатар экономикалардың жылдам өсіп, кейін қатты кері кетуі тарихта кездескен. Халық ондай күрт құбылуларды дағдарыс ретінде қабылдап, наразылығы күшейеді. Осы орайда ұлы ақын Абайдың: «Ақырын жүріп, анық бас, еңбегің кетпес далаға» деген даналығын барлық экономистер бір қағида ретінде қабылдағаны абзал. Мен де осы идеяны ауық-ауық басшылыққа алам. Жылдамдаған дұрыс, бірақ біздің бәріміз де бұл ретте анық басуымыз керек.

Өкінішке қарай, әлемдік экономиканың өсіміне үңілгенде байқайтыным, біраз елдер шынында ақырын жүреді, алайда оларда жылдамдау да, анық басу да жоқ. Кейінгі 2 жылда жаһандық экономикалардың 75 пайызы қарқын алған болатын, дегенмен анық баспауы салдарынан, 2019 жылы жаһандық жалпы ішкі өнімнің 70 пайызы баяулауда. Әрине, жаппай жайлаған рецессия туралы айтуға ерте. Бірақ өткен жылмен салыстырғанда, әлемдік экономиканың бәсеңдегені анық: былтырғы 3,6 пайыздан қазір 3,3 пайызға дейін төмендеді. Біз бұл көрсеткіш келесі жылы қайтадан 3,6 пайызға көтеріледі деген үміттеміз.

Дүниежүзілік ахуалда алаңдатарлық мәселелер жеткілікті. Олардың арасында, әсіресе, ірі ойыншылар, бірінші кезекте АҚШ пен Қытай арасындағы текетірес халықаралық жағдайға кері әсер етіп тұр. Біз бұл шиеленістің күші алдағы алты айда әлсірейді деп күтудеміз. Бұған Қазақстанның арағайындығы да ықпал етуі ғажап емес. Бүгінгі АЭФ пленарлық отырысында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев АҚШ пен Қытайға осы қақтығысты бірге отырып, шешуге алаң ұсынғаны белгілі. Қазақстанның әр саладағы бітімгершілікте белгілі бір тәжірибесі мен рөлі бар.

Әлемнің бұл аймағы жаһандық экономикаға онсыз да игі әсерін тигізуде. Мәселен, Орталық Азия мен Кавказ елдерінде экономиканың даму көрсеткіші жаһандық көрсеткіштен (3,3 пайыз) әлдеқайда жоғары. Қазақстан ЖІӨ-сі жыл басынан бері 4 пайызға өскен екен. Бұл аймақта өсім қарқыны 4,1 пайыз болады деп күтілуде.

– Қазақстанға дамыған елдер қатарына қосылуы үшін қандай ұсыным бере аласыз?

– Қазақстан алдынан бұл бағытта көптеген сын-тегеуріндер шығады. Мемлекет соларға жауап бере білуі қажет. Биліктің ішкі саясаты күрт қимылдар мен шалт бетбұрыстарсыз, сарабдал болғаны жөн. Ел экономикасы жалғыз шикізатқа тәуелді бола бермей, әртараптандыруға баса мән берілгені маңызды. Сондай-ақ экономика шағын болғандықтан, белсенді халықаралық ынтымақтастыққа бастамашылық еткен абзал. Ең бастысы, инклюзивті және орнықты өсім керек.

Осы орайда әйелдердің, жастардың, аз қамтылған топтардың, әсіресе, ауылдық тұрғындардың өз әлеуеттерін жүзеге асыруына мүмкіндік беру елдегі әл-ауқаттың артуына септеседі. Бұл болашаққа деген сенімді барлық қабаттарда күшейтуге жол ашады.

– Халықаралық валюта қоры Қазақстанмен ынтымақтастығын қай бағыттарда өрістетеді?

– Біздің ойымызша, салық және бюджет саясаты – «мемлекеттік борыштың өсуін бөгеу» мен «денсаулық сақтау, білім беру, инфрақұрылым салаларындағы көкейкесті бастамаларды жүзеге асыру» арасындағы теңгерімді қамтамасыз етуге тиіс. Бұл салалардың бәрінде өнімділікті арттыру әлеуеті жатыр. Сондықтан ХВҚ техникалық көмек және әлеуетті дамыту бағдарламалары көмегімен өңір мемлекеттерін қолдауын жалғастыра беретін болады. Атап айтқанда, біз осы өңірде «Оқу орталығын» құруды ұсынамыз.

Бұдан бөлек, өңірдегі коррупцияға қарсы тұру проблемаларын шешу қажет деп санаймыз. Сонымен бірге, азаматтар мен мемлекеттік органдар арасындағы сенімді нығайту үшін қолайлы жағдайлар қалыптасуда. Құқықтық-экономикалық кедергілер жойылса, мемлекеттік шешімдер қабылдау деңгейлерінде жастар мен әйелдер де өз позицияларын күшейте алады. Мысалы, Қазақстанда Үкімет пен жеке бизнестің күш салуы арқасында әйелдердің экономикаға араласуы кей салада 65 пайыздан асады. Бұл – аймақтағы ең жоғарғы көрсеткіш және өзге мемлекеттер үшін эталон.

Тағы бір түйткіл, елдегі қаржылық сектор сенімді, ал оның қызметтері жалпыға бірдей қолжетімді болуға тиіс. Өйткені Орталық Азияда ересек азаматтардың небәрі 45 пайызы ғана банктік есепшотқа ие. Бұл нарығы енді қалыптасып жатқан өзге мемлекеттерден орташа алғанда 20 пайыздайға төмен. Бұл – өңірде іске жаратылмаған, ғаламат әлеует барлығын куәландырады. Оның үстіне бұл ресурс экономикалық тұрақты сипатта болып келеді және әртараптандыруды қамтамасыз ете алады. Егер Орталық Азия заманауи қаржылық технологияларды жете пайдалана алса, онда оның жағдайы елеулі түрде жақсарады.

Жанат Ардақ

Қазақстанның батысындағы хабтың қожайыны ресейліктер болады

Бүгін елордада құны 9 миллиард доллардай тұратын келісімшарттарға қол қойылды.

17 Мамыр 2019 15:20 6322

Қазақстанның батысындағы хабтың қожайыны ресейліктер болады

Астанада осымен үшінші жыл қатарынан жаһандық инвестициялар форумы – «Kazakhstan Global Investment Roundtable» өтті. Бұған дейінгі екеуіне Премьер болып тұрған тұста Бақытжан Сағынтаев басшылық етсе, бұл жолғы инвесторлар форумының хедлайнері Үкімет басшысы Асқар Мамин болып, бар назарын өзіне тартты.

Аспанмен бой таластырған Talan Towers заңғар ғимаратының алдында бүгін кілең қымбат көліктерден тұратын кептеліс пайда болды.Себебі осындағы The Ritz-Carlton Astana қонақүйінде ұйымдастырылған қалталылар басқосуына 41 елден 600-ден астам инвестор жиылыпты. Ірілері қатарында «Cisco», «Nokia», «CITIC Bank Corporation», «WILO SE Group», «AGCO Corporation», «Valmont Industries», «Tyson Foods», «Yildirim Group» және тағы басқа ірі компаниялардың топ-менеджерлерін айтуға болады.

Олар алдында сөз сөйлеген Үкімет басшысы тәуелсіздік жылдары Қазақстан экономикасына 300 млрд доллардан астам инвестициялар құйылғанын хабарлады. Ол өзінің жаңа лауазымға – омбудсмен болып бекітілгенін мәлімдеді. Бұған дейін ол қызметті инвестициялар және даму министрі атқарған.

«Бүгінде еліміз шетелдік инвесторлар үшін ауқымды мүмкіндіктерді ұсынады. Экономикамыз үшін инвестициялардың маңыздылығын түсіне отырып, біз шетелдік инвестицияларды тарту жөніндегі үйлестіру кеңесін құрдық. Инвестициялық омбудсменнің міндеттері қазір тікелей маған жүктеліп отыр. Әрине, бұл сіз бен бізге инвестициялық қызмет барысында туындайтын мәселелерді жылдам шешуге және инвесторлармен тиімді қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік береді», – деді Асқар Мамин.

Іс-шара қорытындысында қатысушы инвесторлар отандық және шетелдік журналистер мен фотографтар алдында кезекпен-кезек арнайы үстелге отырып, жалпы құны 8,9 млрд АҚШ долларын құрайтын 45 коммерциялық келісімге қол қойып шықты.

Нақтырақ тоқталсақ, газ-химия саласында Маңғыстау облысының әкімдігі мен сингапурлық «Westgasoil» компаниясы метанол және олефиндерді өндіру бойынша жобаны жүзеге асыру жөнінде ынтымақтастық туралы келісім бекітті. Жобаның жүзеге асырылуы химия өнімдерінің өндірісін Маңғыстау өңірінде шоғырландыруды және тұтастай алғанда, елдің газ-химия кешенін дамыту арқылы импорт алмастыруды қамтамасыз етеді.

Экспортты дамыту мақсатында Жамбыл облысының әкімдігі мен түркиялық «Yıldirim Holding» Жамбыл өңірінде сода өндіру зауытын салу туралы келісімге келді. Зауыттың жылдық қуаттылығы 400 мың тоннаны құрайды.

Бұдан бөлек, ауыл шаруашылығы өнімдерін экспортауға бағытталған жылыжай кешендерін салу жобасы бойынша «Қазақ инвест» ұлттық компаниясы ресейлік инвесторы – «ЭКО-Культурамен» бірге тиісті келісімге қолтаңбаларын қалдырды.

Ал тамақ өнеркәсібінде Павлодар облысының әкімдігі мен қытайлық Beijing NAALE GROUP қант зауытын салу бойынша ынтымақтастыққа келді.

Бұдан өзге, дәл осы инвестор Алматы қаласының әкімдігімен келісімге келіп, Алматы қаласында алюминий өндіретін зауыт салуға ниет білдірді.

Көлік және логистика саласында түркиялық «YDA Holding» Түркістан облысының әкімдігімен бірге, осы өңірде халықаралық әуежай салу туралы келісімге қол қойды. Бұл – Қазақстан тарихындағы жаңадан бой көтеретін алғашқы әуежай болмақ. Астанадағы ЭКСПО үшін ашылған жаңа әуежай ескісінің жалғасы ретінде салынғаны мәлім. Ал «түркі жұртының бесігіндегі» жаңа халықаралық әуежай құрылысы «нөлден» басталады, яғни тақырдан тұрғызылады.

Көлік саласындағы тағы бір жобаны – Ақтөбе халықаралық әуежайы базасында логистикалық хабты құруды Ресей өз қолына алмақ. Бұл ретте, «Қазақ инвест» ұлттық компаниясы мен ресейлік «AEON» корпорациясы өзара меморандум жасасты.

Жатжұрттық бұл инвестор Ресейдің 14 өңірлік әуежайларында, соның ішінде Новосібір, Челябі, Волгоград, Томск, Астрахан, Чита, Түмен, Пермь, Мурманск, Кемерово, Минеральные Воды, Калининград, Улан-Удэ, Владикавказ секілді өңірлеріндегі әуежайлардың қожайыны болып табылады және олардың акцияларының бақылаушы пакетіне ие.

Оның еліміздегі жобасы енді Қазақстанның батысында қосымша авиациялық хабты құруға және «Еуропа-Азия» бағытындағы мультимодальды жүктер тасымалы үшін жаңа бағытты ашуға бағытталған. Жобаның Қазақстанға пайдасы – ол елімізді транзиттік дәліз ретінде нығайтуға мүмкіндік береді. Алайда хабтың қожайыны ресейліктер болмақ.

Тағы бір жаңалық, жақын арада астанада жаңа халықаралық мектептер желісі, колледж және білім беру кешені салынады. Осыған орай білім беру саласында еліміздің үш аймағы Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларында сингапурлық инвестор Kinder World «Білім метрополисін салу – мектеп, колледж, университет» жобасының жол картасына қол қойды.

Бақыт Көмекбайұлы

«Елорда экономикасына 9 трлн теңгеге жуық қаржы салынды»

Нұр-Сұлтан қаласының жалпы ішкі өнімінің 55 пайызы кәсіпкерліктің есебінен қамтамасыз етілуде. 

17 Мамыр 2019 13:26 1508

«Елорда экономикасына 9 трлн теңгеге жуық қаржы салынды»

ХІІ Астана экономикалық форумына қатысқан Нұр-Сұлтан қаласының әкімі Бақыт Сұлтановтың баяндауынша, ел астанасында тұратын әрбір үшінші тұрғын кәсіпкерлікпен айналысады. Ал қаланың жалпы ішкі өнімінің 55 пайызын кәсіпкерлік секторы қамтамасыз етуде. Бюджеттік түсімдердің негізгі бөлігі де осы секторға тиесілі.

«Республиканың жалпы ішкі өнімінің 11 пайызы елордаға тиесілі. Негізгі капиталға салынған инвестицияның 10 пайызы бас қаланың еншісіне тиіп отыр. Жалпы, 20 жылдан аса уақыт ішінде Нұр-Сұлтан қаласының жалпы ішкі өнімі нақты мәнде 6 есе ұлғайып, 17 млрд долларға жетті. Осы жылдар дересінде елорда экономикасына 9 трлн теңгеге жуық қаржы салынды. Жылдық инвестиция көлемі 55 есе өсіп, 3 млрд доллардан астам соманы құрап отыр», – деді жаһандық форумда Бақыт Сұлтанов.

Әкімнің айтуынша, қазір қалалар арасында инвестиция, таланттар, туристер және кәсіпкерлер үшін бәсекелестік жүріп жатыр. Бұл күресте ең жақсы мүмкіндік ұсынғандар ғана жеңіске жетеді.

«Нұр-Сұлтан қаласы да осы үдеден шығуды көздейді. Бәсекеге қабілеттілікті сақтау үшін біз өмір сүрудің жоғары сапасын қамтамасыз етуге тиіспіз. Өйткені адамдар бизнесті қиындықсыз жүргізіп, қауіпсіз әрі жайлы өмір сүретін жерді іздейді. Әр мемлекеттің астанасы оның «визиттік картасы» болып саналады. Нұр-Сұлтан қаласының елордалық мәртебесі де оның мемлекеттегі рөлімен байланысты көптеген міндеттерді шешуді талап етеді. Сондықтан біз әрдайым өңірлік ықпалдастық үшін жемісті іскерлік ынтымақтастықты жақтаймыз», – деді Бақыт Сұлтанов.

Әкімнің дерегінде, қазіргі уақытта ел астанасының 32 мемлекетпен және 29 астанамен туыстық серіктестері бар. Олардың әрқайсысымен екіжақты және көпжақты қатынастар аясында өзара тиімді ынтымақтастықты дамыту көзделген.

«Биыл Нұр-Сұлтан қаласының 2050 жылға дейінгі даму стратегиясын әзірлеп жатырмыз. Ол елордамыздың қарқынды өсуіне, қалалық жерлерді біркелкі дамытуға және бүкіл әлемнің таланттарын тартуға байланысты ұзақ мерзімді міндеттерді есепке алады. Стратегияның мақсаты – бүкіл әлемде бәсекеге қабілетті және тұрақты экономикаға деген тартымдылығы бар жаһандық қала құру. Осылайша елорданы Еуразиялық жаһандық хабқа айналдырамыз», – дейді қала әкімі.

Фархат Әміренов