/img/tv1.svg
RU KZ
«Жер шетелдіктерге сатылмайды», бірақ...

«Жер шетелдіктерге сатылмайды», бірақ...

Қазақстанның жер реформасы қытай ғалымдарының жіті назарында. 

13:34 16 Қыркүйек 2020 17058

«Жер шетелдіктерге сатылмайды», бірақ...

Автор:

Есімжан Нақтыбайұлы

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өзінің екінші Жолдауында «Жер шетелдіктерге сатылмайды» деген сөзді тағы айтты. Бірақ жалға беру, қазақстандықтарға сату мәселесін мүлде қозғаған жоқ. Сонда бұл қазақ жері шетелдіктерге  сатылмағанымен, жалға берілуі мүмкін деген сөз бе? Президент мәлімдемесін қайталаған сайын жұрт ішінде осындай сұрақ қайталап қойылып келеді. Ал «тыңдайтын мемлекет» тарабынан тырс еткен жауап жоқ. «Үнсіздік келісудің белгісі» деген қисынға салсақ, жұрттың қойып жүргені риторикалық сұрақ болса керек. Бірақ жер реформасы сияқты тағдыршешті мәселені құр қисынмен тұспалдап, ой түю әсте әбестік болар еді.

10 шілдедегі Үкіметтің кеңейтілген отырысында Мемлекет басшысы жер мәселесіне ақырғы рет тоқталғандай болған.

«Негізгі мәселені айқындап алдық. Жер шетелдіктерге сатылмайды. Бұл мәселеге енді оралмаймыз», – деген еді. Алайда арада екі айға жуық уақыт өткенде бұл мәселеге қайтадан өзі оралып отыр.

«Келесі жылы ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді пайдалану мәселесі бойынша Жер кодексінің кейбір нормаларына қатысты енгізілген мораторий күшін жояды.  Жеріміз шетелдіктерге сатылмайды. Бірақ Үкімет ауыл шаруашылығы жерлерін толыққанды экономикалық айналымға енгізудің өзге әдіс-тәсілдерін әзірлеуге тиіс. Аграрлық секторға инвестиция тарту ауадай қажет», – деп өзі жапқан мәселені қайтадан өзі қозғады.

Әне-міне дегенше 2021 жылдың желтоқсанына да жетіп келеді.  Ал мораторий жарияланған нормалардың қайсысы күшінде қалатыны, қайсысы күшін жоятыны туралы толыққанды мәлімет жарияланбай отыр.  Сондықтан Президент бірнеше рет ресми мәлімдеме жасаса да, ел көңілі жай таппай келеді. 2016 жылғы митингтерден кейін сотталған Макс Боқаевтың әлі де бостандыққа шықпауын мемлекеттік машинаның жер меншігіне қатысты ұстанымы әлі түбегейлі өзгеріп кетпегенін көрсетеді деп бағалайтындар бар.

Карантин кезіндегі күмәнді норма

Көктемгі карантин кезінде Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі ЕАЭО елдерінің қатысы бар компанияларға жер телімдерін ақысыз беру туралы қаулының жобасын көпшілік талқылауына ұсынбақ болған. Мұхтар Тайжан бастаған азаматтардың жаппай қарсылығынан кейін ғана қаулы талқылаудан алынған еді. Осындай дүдәмал нормалардың қайта-қайта қылаң беруі мораторийдің мерзімі таяған сайын ел көңілін ширықтырмаса, тыныштандыра алған жоқ. 

Аdilet.zan.kz сайтында Жер кодексіндегі атышулы 24-баптың төрт бірдей тармақшасындағы нормалар тек 2021 жылдың 31 желтоқсанына дейін ғана қаңтарулы болатыны аттың қасқасындай анық жазылып тұр. Егер заң жобасындағы қызылмен жазылған ескертпелерді алып тастап оқысақ, 2021 жылдың 31  желтоқсанынан бастап:

А). «Мемлекеттік меншіктегі ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелері Қазақстан Республикасының азаматтарына және шетелдік қатысуы жоқ заңды тұлғаларына жер пайдалану құқығымен берілуі мүмкін. Шетелдіктер, азаматтығы жоқ адамдар, шетелдік заңды тұлғалар, жарғылық капиталындағы шетелдіктердің, азаматтығы жоқ адамдардың, шетелдік заңды тұлғалардың үлесі елу пайыздан асатын заңды тұлғалар ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін 25 жылға дейінгі мерзімге жалдау шарттарымен уақытша жер пайдалану құқығымен ғана иелене алады.

Ә). Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскесіне жеке меншік құқығын табыстыру ақылы негізде жүргізіледі. (Яғни, сатылады – ред.).  

Б). Сатып алу ақысын толық төлеген тұлғаның жер учаскесімен Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынбаған мәмілелердің кез келген түрін жасасуға құқығы бар.

В). Жер учаскелерін сатып алған кезде оның сомасын төлеу мерзімін ұзарту арқылы жүргізілуі мүмкін.

Ата заңдағы алтыншы бап

Жер реформасы туғызған митингтер ушыққан кезде елді сабырға шақырып, диалогке үндеген Мұхтар Тайжаннан даулы нормалардың тағдыры туралы сұраған едік. Ол да биліктің не ойлағанынан хабарсызбын деген жауап айтты.

«Президент Қасым-Жомарт Тоқаев мырза  шетелдіктерге жер сатылмайтынын айтып жатыр. Бірақ жал туралы ештеңе айтпайды. Бізге шетелдіктерге жалға беру де, сату да тиімсіз. Сондықтан біз шетелдіктерге жерді сатпаймыз да, жалға да бермеуіміз керек. Қазақстандықтарға да жерді жеке меншікке сатпағанымыз жөн. Қазақстандықтарға жер тек жалға берілуі керек», – деген қоғам қайраткері кейінгі кезде бұл істен шеттеп қалғанын айтады.

«Мені әзірге ешқандай жұмысқа тартқан жоқ. Шілде айында Президент Үкіметтің кеңейтілген отырысында Жер комиссиясын құрамыз деп еді. Бүгінгі дейін ондай комиссия, оған қатысты қандай да бір жаңалық жоқ», – дейді ол.

Қазір кейбір заңгерлер  мен оппозициядағы тұлғалар арасында  Қазақстан Конституциясының 1993 жылғы нұсқасы әлдеқайда әділетті, демократия талаптарына сай еді деген түсінік бар. Жер тек мемлекеттің меншігінде болу керек деген ұстанымдағы азаматтар да осы ойда. Себебі 1993 жылғы Конституция бойынша жер тек мемлекет меншігінде болатын құндылық еді. 1995 жылғы Конституцияның 6-бабының үшінші тармақшасында жер мемлекет меншігінде болғанымен, заңда бекітілген қағидаттармен, шарттармен және көлеммен жеке меншікте болуы мүмкін екені жазылған.

Қазақстанның жер реформасын жіті назарда ұстап келе жатқан Қытай ғалымдары Ата заңымыздағы бұл өзгерту Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың тікелей бастамасымен елдің экспорттық әлеуетін арттыру үшін енгізілген деп топшылайды.

Қытай ғалымдары не дейді?

Қытай орталық педагогикалық университетінің ресми сайтында 2017 жылдың 4 тамызында жарияланған «Қазақстандағы ауыл шаруашылығының дамуы және жер реформасы» атты мақалада автор Лю Цзи бұл мәселеге кеңінен талдау жасаған. 

«Қазақстан Президенті Назарбаев елдегі ауыл шаруашылығының баяу дамуына ұзақ жылдар бойы жер меншігіне қатысты тиімді нарықтық механизмдер болмауы  себеп болды деп есептейді. Сондықтан ол Қазақстан жерді жеке меншікке беру қажет деп санайды. Еуропаның, Солтүстік Америка елдері мен Аустралияның жер реформасын сәтті жүргізу арқылы ауыл шаруашылығын қарқынды дамытқанын алға тартып жүр.  Осыған қарамастан, 2005 жылға дейін  қазақстандық фермерлер реформаға тартылған жоқ. Басқаша айтсақ, Қазақстанда жер реформасы ұзақ уақыт бойы жүргізіліп келеді, бірақ тындырылған шаруа шамалы» – деп баға береді.

Ғалым бұл мақалада ел билігінің жерді меншікке беру жобасы экспорттық амбицияларға байланысты деген ой айтады.  

«Ел ішінде азық-түлік тұтыну жағынан ешқандай проблема жоқ. Бірақ аграрлық саланың кенже қалуы экспортқа кері әсер етіп отыр. Оның жалпы ішкі өнімдегі үлесі мардымсыз», – дейді Лю Цзи.

Автор қазақстандықтардың жер реформасына қарсы болуының астарында саяси тартыс жатыр деп тұжырымдайды.

«2009 жылы Қытайға жалға жер беру туралы ұсыныс толқу туғызды. Бұл бір қарағанда Қытайға қарсы бағытталғандай болып көрінуі мүмкін. Шын мәнінде бұл президент Назарбаев ұсынған жер реформасы саясатына қарсылық. Жер реформасы экономикалық мәселе болғанымен, оған саяси реңк беру жиі кездеседі.  Саяси тартыста бұл мәселені көзір ретінде пайдалану оңай», – дейді ғалым.

Мақалада «Ерте ме, кеш пе Қазақстан жер реформасын соңына дейін жеткізу керек»  деген түйін айтылады. Оның бірнеше себебі де аталған. Біріншіден, Қазақстан ауыл шаруашылығын қомақты субсидиялардың күшімен ғана ұстап отыр. Оның ЖІӨ-дегі үлесі тым аз. Автордың ойынша, кейінгі жылдарда Қазақстанның мұнай мен металл сияқты экспорттық тауарларына сұраныс азайғандықтан, аграрлық саланы бұрынғыдай субсидиямен ғана асырау қиындай түскен.

«Назарбаев жерді жекешелендіру аграрлық секторды реформалау үшін қажет деп есептейді. Ол жер реформасын табанды түрде алға жылжытатын болады», – деп жазады Лю Цзи.

Қытайдағы танымал және ресми БАҚ біздегі жер реформасы туралы ресми көздерге негізделген қысқа ақпараттармен шектелсе де, ғылыми ортада бұл мәселе өте қызу талқыланатын көрінеді.

Ли Нин есімді автордың 2011 жылы жариялаған «Қазақстанның астық өнеркәсібінің дамуы» атты зерттеуі, Пу Кайфу, Ван Фу, Лю Ян үштігінің 2009 жылы жариялаған «Тәуелсіздік алғаннан кейінгі Қазақстанның ауыл шаруашылығындағы ахуал» атты еңбегі, Лин Миннің 2017 жылы көпшілікке ұсынған «Бір белдеу, бір жол» стратегиясы аясындағы «Қытайдың Қазақстанға жасаған инвестицияларының тәуекелдері мен қарымта шаралар» атты зерттеуі, Фу Линнің 2015 жылы жазған «Қазақстанның ауылшаруашылық дамуы және қытай-қазақстан ауылшаруашылық әріптестігіне талдау» атты мақаласы, Сюй Чжиюан, Буваха Абра, Дин Шихао үштігінің 2015 жылы жариялаған «Қытайдың Жаңа Ұлы жібек жолы аясындағы Қазақстанға бағытталған ауылшаруашылық экспортының құрылымын оңтайландыру» атты зерттеуі осы сөзімізге дәлел.

«Жер реформасы сияқты тағдыршешті мәселені құр қисынмен тұспалдап, ой түю әсте әбестік болар» деген едік қой. Осы пайымға бағынып, Ауыл шаруашылығы министрлігінің сарапшысы Бағдат Қолдабаевтан Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауда жерді экономикалық айналымға салу туралы тапсырмасы қалай жүзеге асатынын сұраған едік.

«Қазақстан Республикасы Президентінің 2016 жылғы 6 мамырдағы Жарлығымен 2021 жылғы 31 желтоқсанға дейін Жер кодексінің кейбір нормаларын қолдануға, шетелдіктерге, азаматтығы жоқ адамдарға, шетелдік заңды тұлғаларға ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін жалдау шарттарымен уақытша жер пайдалану құқығын беруге сондай-ақ, жеке және заңды тұлғаларға мемлекеттік меншіктегі ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелеріне жеке меншік құқығын беруге мораторий жарияланған. Нақтырақ айтқанда, Жер кодексінің 24-бабы 1-тармақшасының үшінші бөлігін және 97-баптың 6-тармағы 1-інші және 3-інші тармақшаларын қолдануға мораторий жарияланды. Мемлекет басшысы  1 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауында жеріміз шетелдіктерге сатылмайтынын нақтылап атап өтті», – деген жауап алдық.

Сонымен, жер шетелдіктерге жалға беріле ме? Кодекстің даулы баптары күшінде қала ма? Бұл сұрақтың жауабын 2021 жылы ғана білетін сияқтымыз.

Есімжан Нақтыбайұлы


Біздің Telegram каналымызға жазылыңыздар! 

 

Даулы қаулы: ЕАЭО компаниялары Қазақстан жерін меншікке алмайтын болды

ЕАЭО компаниялары қазақ жеріне көз сүзбейтін болды. 

09 Сәуір 2020 15:19 1083

Еуразиялық экономикалық одаққа мүше елдердің қатысы бар компанияларға Қазақстан аумағынан жер телімдерін ақысыз беру мәселесі талқыланбайтын болды.

Еске салсақ, 7 сәуір күні электрондық үкімет порталында 21 сәуірге дейін Еуразиялық экономикалық одаққа мүше елдердің қатысы бар компаниялардың меншігіне жер телімдерін ақысыз беру туралы қаулының жобасы көпшілік талқылауына ұсынылған болатын. Қаулының жобасын жұрт талқылады дегеннен гөрі, сынға алып, осы бастаманы көтерген мемлекеттік органдарға шүйлікті деген дұрыс болар. Ал қоғам қайраткері Мұхтар Тайжан аталмыш қаулыны қабылдатпау үшін «Жер қорғаны» атты жаңа қозғалыс құратынын мәлімдеді. 

«Өздеріңіз көріп жатқандай, карантин кезінде билік (Үкімет) жер жайлы түрлі-түрлі өте күмәнді шешімдерін қабылдағысы келеді. Бұл жайт бәрімізді қатты алаңдатады. Мысалы, субаренданы заңдастырғысы келді (о туралы бір емес екі рет пост жаздым, билік оған мән берген жоқ). Қазір міне ЕАЭО-ның фирмаларына жерімізді тегін береміз деп жатыр. Біз бұған түбегейлі қарсымыз және бұндай бассыздыққа жол бермейміз! Үкіметтің мұндай сатқын әрекеттеріне біз қазір бейжай қарап отырсақ, ертең кеш болады. Сондықтан менің ұсынысым – біз әзірше виртуалды түрде (карантиннің кезінде басқаша болмайды) жалпы ұлттық қозғалысты ашып жариялауымыз қажет. Жұмысшы атауы «ЖЕР ҚОРҒАНЫ» болсын», – деп жазды ол өзінің Facebook-тегі парақшасында.

Жаңа қозғалыс жанданбай тұрғанда мәселені біржақты ету жөн деп шешсе керек, бүгін Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің ресми сайтында жаңа ақпарат жарияланды. 

«Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР Үкіметі қаулысының жобасы жалпыхалықтық талқылау жүргізу мақсатында Egov порталына жүктелді. Аталмыш жобада Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 13 сәуірдегі № 459 қаулысы мен 2004 жылғы 26 қарашадағы № 1237 қаулысына жер учаскелері меншікке өтеусіз негізде берілетін отандық өнеркәсіп кәсіпорындарын тізбеге енгізу туралы толықтырулар енгізу көзделген. Бүгінгі таңда аталған қаулы жобасын талқылау барысында мемлекеттік органдар мен аккредиттелген қауымдастықтардан ҚР Үкіметінде Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттер қатысатын кәсіпорындарға жер учаскелерін беру құзыреті жоқтығы бөлігінде ескертулер жасалды.

Осылайша ҚР Үкіметі қаулысының жобасы аталған ескертулерді ескере отырып талқылаудан және одан әрі қараудан алынды», – деп жазылған ресми мәліметте.

Қаулы алғаш жарияланғанда өре түрегелген әлеуметтік желі қолданушылары бұл ақпаратты да іліп әкетіп, бір-бірінен сүйінші сұрасып жатыр. 

«Құттықтаймын, достар! Бұл Сіздердің ыңтымағыңыздың, азаматтық белсендігіңіздің арқасы, жетістігі! Бұдан былай жерге келгенде бәріміз бір жұдырықтай жұмылып тұрсақ, арам пиғылдарға жол бермей, кез келген сатқындықты тоқтата аламыз, жерімізді ұрпақ үшін сақтай аламыз! Енді субаренда жайлы пресс-релизді күтемін. Оған ауыл шаруашылығы министрлігі жауапты», – деп жазды Мұхтар Тайжан.

Есжан Ботақара

Қазақстанда жер беруге 5 жылдық тыйым енгізіледі

Жер телімдерін иеленіп, пайдаланбайтын латифундистермен күрес күшейеді. 

14 Ақпан 2020 14:49 8165

Бұған дейін жерді әкімдіктер жанындағы жер қатынастары басқармалары таратып келген. Енді ел басшылығы жерді пайдалану мен қорғауды бақылау функцияларын Үкіметке алып қою туралы шешім қабылдады. Бұл өкілеттік жер ресурстарын басқару жөніндегі орталық уәкілетті органға тапсырылады. Осы мақсатта болашақта тіпті жеке агенттік құрылуы да мүмкін. Мысалы, 2005-2013 жылдары елімізде Жер ресурстарын басқару агенттігі қызмет атқарғаны мәлім. Әзірге функциялар Ауыл шаруашылығы министрлігіне беріледі.

Әкімдердің жерге қатысты қарекеті орталық биліктің көңілінен шықпай тұр. Егер оқиғаның өрбуін осы бетімен жібере берсе, 2016 жылғы жерге қатысты наразылық шаралары қайта туындауы ықтимал.

Бас прокуратураның Премьер-министр Кеңсесіне жолдаған ақпаратына жүгінсек, жерге қатысты 35 мың 403 бұзушылық әшкереленді. Прокуратура пайдаланылмайтын 9,6 млн гектар ауыл шаруашылығы жерін тапқан. Оның қожайындары жерді не өзі іске жаратпайды, не басқа аграршыға бермейді. Нағыз «шөп қорыған иттің» кебі.

Алайда осы іске тікелей жауапты әкімдіктер ел басшылығын мүлдем басқа ақпаратпен «қоректендіріп» келген. Облыстар мен қалалардың жауапты органдарының дерегінше, 2019 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша елімізде жалпы алғанда, небәрі 2,2 млн гектар ауыл шаруашылығы жерінің пайдаланылмайтыны анықталыпты.

Коммерциялық мақсаттағы жер учаскелері бойынша ұқсас жағдай қалыптасуда. Бас прокуратура 39,7 мың гектар жер мақсатына жұмсалмай бос жатқанын айтса, әкімдіктер ондай жер көлемі бар-жоғы 16,8 мың гектар деп отыр. Бірақ шынында, бір ғана елорданың өзінде бес жүзге жуық жер телімі сыртынан қоршалғанымен, ішінде құрылыс жұмыстары басталмай жатқаны белгілі.

Бас прокуратура пайдаланылмайтын жерлердің көлемі жыл сайын ұлғайып келе жатқанын айтып, дабыл қақты. Ал жергілікті биліктің есебіне сенсек, «ондай жерлерді анықтау және алып қою жұмыстары тиісті деңгейде жүргізілуде» және «пайдаланылмайтын жерлердің көлемі керісінше, жыл сайын азаюда».

Биліктің қос құрылымы осылай бір-бірінің мәліметін жоққа шығарумен шұғылдануда. Осыған орай Нұр-Сұлтаннан жіберілген тексерушілер әкімдердің көркем есептері қалай пайда болатынын білді. Осыдан төрт жыл бұрынғы жерге қатысты шерулер басылғасын, жергілікті әкімқаралар жағасы жайлауда күйіне қайта түссе керек, бақылауды босаңсытқан.  Мәселен, 2013 жылдың көрсеткіштерімен салыстырғанда 2019 жылы жерді пайдалану мен қорғау саласында әкімдіктер жүргізген тексерулер саны 2,6 есеге азайып кетіпті. Анықталған жөнсіздіктерді жою, яғни нәтиже 4,5 есеге төмендеді. Жер алғандарды іріктеп тексеру де қысқартылған. Ол тек 4 облыста ғана жүргізіліпті. Бұл, әрине, үлкен жөнсіздік. Өйткені жер дауына орай көшеге шыққан халыққа билік енді жер мықты бақылауда болатынына уәде еткен болатын.

Бірақ қазірге дейін көптеген ауданда ауыл шаруашылығы жерлерін пайдалану мен қорғауға мемлекеттік бақылауды жүзеге асыратын тиісті мамандар штатқа қабылданбапты.

Ал жер мәселелеріне қатысты шағым көлемі еселеп артуда: 2018 жылы АШМ-ге 1613 шағым түссе, 2019 жылы бұл көрсеткіш 3614- ке жетті.

«Ел Президентінің 2014 жылғы 25 тамыздағы жарлығымен жерді пайдалануды бақылау және қорғау функциялары жергілікті атқарушы органдарға берілген еді. Бүгінде сол қадам тиімсіз болғанын тәжірибе көрсетті. Осы мәселе Парламент депутаттарының, «Атамекен» палатасының қатысуымен өткен Жоғарғы сот жанындағы жұмыс тобында көтерілді. Осыған байланысты Жоғарғы сот 2019 жылғы 27 мамырда Үкімет басшысының орынбасары атына хат жазып, онда жер заңнамасына өзгерістер енгізуді, аталған функцияларды әкімдіктерден алып, орталық уәкілетті органға беруді ұсынды», – деп түсіндіреді АШМ.

Бұдан бөлек, 2019 жылғы шілдеде Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевқа хатында Бас прокуратура да дәл осындай ұсыныспен шықты.

Әкімдер үмітті ақтамады. Өкілеттікті олардан орталыққа кері қайтару биыл қабылдануға тиіс «ҚР кейбір заңнамалық актілеріне жерді пайдалану мен қорғауды мемлекеттік бақылауды жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» жаңа заң жобасы арқылы жүзеге аспақ.

Салаға қатысты басқа да жаңалықтар сонда көзделген. Мысалға, пайдаланылмайтын ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерге салынатын салықтың базалық ставкасы 20 есеге дейін ұлғайтылады.

Президент Қ.Тоқаевтың жарлығымен 2020 жылғы 1 қаңтардан 2023 жылғы 1 қаңтарға дейін шағын кәсіпкерлік нысандарын тексеруге және профилактикалық бақылау мен қадағалауды барып жүргізуге тыйым салынды. Құрылыс компанияларының кейбірі жұмысшыларын аутстаффингке беріп, өздері шағын кәсіпкерлік ретінде тіркелген. Демек, олардың қоршалған жерін барып тексеруге болмайды. Бұл тығырықтан спутник құтқармақ. Заң жобасына сәйкес, әкімдіктер мен бақылаушы органдар енді ешқайда бармай, ғарышта жүрген Жерді қашықтықтан зондтау жер серігінің түсірілімдері негізінде-ақ пайдаланылмаған жерге қатысты жалдау шартын бұзып, кері тартып алатын болады.

Жерлерін мемлекет алып қойған кәсіпкерлер мен құрылыс компанияларына қатысты өзіндік бір мораторий енгізіледі. Оларға бес жыл бойы ешқандай жер берілмейді. Бұл жер пайдаланушылардың жауапкершілігін арттыру үшін жасалып отыр. Осы мақсатта «жер учаскелері мәжбүрлеп алып қойылған тұлғалардың тізілім-реестрі» кеңейтіледі. Ол «қара тізімге» жер учаскелерін жалдау шарттары бұзылған тұлғалар да қосылады және 5 жыл бойы сонда тұрады. Нәтижесінде, тізілімдегі жеке және заңды тұлғаларға осы 5 жыл ішінде жер учаскелерін беруге тыйым салынады.

Жерді бақылау және қорғау функцияларымен бірге әкімдіктерден АШМ-ге 280 штаттық бірлік те қоса беріледі. Бұл министрлік өз құрылымына және аумақтық бөлімшелеріне сонша маманды жұмысқа алу үшін керек. Осы шара 2020 жылғы сәуірге жоспарланып отыр.

Министрліктің мәліметінше, жерді қорғауға жауапты 280 маманның жалақысына 2020-2022 жылдары 3 миллиард 457,3 миллион теңге қажет болады. Яғни, бір жылда 1 млрд 152,4 млн теңге жұмсалады.

Жанат Ардақ