DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 314,56 Brent 36,55
Орта Азияның Дубайы, «жүрек дағдарысы», конфессияаралық татулық

Орта Азияның Дубайы, «жүрек дағдарысы», конфессияаралық татулық

Abctv.kz осы айда Қазақстан жайлы шетел басылымдарында жарық көрген материалдарға қысқаша шолуын ұсынады.

21 Қазан 2018 07:55 2651

Орта Азияның Дубайы, «жүрек дағдарысы», конфессияаралық татулық

Автор:

Арыстан Рысбек

Қытайлық журналистің үш қаладан алған әсері
Қытайлық журналист Жэнь Ю елімізді аралап, жақында Global Times  газетінде көлемді мақаласын жариялады. Ол «Қазақстанның үш негізгі қаласының тарихы мен мәдениетін зерттеу» деген тақырыппен жарық көрген. Тілші Астананың модерн және футуристік келбетінен «Орта Азияның Дубайы боламын» деген амбицияны байқапты. Сонымен қатар репортер Ю-ге қазақ мегаполисі босап қалғандай көрінген.

«Бұл мегаполиске бірдеңе жетіспейді. Ол  – адамдар. Жергілікті үкімет бізге Астана халқының саны 1 миллионға жеткенін айтты, бірақ қала маған босап қалғандай әсер етті. Көшеде жаяу жүргіншілерге арналған жолдар аз. Қаланы екі күн аралағанда, Астанада ашық аспан астындағы мейрамханалар мен дәмханаларды кездестірмедім. Ал оның заманауи ғимараттары қаланың өңін суытып тұр», – деді қытайлық журналист.  

Оның Оңтүстікке де жолы түскен. Айтуынша, Түркістан Астанаға мүлде қарама-қайшы. Өйткені тарихи шаһарда күн де, құм да бар, дәстүр де бар. 

Жэнь Ю бұған дейін Алматы туралы көп естіген. Енді өз көзімен көріп, оны «түрлі-түсті қала»  деп атап отыр. Сонымен қатар шетелдік тілші Алматыны серуендеуге қолайлы жер деп есептейді. Оның пікірінше, Алматының орыс және совет стиліндегі архитектурасы қаланың тарихынан сыр шертеді. «Мұнда қайда жүрсең де Алатауды көресің», – дейді тағы бір сөзінде автор. 

Қазақстан жүрек ауруы дағдарысын еңсере ала ма?
Бұл – қазанның 19-да Жапонияның «Дипломат» журналында жарияланған материалдың тақырыбы. Оның мәліметіне қарағанда, 2014 жылы Қазақстанда қайтыс болған адамдардың 54%-ның өлімі жүрек-қан тамырлары ауруларынан келген. Басылым мұның себебін rеңес одағы құлағаннан кейінгі онжылдықта медицина жүйесінің құлдырауымен, қаржы және құрал-жабдық тапшылығымен, білікті мамандардың өзге елдерге кетуімен байланыстырған.

Журнал ресми статистикаға сүйеніп келтірген мәліметке жүгінсек, Қазақстанда экономикалық белсенді адамдардың 12%-дан астамы немесе 2 миллионға жуығы жүрек-қан тамырлары ауруларынан зардап шегіп отырса, 350 мыңнан астамына созылмалы жүрек жетіспеушілігі диагнозы қойылған.

«Қазақстан жүрек-қан тамырлары ауруларынан қайтыс болғандар саны жағынан Еуропа одағы, Орталық-Шығыс Еуропа, Орталық Азия мемлекеттері арасында алдыңғы қатарда тұр. Қазақстанда жүрек-қан тамырлары ауруларының көбеюіне диабет, семіздік,  қан қысымының жоғарылығы себеп болып отыр. Қазақстандықтардың денсаулығына алкоголь мен темекіні  көрші Орталық Азия елдерімен салыстырғанда көбірек тұтыну да кері әсер етуде. Бұған қоса Қазақстан натрий тұтыну бойынша да дүниежүзінде алдыңға орында тұрған мемлекеттердің бірі», – деп жазады «Дипломат».

Әлемнің ең ірі уран өндірушісі Лондонға бағыт алды
Қазақстанның «Қазатомөнеркәсіп» ұлттық атом компаниясы - әлемнің ең ірі уран өндірушісі. Ол өз акцияларының 25%-ын Лондон мен Астанада сатуға қоймақ. Мұны Британияның «Телеграф» газеті хабарлады. Оның тілшісі елімізді Орталық Азияның ең үлкен экономикасы деп сипаттай отырып, Қазақстанда амбициялық жекешелендіру толқыны басталып жатқанын атап өткен.

«Әлемге уранның 20%-ын ұсынып отырған «Қазатомөнеркәсіп» уран нарығы құрылымдық өзгерісті бастап кешіп жатыр деп есептейді. Теңізге шығар жолы жоқ Қазақстан соңғы кездері уран өндіруден көш басында тұрған Канаданы да басып озды. Бұрынғы кеңестік республика қазір өзінің ең үлкен компанияларын жекешелендіруге басымдық беріп отыр», – деп жазған британдық басылым.  

Орталық Азия діни толеранттылықтың үлгісіне айналып бара ма?
Американың «Вашингтон таймс» газеті қазанның 16-да жарық көрген материалына  «Орталық Азия діни толеранттылықтың үлгісіне айналып бара ма?» деген тақырып қойған. Мақала осы айда Астанада өткен әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының кездесуі жайлы.

Автордың ойынша, бұл жиын әлемнің маңдайалды рухани жетекшілерінің басын қосып, әртүрлі діни конфессиялардың арасында түсінік орнатуға және діни экстремизге бірлесіп қарсы тұруға күш салып келеді. Америкалық журналистің сөзінше, діни экстремизммен бірігіп күресу аса маңызды және бұл мақсат Батыс пен Шығысқа көбірек пайда әкелуі мүмкін. Бұған қоса америкалық тілші осындай кездесуді ұйымдастырып, күн тәртібіне өзекті мәселені шығарған Қазақстан лайықты бағасын алуы керек екенін жазған.  

Автор мұның биік мақсат екенін мойындай келіп, мақаланы  марқұм Стив Джобстың «Әлемді өзгертемін деген есалаң адамның өзі әдетте дегеніне жетеді» деген сөзімен  түйіндеген.

Арыстан Рысбек

Тегтер:

Астана

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Қазақстанның Қытаймен саудасына жаңа соққы жасалды

Бюрократия коронавирустен қауіпті болып тұр.  

09 Ақпан 2020 17:49 16291

Қазақстанның Қытаймен саудасына жаңа соққы жасалды

Кәсіпкерлер Қытай халық республикасына жүк жеткізе алмай жатқандарына шағымдануда. Бірақ бұл жағдайда оған шығыс көршіні жайлаған алапат індеттің еш қатысы жоқ екені анықталып отыр.

«Бұл басқа да қазақстандық автотасымалдаушыларға қатысты. Бәріміздің ортақ ойымызды білдірейін. Өйткені күйзеліс күшейіп барады. Кейінгі бірнеше жылдан бері Қазақстаннан Қытайға жүк жеткізумен айналысып келеміз. Отандық тауарлардың шың еліне экспорты үлкен қарқынмен өсті. Мысалы, 2019 жыл қорытындысында ҚХР-ге «Шымкент сыра зауыты», «Фирма Арасан», «EFES Қазақстанның» 1 мың тоннадан астам сырасын, «Balkhash fish trade», «Қызылорда Балық», «Арал» СДО» 900 тоннадан астам мұздатылған балығын Қытайға тасымалдадық. «Рахат», «Баян Сұлу, «Сәуле» кондитерлік фабрикасының 300 тоннадан аса тәттісін, «Eurasian foods», «Маслодел», «Kaz-Ir Agro», «Жарколь-007» компанияларының 200 тоннадан көп сұйық майын, «Сапа Алматы» ауыз суын, «Arba Wine» шарабын, «Радуга» үлпегін және басқа да қазақстандық өнімді қытайлардың тұтынуына үлес қостық», – деп екі ел арасындағы өзара сауда-саттық көлемінен хабар бере кетті «Новый Шелковый Путь» ЖШС басшысы Георгий Кравченко.

Ол 2019 жылдың ортасында екі ел тауарайналымындағы тарихи оқиғаға куә болғанын, 9 тамызда қазақстандық сиыр етінің тұңғыш партиясын қазақ-қытай шекарасынан өткізіп, ар жақтағы тұтынушыға жеткізгенін алға тартты. Содан бері Қазақстан алпауыт көршісіне «Meat processing and service», «Астана Агропродукт» және «Ақтөбе ет кластері» өндірген шамамен 4 мың тонна ет сатыпты.

Алайда отандық автотасымалдаушылардың осы жетістіктердің көбі енді тарих еншісінде қалуы ғажап емес.

Себебі, ұлттық өндіруші өнімдерін Қытайға жөнелту ісі меморгандар тудырған проблемалардың тұтас кешеніне маңдай соғуда. Көп мәселе ҚХР аумағында жүруге рұқсат ететін қытай бланктерін алуға қатысты.

«Біріншіден, жыл ортасынан аяқталғанға дейін бланк тапшылығы орын алады. Екіншіден, көлік комитеті осы жетіспеушілікке жол бермеудің сауатты тетігін жасай алмай жүр. Былтыр, 2019 жылғы қарашада рұқсат беру ережесіне түсініксіз бір өзгеріс енгізілді де, біз оларға қол жеткізу мүмкіндігінен мүлдем айырылып қалдық. Көлік комитетінің қызметкерлерімен телефон арқылы әңгімеде бланк беру тәртібіне сол өзгерістерді жоюды сұрадық. Ал олар болса, бізге менменси жауап береді. Қызметкерлерінің бірі, Жасұлан, жаңа ереже күшіне енетін 2020 жылды күте тұруға ақыл берді. Салдарынан, «Астана Агропродукт» пен «Meat processing and service» еттерін, өзге компаниялар тауарларын ҚХР-ға жеткізу ішінара тоқтады. Жеткізу бағасы көтерілді, отандық өнімдер баға бойынша бәсекеде ұтыла бастады. Біздің компания алапат шығынға ұшырады, жеткізбегеніміз үшін айыппұл санкцияларын өтедік», – дейді «Новый Шелковый Путь» жетекшісі.

2019 жыл соңында ол амалсыздан барлық машиналарын рұқсат қағаздарына көп көлемде қол жеткізген өзге бизнесменнің жылжымалы құрамына көшіруге тура келіпті. Ол кәсіпкер бланктің әрқайсысын 100 долларға сатты. Ұқсас түйткілге жолыққан басқа компаниялар фурларын саудаға қоюға мәжбүр болды.

«Новый Шелковый Путь» ЖШС 2020 жыл басталғалы бланк алу жүйесі тіптен нашарлап кеткенін айтады: әрбір сапарға жеке-жеке бланк беріле бастаған. Сапар орындалған соң келесі сапарға құжат тапсыру және оған бланк алу процесі 3–4 күнге созылады.

«Бұл Қазақстаннан Қытайға тауарлардың келесі партиясын жөнелту ісін айтарлықтай баяулатты. Сонымен бірге, бланктер кейде қателерімен беріледі: автокөліктің мемлекеттік нөмірі немесе сериясы жаңылыс жазылады. Мұндай рұқсат жарамсыз, оны көлік инспекциясына қайтарып, тағы 3–4 күн жоғалтып, жаңасын алу қажет. Мұндай жағдайда тасымалды жоспарлау мүмкін болмай қалды. Себебі, бланк қолға тиеріне, онда қате болмасына сенім жоқ», – дейді компания өкілі.

Тасымалдаушылар тағы бір мәселеге назар аудартты: Қытайға сапарлауға рұқсаттар негізінен, сол жақтан тауар таситын компанияларға берілуде екен. Ол көліктер ҚХР-ға бос кіреді, көршінің тауарына лық толып қайтады. Импортқа еш кедергі жоқ. Ал керісінше, Қытайға қазақстандық тауарды жеткізетін компанияларға ешқандай артықшылық жасалмайды. Олар импортшыларға ұтылуда.

«Сонда экспортты қолдау жолында төгілген қаншама тердің өтеуі қайда? Үкімет отандық өнімнің шетелдік экспортқа шығуын арттыру үшін көптеген мембағдарламаны іске қосады, оған қыруар қаржы шығындайды, алайда артынша меморгандар соған тосқауыл қояды» деп ашынады тасымалдаушылар.   

Олар бюджеттен мемқолдау мен субсидия сұрамайды. Тек қазақстандық тауарларды шетел нарығына жеткізетін тасымалдаушы компанияларға рұқсат бланкін басымдықты және жеделдетілген түрде берсе жеткілікті дейді. Бұл ретте қағаздарды артығымен беріп, қор жасауға мүмкіндік беруді өтінеді. Сонда алдағы тасымалын еркін жоспарлай алады. Бұл экспортымыздың арындай артуына серпін.

Жыл сайын Қазақстан өзге елдермен осындай бланктер алмасады. Ал оларды біздің меморгандардың уақытылы беру жағы ақсауда.

Тасымалдаушылар шағымы индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Бейбіт Атамқұловтың құлағына жеткен.

«Биылғы жылы Қытаймен «С» түріндегі рұқсат қағаздарымен алмасу квотасы 50 мың дананы құрады. Аумақтық көліктік бақылау инспекцияларына жыл басталғалы бері оның 25 мың 586 данасы бөліп таратылды. Соның ішінде шағым түсіп отырған Алматы қаласы инспекциясына 12 мың 25 бланк берілді. Қазіргі уақытта инспекция қолында 6 мыңнан астам бланк бар», – дейді министр Бейбіт Атамқұлов.

Ол бір жағынан, шетелдік рұқсатнамалар тапшылығын болдырмау, екінші жағынан үшінші тұлғаның бланктерді көп алып, сатуына жол бермеу бойынша жұмыс жасалып жатқанын айтты. 

Ведомство басшысы ережеге өзгеріс енгізілгенін және олар 2020 жыл басында күшіне енгенін растады. Түзету шетелдік бланктерді қайта сатумен күрес үшін қажет болыпты. Бұған 2019 жылғы шілдеде көлік комитетінің бланктерді сатудан пайда тапқан алаяқ компанияларды және олардың заңсыз схемасын әшкерелеуі түрткі болған көрінеді.

«Комитет бұған тосқауыл қою бойынша жедел шаралар қабылдады. Бүгінде шамамен 1200 көлікке жалған ақпарат беріп, заңсыз бланк алған 46 жалған компания анықталды. 8 қылмыстық іс қозғалды. Бұл мәселе ұдайы бақылауда және бұл бағыттағы жұмыс жалғасады», – деді индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі.

Жалпы, инспекция қызметкері тасымал көлігінің нөмірі мен сериясын өзі жазып алып кетеді. Бірақ ол кейін бланкті қате толтырмауы үшін министр тасымалдаушыға машинаның мемнөмірі мен маркасын қағазға басып шығарып, кедендік алымды төлегені туралы түбіртекпен бірге ұсынуға кеңес береді. Сонда инспектор оны өз жазбасымен салыстыра алады.

Министр Автомобиль көлігі саласындағы мемқызметтер стандартына қызмет көрсету мерзімін қысқарту жөнінде өзгеріс енгізілгенін жеткізді. Оған сәйкес, республикалық бюджетке алым сомасы төленсе, шетелдік бланк 2 жұмыс күні ішінде берілуге тиіс.

Тасымалдаушылар министрдің жауабына қанағаттанбайды. Олар проблема жойылмағанын хабарлады. Демек, текетірес жалғасатынға ұқсайды. Бұл жағдайда экспортқа жауапты меморган – Сауда және интеграция министрлігі неге жағдайға араласпай, сырт қалғаны түсініксіз.

Жанат Ардақ

Қай елде аз жұмыс істеп, көп ақша табуға болады?

Табысы төмен және орташа елдердің азаматтары көп жұмыс істейді.  

18 Қаңтар 2020 12:22 3629

Қай елде аз жұмыс істеп, көп ақша табуға болады?

Осыдан 6 жыл бұрын БҰҰ ха­лық­­ар­алық еңбек ұйымы әлем елдеріне 4 күндік жұмыс аптасы мен 6 сағаттық жұмыс күнін енгізуді ұсынды. Сол-ақ екен дүниежүзі 4 күндік жұмыс аптасын қолдайтындар мен қолдамайтындар болып екіге бөлінді.

Қызықты қараңыз, ә дегенде Қазақстан 4 күндік жұмыс аптасын қолдайтындардың қатарынан табылды. Табылып қана қойған жоқ, мұны іс жүзінде жүзеге асырды. Еліміздегі екінші деңгейлі банктердің бірі 2014 жылы 6 – қазанда 5 күндік жұмыс аптасының жалақысын сақтай отырып, бөлшек несие, кассалық қызмет көрсету және филиалдардағы операциялық бөлім қызметкерлерін 4 күндік жұмыс тәртібіне көшірді. «Бақсақ бақа екен» демекші, бұл – «хайп» үшін жасалған дүние болды. Себебі 4 күндік жұмыс аптасы ұзаққа созылған жоқ.

Айтпақшы 4 күндік жұмыс аптасын «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ-да қолдады. Бірақ қолданбады. 

Ұмытпасаңыздар, былтыр вице-премьер Бердібек Сапарбаев Қазақстан 4 күндік жұмыс аптасына көшуге дайын емес екенін айтты. 

«Мұндай жұмыс кестесі біздің елге келмейді. Өйткені бізге экономикамызды дамыту керек. Қазақстанға қазір жұмыс күші жетпей тұр. Сондықтан алдымен жұмыс күшін нығайту қажет», – деді үкімет басшысының орынбасары.

Бұл мәселеге қатысты еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Ақмади Сарбасов та пікір білдірді.

«Бүгінгі таңда Қазақстандағы жұмыс уақытының режимін анықтау мәселесі қарастырылуда. Бұл жұмыс берушінің міндеті. Бізде толық емес жұмыс уақытында жұмыс істеуге мүмкіндік беретін икемді еңбек заңнамасы бар. Келісім бойынша олар еңбек функцияларын орындай алады. Қазақстанда 4 күндік жұмыс аптасы туралы мәселе нақты шешімін тапқан жоқ. Жұмыс аптасы мен уақыты қысқарған кезде қызметкерлердің жалақы қысқармауы тиіс. Жұмыс беруші осы мәселені шеше алса ғана 4 күндік жұмыс аптасына ауысуға болады», – деді вице-министр. Ал Финляндияның премьер-министрі Санна Марин 2020 жылдың алғашқы аптасында ел үкіметіне 4 күндік жұмыс аптасы мен 6 сағаттық жұмыс күнін енгізуді ұсынды.

«Менің ойымша, адамдар отбасымен, жақындарымен көп уақыт өткізуі керек, сонымен қатар уақытын өзінің сүйікті ісіне немесе өмірдің маңызды аспектілеріне жұмсауы тиіс», – деді Санна Марин.

Өткен жылы Ресей 4 күндік жұмыс аптасы мен 6 сағаттық жұмыс күнін үкімет деңгейінде талқылады. Ресейдің бұрынғы үкімет басшысы Дмитрий Медведев Ресей азаматтарының өздеріне және отбасына уақыт бөлуі үшін 5 күндік жұмыс аптасын 4 күндік жұмыс аптасымен алмастыруды ұсынды.

Бұл бастаманы Біріккен Ресей партиясы құптады. 

Бүкілресейлік қоғамдық пікірді зерттеу орталығының дерегінше, ресейліктердің 48%-ы 5 күндік жұмыс күнін қолдаған. Олар жұмыс аптасы қысқарса, жалақы азаяды деп қауіптенген. Сауалнамаға қатысқан адамдардың 29%-ы 4 күндік жұмыс аптасын қалайтындарын жеткізсе, 17%-ы «бәрібір» деп қысқа қайырған. Ал 6%-ы нақты жауап бермеген.

Айта кетейік, ең алғаш рет 4 күндік жұмыс аптасын 1965 жылы ағылшындардың Roundpay Metal Finishers компаниясы сынақтан өткізді. Кейін бұл бастаманы басқа компаниялар қолдады.

Былтырдан бері Жапонияның бірқатар компаниялары төрт күндік жұмыс аптасын тәжірибеден өткізіп жатыр. Мысалы Microsoft Japan компа­ния­сы 2 300 қыз­­меткерін  4 күндік жұ­мыс кестесіне ауыстырды. Нәти­же­сін­де, жұмыс өнімділігі 40%-ға өсті. Ал Жаңа Зеландияның Perpetual Guardian компаниясы 4 күндік жұмыс аптасына біржола ауысты. Атап көрсетерлігі, жұмысшылар 5 күндік жұмыс аптасының жалақысын алады. Ал жұмыс нәтижесі 5 күндік жұмыс аптасынан бірнеше есе жоғары көрсеткіш көрсетіп отыр. 

БҰҰ ха­лық­­ар­алық еңбек ұйымының дерегінше, табысы төмен және орташа елдердің азаматтары көп жұмыс істейді. Алайда көп жұмыс істейтіндердің қатарында дамыған елдер де бар. Осыдан екі жыл бұрын Оңтүстік Кореяның ұлттық ассамблеясы жұмыс уақытын 68 сағаттан 52 сағатқа қысқарту туралы шешім қабылдады. Жапонияда нақты белгіленген жұмыс уақыты жоқ. Сол себепті жапондықтар көп уақытын жұмыста өткізеді. Салдарынан бұл елде «кароси» – артық жұмыс істеуден қайтыс болу белең алған. Ал Қытай «996» деген жүйе қалыптасқан. Бұл аптасына 6 күн, таңғы 9-дан кешкі 9-ға дейін жұмыс істеу деген сөз.

Біле жүріңіз, мексикалықтар бір жылда – 2 148, коста-рикалықтар – 2 121, ресейліктер – 1 972, қазақстандықтар - 1 968 сағат жұмыс істейді. 

40 cағаттық жұмыс аптасы Қазақстанға Кеңес одағынан мұра болып қалды. Кеңес одағында жұмыс жүктемесі сәл басқаша болатын. Ол кезде адамдар аптасына 6 күн, күніне 7 сағат жұмыс істейтін. 5 күндік жұмыс аптасы 1960 жылы енгізілді. Айтпақшы Ford Motor Company-дың негізін қалаушы Генри Форд 40 сағаттық жұмыс аптасын ұсынғанға дейін адамдар 60 сағат жұмыс істеген.

Бүгінгі таңда Нидерланды халқы аптасына 29 сағат қана жұмыс істейді. Дания мен Норвегияның тұрғындары 4 жұмыс күнін 33 сағатқа бөліп тастаған. Ал Германия, Бельгия, Францияда аптасына 35 сағаттан аспайтын еңбек тәртібі бекітілген. 

БҰҰ ха­лық­­ар­алық еңбек ұйымы 4 күндік жұмыс аптасы мен 6 сағаттық жұмыс күні адамдарды жұмысбастылықтан арылтатынын алға тартып отыр. Аталмыш ұйымның зерттеуінше, көп жұмыс істейтін адамдар күйзеліске бейім болады. Ал күйзеліске ұшыраған адамның жұмысы жүрмейді.  

Абылай Бейбарыс

Тегтер:

Астана

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: