/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 29 404,07 Hang Seng 27 972,17
KASE 2 332,74 РТС 1 543,30
FTSE 100 7 431,22 Бидай 544,40
Тілдерді дамыту бағдарламасы: бюджеттің миллиардтары қайда кетіп жатыр?

Тілдерді дамыту бағдарламасы: бюджеттің миллиардтары қайда кетіп жатыр?

Орыс тілді басылым журналистері не туралы жазды. Inbusiness.kz-тің баспасөзге жасалған апталық шолуы. 

24 Қаңтар 2020 10:33 676

Тілдерді дамыту бағдарламасы: бюджеттің миллиардтары қайда кетіп жатыр?

fergana.ru: «Қазақстан жемқорлықты қабылдау индексінде 113 орынға ие болып, 2019 жылы 34 балл жинаған» деп хабарлайды басылым. Мемлекет мұндай жетістікке рейтинг құрылғалы бері алғаш рет қол жеткізіп отыр. Жемқорлыққа қарсы Transparency International атты қозғалыс жыл сайын әзірлейтін индекс қаңтардың 23 күні жарияланған болатын. Бұл құжатта 180 мемлекеттің рейтингі көрсетілген. Қазақстан 113-орынды Филиппин, Замбия, Непал, Сальвадор және Свазиленд мемлекеттерімен бөліскен.

«Бұл индекс бойынша мемлекет 28 балл жинап, 137- орынға ие болған Ресейден озып кетті. Сонымен қатар, Орта Азия елдері арасында Қазақстанның көрсеткіші жоғары болып тұр. Өзбекстан мен Тәжікстан 25 балл жинап, рейтингте 153- орынға ие болған. Түрікменстан 19 ұпай жинап, 165-орынды иемденген, ал Қырғызстан 126-орында (30 ,балл)»  деп жазады басылым.

camonitor.kz : Басылым «Тілдерді дамыту бағдарламасы: бюджеттің миллиардтары қайда кетіп жатыр?» деген тақырыпты қарастырады. Аты айтып тұрғандай, бұл мақалада қазақ тілі мәселесі көтерліп отыр. Өкімхат бойынша 2020 жылдың қаңтарынан бастап қазақстандықтардың 95 пайызы мемлекеттік тілді жетік меңгеруі керек еді. Алайда көптеген бюджет қаражаты жұмсалса да, мемлекет бұл мақсатқа қол жеткізе алмады.

Тілдерді дамытуға арналған он жылдық бағдарламалардың соңғысы Жаңа жылдың алдында аяқталды. Осы бағдарлама арқылы бұл құжатты әзірлеушілер мемлекеттік тіл өрісін кеңейтіп, әдістемені жетілдіруді көздеген болатын. Алайда «боранды күні берілген уәде тынық күні ұмытылады» дегеннің кері келіп тұр.

«Әрине, соңғы жылдары қазақ тілінің қолдану аясы кеңейді. Қазақ тілінде білім беретін мектеп, балабақша саны артып, іс-қағаздарды мемлекеттік тілде жүргізу процессі артты. Отандық телеарналар қазақ тілінде сөйлей бастады. Алайда осының барлығы мемлекеттік тіл бағдарламасы арқылы жүзеге асты деуге бола ма? Әрине, жоқ. Мәдениет министрлігінің бұл істерге қосқан үлесін Димаштың әлемдегі жетістігіне қосқан үлесімен теңестіруге болады. Ал министрлікте бұл жайында түрлі әңгіме айтып, неше түрлі ой білдіруі мүмкін, осы арқылы олар күлкіге айналуда» деп жазады мақала авторы.

Сонымен қатар мақала авторы соңғы 20 жылда мемлекеттік тілді дамытуға қанша қаражат жұмсалғанын көрсеткен. Басылым дерегі бойынша 2011-2019 жылдары аралығында үкімет 36 млрд теңгеден астам қаражат жұмсаған. Ал бұл бағдарламадан бұрын іске асқан 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаға 3 млрд теңгеден астам қаражат кеткен.

Liter.kz: «Куба азаматы өз махаббаты үшін Қазақстан азаматтығын алған» деп хабарлайды республикалық басылым. Қазіргі кезде ол Солтүстік Қазақстан облысындағы Мамлютка қаласында тұрады. Осы өңірде тұрып жатқанына 27 жыл болған.  

Бұрын Куба азаматы болған Луис Орландо Аренсибия болашақ жарымен 1981 жылы Алматыда оқып жүргенде танысқан. Халида Шагвалеева есемді ғашығын Луис оқу бітіріп, Кубаға кеткенде де ұмыта алмаған. Отбасылық жағдайға байланысты Гаванаға оралған жігіт, жоғарғы оқу орынын сол жақта жалғастырып аяқтайды. Кейін Мәскеуде аспирантураға түседі, сонда жүріп өз ғашығымен қайта табысады. Алғашында жас отбасы Кубада тұрған, алайда Халида еліне қайтқысы келіп, олар 1992 жылы Қазақстанға оралады. Сөйтіп Солтүстік Қазақстан облысына барады.

«Бәрінен де аяз бен қарға үйренуім қиын болды. Ылғи тоңып жүретінмін, мектепке ұстаз – дене шынықтыру пәні мұғалімі болып орналастым. Алайда айлықты уақытында төлемегендіктен, кәсіпкер болып алдым»,– дейді Луис.

Қазіргі кезде ол суыққа үйреніп алған, таңғы сағат 6-да ұйқыдан тұрып, қар тазалайды. Бір баласы бар. Болашақта немере тәрбиелесем деп армандайды. Оның сөзіне жүгінсек, жаңа елге ол тез сіңіп кеткен, себебі Қазақстан көпұлтты мемлекет болғандықтан аса қиналмаған. 

sputniknews.kz: Татарстан президенті Рустам Минниханов ұлы ақын Абай Құнанбайұлының 175 жылдығына арналған эстафетаға қатысты деп жазады басылым.

Президенті Рустам Минниханов ақынның «Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін» атты өлеңін оқып беріп, эстафетаны Қазақстандағы татар диаспорасына жолдады. 

«Қазақ халқының ұлы ұрпағы, ақын әрі ағартушысы Абай Құнанбаевтың 175 жылдық мерейтойына орай ақын өлеңдерінен үзінді оқу эстафетасын досым әрі Шығыс Қазақстан облысының әкімі Даниал Кенжетайұлы Ахметовтан қабылдап, оны туысқандарыма, Қазақстан Республикасында тұрып жатқан татар диаспорасына жолдаймын», – деген Татарстан президенті.

Гүлмира Қамзиева

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Эмиграцияның жаңа толқыны: көшіп кеткендер Қазақстанға қайтып оралмайды

Орыс тілді басылым журналистері не туралы жазды? Inbusiness.kz-тің баспасөзге жасаған апталық шолуы. 

17 Қаңтар 2020 10:27 1769

Эмиграцияның жаңа толқыны: көшіп кеткендер Қазақстанға қайтып оралмайды

fergana.ru: «Тоқаев «ұлттық буржуазия» өкілдерін кедей отбасы балаларына көмектесуге шақырды» деп жазады басылым. Бұл жайында ел президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Нұр-Сұлтан қаласында кадрлық резерв жастарымен кездесу барысында айтқан.

Әлеуметтік саясат жайында айта келе, президент көпбалалы отбасылар табысына қарамастан, отбасындағы бала санына қарай мемлекеттік қолдауға ие болатынын және тұрмысы төмен отбасыларында тәрбиеленетін балаларға кепілдендірілген әлеуметтік пакет берілетінін атап өткен.

«Тұрмысы төмен отбасы балаларына тегін ыстық тамақ, мектепке бару және қайту үшін жол ақысы, мектеп формасы, қажетті бұйымдар ұсынылады. Мұның бәрі мемлекет есебінен жүзеге асады.Бізді бұл істі отандық бизнесмендер, басқаша айтсақ, ұлттық буржуазия қолдағанын қалар едік», – деді президент.

Өз сөзінде президент шетелде мұндай тәжірибе ене бастағанын атап өтті. Мысалы, Нью-Йорк қаласында 2017 жылдан бастап мемлекеттік мектеп оқушылары тегін тамақтанады.

camonitor.kz: «Эмиграцияның жаңа толқыны:көшіп кеткендер Қазақстанға қайтып оралмайды...» деп жазады аталмыш басылым. Қазақстандықтардың ел асып кету себебі мен одан мемлекет экономикасына келетін зардап туралы басылым тілшісі Сәуле Исабаева танымал қазақстандық тарихшы Нұртай Мұстафаевпен болған сұхбатта сөз еткен.

Тарихшының пікірінше, шетелге кетушілердің саны ресми деректен әлдеқайда көп. Кеткендердің көбі қайтып оралмайды. Мемлекет азаматтары өзге елге кетпес үшін үкімет жағдай жасауға тиіс.

«АҚШ, Ұлыбритания, Канада, Аустралия, Батыс Европа елдеріне кеткен қазақстандықтар «қайта оралмайды». Олардың басым көпшілігі елге оралып, мемлекеттің «өркендеуіне» үлес қоспайды. Қайтып келушілердің саны тым аз.Себебі әлемнің дамыған елдеріндегі жағдайды Қазақстан ахуалымен салыстыруға келмейді. Мәселен, англо-саксон елдерінде бәсекестік өте жоғары, алайда онда бәрінің құқығы тең, бизнеске жасалатын кедергі аз. Ең бастысы, адамның қабілеті болса болды. Ал Батыс және Солтүстік Еуропада – әлеуметтік саясат мықты. Сол себептен эмигранттардың жағдайы жақсы», – дейді тарихшы маман.

sputniknews.kz: «Ұлы Абайды 175 жылдық мерейтойына Қазақстан 3 миллиард теңге жұмсауды көздеп отыр» деп хабарлайды интернет-басылым. Мәдениет министрлігінің хабарлауынша, Абайдың мерейтойы аясында 80-нен астам ірі шара өтеді.

Ресми дерек бойынша, 2020 жылдың елеулі оқиғасына Абай шығармаларын әлемнің 10 тіліне аударып басып шығару, ақынның өміріне, шығармашылығы мен мұрасына арналған 3 қойылымды-деректі фильмді түсіру жатады.

«2020 жылдың тамызында Семейде «Абай мұрасы жəне əлемдік руханият» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтеді.Оған отандық және шетелдік абайтанушы ғалымдар,ғылыми және шығармашылық зиялы қауым өкілдері қатысады», – деп хабарлайды басылым. 

Ұлы Абайдың мерейтойының ашылуы ресми түрде Нұр-Сұлтан қаласында 21 қаңтар күні «Астана Операда» өтеді деп күтіліп отыр.

Liter.kz: «Қазақстан бала тәрбиелеуге сай келмейтін мемлекет атанды» деп жазады аталмыш газет. Бала тәрбиелеуші мемлекеттер тізімінде Қазақстан 73-орынға ие болды.

«Балалар тәрбилеуге қолайлы мемлекеттер» рейтингі 2020 жылы сауалнамаға және адам құқығы, отбасындағы құрмет, гендерлік жетістіктерге қол жеткізу мүмкіндігі, бақыт деңгейі, кіріс теңдігі, қауіпсіздік деңгейі, мемлекеттегі білім мен денсаулық сақтау жүйесінің дамуы сияқты сегіз көрсеткіштің жиынтығына негізделген.

«Үздік бес мемлекет тізіміне Дания, Швеция, Норвегия, Канада және Нидерланды енген. 6-10-орындарды Финдляндия, Швейцария, Жаңа Зеландия, Аустралия, Аустрия елдері иемденген. Қазақстан тізімдегі 73 елдің ең соңғы, 73-орнына ие болған» деп жазады басылым.

Гүлмира Қамзиева

Помпеоның Қазақстанға келуінің сыры неде?

Орыс тілді басылым журналистері не туралы жазды. Inbusiness.kz-тің баспасөзге жасаған апталық шолуы.

10 Қаңтар 2020 16:39 1219

Помпеоның Қазақстанға келуінің сыры неде?

platon.asia: «Геосаяси жұмбақ: Помпеоның Қазақстанға келуінің сыры неде?», – деп жазады басылым.

Бұл мақалада сарапшылар Америка неге Қазақстанға қызығушылық танытып отырғанын түсіндірген. Бар жағдайды бақылап отырған мамандар мұның себебін Ауғанстанда орын алған соңғы жағдаймен байланыстырып отыр.  

Америка Құрама Штаттарының жүргізіп отырған саясатын егжей-тегжейлі баяндаған мамандар бұл елдің Қазақстанмен орнатқан қарым қатынасы осы уақытқа дейін «тұрақты болғанымен айтарлықтай әлсіз» болған деп бағалап отыр. Бұл жайында Ресейдің АҚШ пен Канаданы зерттейтін институттың ғылыми қызметкері Владимир Батюк айтқан.

«Қазақстан Орталық Азиядағы ірі мемлекеттердің бірі. Мұнымен қоса бұл уранды экспортқа шығаратын ірі елдердің бірі және мұнай мен газға бай мемлекет. Осының өзі Американың не себептен Қазақстанға қызығушылық танытатынын білдіреді», – деп жазылған мақалада. 

ehonews.kz: «Сарапшы: Азат Перуашев конструктивті оппозиция барын көрсеткісі келеді», – деп жазады интернет-басылым.

«Ақ жол» партиясының жетекшісі Азат Перуашев партиясының парламенттегі фракциясы «Парламеттік оппозиция туралы» заң жобасын әзірлеп қойғанын айтты. 

Азат Перуашев өз  партиясының президенттік «Нұр Отан» партиясымен тең дәрежеде болуын қалайтынын жеткізді. Себебі оның серіктестері қысым көріп, Мәжілісте өз пікірлерін ашық айта алмайды.

«Бизнес партиясының әп сәтте оппозицияға айналғаны әлеуметтік желіде көптеген блогерлер мен комментаторлардың қызығушылығын арттырды. Себебі бір жыл бұрын бұл партия өзін «ұлттық-патриоттық партиямыз» деп, Қазақстан атын Қазақ Республикасы деп атауды ұсынған болатын. Оның серіктестері өткен жылдың қаңтар айында Қазақстанның кейбір қала мен облыс аттырын өзгерту керек деп, көптеген ұсыныс жасаған болатын. Сонымен қатар, олар «Алаш Орда» партиясы мүшелерін мемлекет негізін қалаушылар ретінде таныған болатын», – деп жазылған басылым мақаласында. 

Енді «Ақ жол» өзін оппозициялық партиямыз деп жатыр. Танымал қазақстандық саясаттанушы Қазбек Бейсебаев өз комментарийлерінде Азат Перуашевтың  шынайылығына күмәнмен қарап отыр.

«Партия мен партия жетекшісіне сене алмай отырмын. Себебі бұл партия әрдайым биліктің «Нұр Отан» партиясымен одақтас болып келетін. Шынын айтқанда, «Ақ жол» партиясын оппозиция деп атау саяси нонсенс болып келеді», – деген саясаттанушы.   

fergana.ru: «Зайсанда Қытайдан қашқан қазақтардың соты басталды»,– деп хабарлайды басылым.

Сот отырысы белгіленген күні сот ғимараты алдына қамауға алынған Мұрагер Әлімұлы мен Қастер Мұсаханұлының туған-туысқандары мен оларды қолдаушылар келді. 

Басылымның хабарлауынша, ғимарат маңы мен ғимараттың ішін полиция қызметкерлері күзетіп жүрген. Сот отырысының басында Мұрагер Әлімұлы мен Қастер Мұсаханұлы адвокаттың сұрақтарына жауап берген. Олар Қытай лагерьлерінде туысқандары қалғанын айтқан және олардың тағдырынан бейхабар екенін жеткізген.

«Бірнеше куәгер сөз сөйлегеннен кейін, сот отырысы 21 қаңтар күні өтеді деп, кейінге қалдырылды. Ләззат Ахатова есімді адвокат сот отырысы түстен кейін өтсін деп талап қойып, наразылығын білдірді. Себебі көп адам алыстан келген болатын», – деп жазылған мақалада.  

Мұсаханұлы мен Әлімұлының Қытай провинциясынан қашып кеткені жайындағы  ақпарат өткен жылдың қазан айында белгілі болған. Қашып келгендірдің айтуынша, олар қытай билігі өкілдері тарапынан қысым көрген. Соңынан олар шекараны заңсыз өткені үшін Қазақстанда қамауға алынған болатын.  

spik.kz: «Істің адамы»,– деп жазады бұл интернет-басылым.

Мақала авторы істің адамы деп осы жылдың басында көз жұмған танымал мемлекет қайраткері Серікболсын Әбділдинді атап өткен. 

Мақала авторы Қазақстанның Жоғарғы кеңесін басқарған әрбір тұлғаның өзіндік орны барын жазған, бірақ Серікболсын Әбділдиннің орны ерекше болғанын айтады. Себебі ол Қазақстанның тәуелсіздік декларациясына қол қойған тарихи тұлға.

«Өмірінің соңғы жылдарын  Серікболсын Әбділдаұлы билікті сынауға,  оппонент болуға арнады . Мүмкін сол себептен болар, Серікболсын Әбділдинмен қоштасуға ресми билік өкілдері келмеді. Қалай десек те, бұл олардың таңдауы ғой. Алайда мемлекет негізін қалауға атсалысқан тұлғаны соңғы сапарға шығарып салу кез келген саясаткердің парызы және бұл талқыланбайтын дүние», – деп жазады мақала авторы Айгүл Омарова.

time.kz: Қазақстандық  аудармашы әрі ақын Ербол Жұмағұл Абайдың қара сөздерін орыс тіліне аударуды қолға алды. Аудармашы бұл әрекетін ұлы ақынның мерейтойымен байланыстырып отырған жоқ. Ол тек Абайдың сөздерін түсінікті етіп аударғысы келетінін жеткізді. 

Аудармашы Ербол Жұмағұл бұрынғы аудармаларға көңілі толмайтынын айтқан. Себебі бұл аудармаларда Абайды күңкілдек, мазасыз шал ретінде көрсеткен. Мұнымен қоса Ербол Жұмағұл аудармашылардың жұмысын жоққа шығарғысы келмейді.

«Көптеген адамға Абайдың қара сөздерінде ақынның өз қандастарын сынға алатыны ұнамайды. Мұнымен қоса, ол орыстардан үйрену керек дегенді айтады. Бұл сөздері әлі күнге дейін көбісіне ұнамайды. Алайда Абай қай уақытта өмір сүргенін ескеру керек қой. Кімнен үйренер едік? Қазір,әрине, күллі әлім ашық»,– дейді өз сөзінде аудармашы әрі ақын Ербол Жұмағұл.

Аудармашы ақын Ербол Жұмағұлдың пікірінше, Абайдың қара сөздері күні бүгінге дейін өз өзектілігі мен маңыздылығын жоғалтқан емес.

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: