DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 314,56 Brent 36,55
Трамп пен Цзиньпин келісімге келді

Трамп пен Цзиньпин келісімге келді

Жанама факторлар нақты секторға қарағанда ықпалды болып тұр.

25 Ақпан 2019 09:09 3659

Трамп пен Цзиньпин келісімге келді

Автор:

Бауыржан Мұқан

Қытай импортына АҚШ-тың баж салығын өсіруі кейінге қалдырылды. Өткен сенбі-жексенбі күні Вашингонда кездескен тараптар 1 наурызға дейін тарифтерді өзгертпеуге келісті. Бұл туралы Ақ үй басшысы өзінің Туиттердегі ресми парақшасында жазып, шешімге қос тараптың да қанағаттанғанын мәлімдеді. Трамптың сөзінше, келіссөздер ары қарай ойдағыдай жалғасатын болса, екі ел өзара сауда келісімін құрмақ.

Өткен жылдың басынан бері мұнай бағасын төмен тартып тұрған басты факторлардың бірі осы екі ел арасындағы «сауда соғысы» десек, енді мәселе 1 наурызға дейін уақытша болса да шешімін тапты. АҚШ-қа аталған уақытқа дейін Қытай тауарларына баж салығын көтермейтін болды. Демалыстағы жемісті келіссөздердің арқасында бүгін Азиядағы таңғы сессияда мұнай бағасы 66.94 доллардан бірден 67.28 долларға бір-ақ көтерілді.

Жалпы, өткен аптадан бастап осы мәселеге қатысты тараптар арасы жыли бастаған. АҚШ өкілдері баж салығының әзір көтеріле қоймайтынын болжам нарыққа оптимизм бере бастады. Сол-ақ екен өткен апта жыл басынан бергі мұнай бағасының ең қарқынды қымбаттаған уақыты болған. Апта басын 66 доллардың үстінде бастаған қара алтын құны жұма күні сауданы 67 доллардың үстінде қорытындылаған.

Қара алтынның қымбаттауына түрткі болған тағы бір фактор доллардың арзандауы. Өткен апта доллардың өзге халықаралық валюталарға шаққандағы бағамы көтерілген еді. Нәтижесінде АҚШ қор нарығына бұл оң әсер етіп, мұнай нарығы да «тіріле» түскен болатын.

АҚШ валютасы мен АҚШ-Қытай саудасы секілді жанама факторлар оң ықпал еткенімен, нақты сектор өткен апта мұнай үшін қолайлы болды деу қиын. Сауд Арабиясынан басқа Иран, Нигериядағы мұнай өндірісі ұлғайып, Құрама штаттардағы мұнай қоры көбейген еді. Дегенмен, бұлардың әсері жоғарыда аталған жанама факторлармен салыстырғанда әлсіздеу болып, қара алтын аптаны «плюспен» жапқан.

Осы апта да демалыстағы жемісті келіссөздердің нәтижесі аясында позитив басталғанымен, қара алтын нарығындағы кейбір қолайсыз жаңалықтар ешқайда кеткен жоқ. Демек, бүгін ертең болмаса да, апта соңына дейін нарыққа әсер етіп, бағаны қайта төмендетуі ықтимал. Бұл тұрғыда нарық қатысушылары осы аптадағы басты жаңалықтар ретінде мыналарды атайды:

Бірінші кезекте инвесторлар ОПЕК бастаған өндірісті азайту туралы бастаманың ары қарай қалай өрбитінін бақылайды. Әзірге мүше мемлекеттердің азайтып жатқаны байқалмайды. Керісінше, кей мемлекеттер өндірісті ұлғайтып жіберген. Нарықты қалыпты ұстауға күш салып тұрған тек Сауд Арабиясы секілді.

Нарықтың қысқамерзімді қозғаушысы негізінен АҚШ-тың осы саладағы ұйымдарының апталық баяндамалары екені белгілі. Өткен апта өндірісті азайтып, мұнай қоры көбейген және жанармай қорын азайтқан АҚШ-тың ішкі нарығы осы апта қайда бет алатыны да назарда.

Сонымен қатар, инвесторалар АҚШ пен Қытайдың кешелері қол жеткізген өзара келісімінің қаншалықты "баянды" болатыны да маңызды.

Бауыржан Мұқан

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

ОПЕК+ ғаламдық келісім әзірлеп жатыр

АҚШ өндірісті қысқартуға келіссе, жаңа пәтуаға ірі экспортер – Ресей де қосылып, әлемде мұнай бағасы  қайта өседі деген үміт бар.  

04 Сәуір 2020 15:14 2418

ОПЕК+  ғаламдық келісім әзірлеп жатыр

ОПЕК пен одақтастар әлемде мұнай өндірісін бұрын-соңғы болмаған деңгейге дейін қысқарту туралы келісім бойынша жұмыс істеп жатыр. Егер бұл құжат қабылданатын болса, ғаламдық нарыққа жеткізілетін көмірсутегі 10 пайызға кемиді.

Коронавирус пандемиясы кесірінен мұнай бағасы жыл басынан бері 65 доллардан 34-ке дейін төмендеді. Бүгін планетада миллиардтаған адамның қозғалысы шектеліп, әлеуметтік оқшаулануға ұшырағандықтан, энергетикалық шикізатқа сұраныс тәулігіне 30  миллион баррельге азайып отыр.

Мұнай өндірісінің тәуліктік мөлшерін 10-15 миллион баррельге қысқартуды көздейтін жаңа ғаламдық пәтуа қабылдануы үшін оған әлемнің нөмірі 1-ші өндірушісі АҚШ та қосылуы керек.

Сейсенбі күні президент Дональд Трамп мәлімдегендей, Вашингтон Сауд Арабиясы мен Ресейге өндірісті қысқартуға келісім берген жоқ. Дегенмен, баға төмендеп бара жатқандықтан, Құрама Штаттарла мұнай өндірісі бәрібір құлдырайды деген болжам бар.

ОПЕК пен оның Ресей тәрізді одақтастарының өкілдері сәуірдің 6-да кездесуі керек. Алайда, жиынға қатысушы елдер мұнай өндірісін қаншалықты қысқартатыны белгісіз.

Инфекциялық эпидемиядан әбден теңселген энергетикалық нарықты тұрақтандыруға АҚШ қандай да бір үлес қоса ма? ОПЕК-ті мазалап отырған өзекті мәселе осы. Бұл картельдің ойынша, жаңа келісімге Ресей, Қазақстан сияқты өндірушілердің басын қосқан ОПЕК+ тен бөлек АҚШ, Канада, Норвегия, Канада да қосылуы керек.

«АҚШ тақтатастан мұнай өндіруді шектей отырып, нарықты реттеуге үлес қосуы керек», - дейді ОПЕК-тің бір өкілі «Рейтер» агенттігіне берген сұқбатында.

АҚШ КЕЛІССЕ, РЕСЕЙ ДАЙЫН

Көптен бері Ресей ОПЕК-тің өндірісті қысқартуы Америкада мұнай индустриясына өркендетті деп шағымданып келеді. Ал, жұма күні президент Владимир Путин Ресейдің өндірісті ОПЕК-пен, АҚШ-пен бірге төмендетуге дайын екенін мәлімдеп, Сауд Арабиясын энергетикалық нарықты күйретті деп айыптады. Алайда, Саудияға сенсек, Мәскеу өндірісті вирус дағдарысы кезінде де азайтуға келіспегендіктен, әлемде мұнай күрт арзандап кетті.

Ресейдің энергетика министрі Александр Новак жергілікті ақпарат құралдарына мәлімлегендей, Мәскеу АҚШ-тың өндірісті шектеу ниеті заңдық тосқауылға тап болатынын түсінеді, бірақ, Құрама Штаттар әкімшілігі бұл мәселеде икемділік танытуы керек деп есептейді.

Ақ үйдің экономикалық кеңесшісі Ларри Кудлоудың ойынша, Трамп энергетикалық нарықта америкалық өндірушілерге зияны тиюі мүмкін кез-келген халықаралық сыбайластықпен күресуге әзір болса да, оның әкімшілігі мұнай шығаратын компанияларға үстемдік ете алмайды.

«Мұнай компаниялары бағаның түсіп бара жатқанын көріп, өндірісті өздері де қысқартады. Демек, Трамптың Сауд Арабияысымен, Ресеймен жүргізген келіссөздері жеміссіз деп айтуға негіз жоқ», - дейді Кудлоу.

Канаданың мұнайлы өлкесі – Альберта провинциясының премьері Джейсон Кенни өз аймағының өндірісті қысқарту туралы келісімге қосылуға дайын екенін  мәлімдеді. Премьер-министр Джастин Трюдо болса, осы мәселе бойынша қазір ОПЕК-пен де, АҚШ –пен де байланыс орнатқанын хабарлады. Ал,  Норвегия мұнай және энергетика министрлігі бұл проблемаға қатысты әзірге жауап берген жоқ.

Халықаралық Энергия Агенттігі жұма күні ескерткендей, ғаламдық өндірісті тәулігіне  10 миллион баррельге қысқарту да жеткіліксіз. Осы орган жетекшісі Фатих Биролдың есебінше, өндіріс мұнша төмендетілсе де, запастағы мұнай мөлшері күніне 15 миллион баррельге өсе бермек.

МҰНАЙ БАҒАСЫ

Жақында мұнай бағасы 20 долларға дейін түскені белгілі. Ал, Трамп Ресей мен Саудияның тайталасты тоқтататынын айтқаннан кейін, яғни, жұмада 34,11 долларға дейін қайта қымбаттады. Айта кетсек, бұл - өткен жылдың аяғындағы көрсеткіштен әлдеқайда төмен: 2019 жылдың соңғы сессиясында Brent маркалы шикізаттың нарқы 66  долларға дейін көтерілген еді.

Баға наурыздың басында РФ мен Сауд Арабиясы өндірісті қысқартуға келісе алмағандықтан күйреді. Сол кезде Саудия нарықтағы үлесін қайтару үшін экспорттық бағаны түсіріп, мұнайды бұрынғыдан да көп шығарып, Ресей шикізатын алатын өңдеу зауыттарына өзінің энергетикалық ресурсын мүлде арзанға сатпақ болды.

Мұнай бағасы 2002 жылдан бергі ең төменгі деңгейге дейін құлдырағандықтан, Американың мұнай индустриясының жүрегі – Техаста 50 жылдан бері алғаш рет көмірсутегі өндірісін реттеу мәселесі қарастырыла бастады.

«Келесі тоқсанда мұнай өндірісі тәулігіне 10 миллион баррелге қысқаруы керек. Егер оны сата алмасаң, сақтай алмасаң, шығара да алмайсың», - дейді IHS Markit компанисының сарапшысы Джим Бурхард.

ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫ

Мұнайдың арзандауы мен өндірістің қысқаруы салдарынан Қазақстан экономикасы биыл 0,9 пайызға әлсірейді және үкімет оған Ұлттық қордан көбірек ақша тартуға мәжбүр. Бұны бейсенбіде еліміздің экономика министрі Руслан Даленов мәлімдеді.

Ол үкімет отырысына айтқандай, осыған дейін 90 миллион тонна мұнай өндіруді көздеген Қазақстан биыл 86 миллион тонна көмірсутегін шығаруды жоспарлап отыр.

Министрдің есебінше, негізі мұнайдан тұратын Қазақстан экспорты болжамдағыдан 16,3 миллиард долларға кеміп, бюджеттік шығын 1.672 триллион теңгеге ($3.7 млрд) азаюы мүмкін.

Үкімет 60 миллиард долларлық Ұлттық қордан биыл экономикаға жоспардағыдай 2,7 триллион емес, 4.77 триллион теңге ($10.6 млрд) тартуды көздеп отыр.

Арыс Әділбекұлы

Трамп ұсынған «ғасыр келісімі» іске аспайтын сыңайлы

Палестина билігі мен Ресейдің Сыртқы істер министрінің мәлімдемесінен кейін осындай қорытынды жасауға болады.  

17 Ақпан 2020 15:37 2288

Трамп ұсынған «ғасыр келісімі» іске аспайтын сыңайлы

Палестина Құрама Штаттардың саясатына мойынсұнбайды

Бұл тарап АҚШ-тың израильдік-палестиналық шиеленісті тоқтату бойынша жасаған ұсынысынан түбегейлі бас тартты. Елдің премьер-министрі Мұхаммед Штайе Трамптың бейбітшілік орнату туралы жоспары «жерге көмілетінін» жеткізіп, «ғасыр келісімі» деп аталып кеткен бұл құжатты тек Трамп пен Израиль премьері арасындағы өзара меморандумға теңеді. 

Штайе ел болашағына алаңдаулы. Ол халықаралық геосаясатта зор ықпалға ие АҚШ ұсынысының кесірінен Палестина мемлекеті бытырап, кейін тіпті егемендігінен айырылатынын басып айтты. Яғни Вашингтонның қолдауына ие Израильдің келешекте елдің біраз бөлігін өзіне күшпен қосып алу қаупі бар екенін де тілге тиек етіп, өзге елдерді Трамптың жоспарын қолдамауға шақырды. Өз кезегінде Палестина қазір осы мәселе бойынша ашық келіссөздер жүргізуге дайын екенін білдіріп отыр. 

Осы турасында Ресей не ойлайды?

Мәскеу Израиль мен Палестина арасындағы шиеленісті реттеуге көмек беруге дайын. Бірақ халықаралық делдалдардың төрттігі аясында. Нақтырақ айтқанда, РФ, АҚШ, БҰҰ және ЕО болып бірігіп ондаған жылға созылған түрлі түйткілдердің шешімін табуға атсалыса алады. Ресейдің Сыртқы істер министрі Сергей Лавров осылай дейді. Тәжірибелі дипломат Ақ үй басшысы ұсынған «ғасыр келісіміне» өзінің бағасын берді. Айтуынша, бұл құжат біржақты, яғни Вашингтон Палестина мүддесін толыққанды ойламай жариялаған. Оның үстіне халықаралық-құқықтық негізге қайшы келіп отыр деген пікір білдірді. 

Израиль АҚШ-тың айтқанымен жүре ме?

Израиль Трамп ұсынған «ғасыр келісімі» аясында шекараны белгілеумен айналысатын арнайы топ құрып, тиісті жұмыстарды бастап кеткен. Ел премьері Нетаньяхудың сөзінше, бұл топ америкалықтармен бірлесе шекараны белгілей бермек.

Естеріңізге сала кетейік, 28 қаңтарда Вашингтон қаласында АҚШ президенті Дональд Трамп Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяхумен бірге «ғасыр келісімінің» негізгі ережелерін жариялаған болатын. Құжатта палестиналық-израильдік дағдарысты бейбіт жолмен шешу жоспары, екі мемлекетті де мойындау қарастырылған. Ақ үй басшысы жариялаған карта бойынша, Палестинаны Иорданияға шекара арқылы өтетін қос магистральмен қосу көзделіп отыр. Палестинаның батыс жағалауы Иорданиядан Израиль территориясының белдеуімен бөлінетін болды. Сонымен қатар палестиналық Газа секторы айтарлықтай кеңейіп, оған екі ірі аудан қосылады. Трамп таныстырған карта бойынша, сириялық Голан территориясы Израильдікі болып есептеледі, ал Шығыс Иерусалимнің тек бір бөлігі ғана араб мемлекетенің астанасы ретінде саналмақ.  

Табиғат Нұрболат

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: